Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 259

Matsya 259

Language
Sanskrit

Contents

259.1

cha || || ṛṣaya ūcuḥ || || kriyāyogaḥ kathaṃ sidhyedgṛhasthādiṣu sarvvadā || jñānayogasahasrāddhi
karmmayogo viśiṣyate

259.2

sūta uvāca || || kriyāyogaṃ pravakṣyāmi devatārccānukīrttanam || bhuktimuktipradaṃ yasmānnānyallokeṣu vidyate

259.3

pratiṣṭhāyāṃ surāṇāntu devatārccānukīrttanam || devayajñotsavañcāpi bandhanādyena mucyate

259.4

viṣṇostāvatpravakṣyāmi yādagrūpaṃ praśasyate
śaṅkhacakradharaṃ śāntaṃ padmahastaṃ gadādharam

259.5

chatrakāraṃ śirastasya kambugrīvaṃ śubhekṣaṇam || tuṅganāsaṃ śuktikarṇaṃ praśāntorubhujakramam

259.6

kvacidaṣṭabhujaṃ vidyāccaturbhujamathāparam || dvibhujaścāpi kartavyo bhavaneṣu purodhasā

259.7

devasyāṣṭabhujasyāsya yathāsthānaṃ nibodhata
khaḍgo gadā śaraḥ padmaṃ divyaṃ dakṣiṇato hareḥ

259.8

dhanuśca kheṭakañcaiva śaṅkhacakre ca vāmataḥ || caturbhujasya vakṣyāmi yathaivāyudhasaṃsthitiḥ

259.9

dakṣiṇena gadā padmaṃ vāsudevasya kārayet || vāmataḥ śaṅkhacakre ca karttavye bhūtimicchatā

259.10

kṛṣṇāvatāre tu gadā vāmahaste praśasyate
yathecchayā śaṅkhacakre copariṣṭātprakalpayet

259.11

adhastātpṛthivī tasya karttavyā pādamadhyataḥ || dakṣiṇe praṇataṃ tadvadgarutmantaṃ niveśayet

259.12

vāmatastu bhavellakṣmīḥ padmahastā śubhānanā || garutmānagrato vāpi saṃsthāpyo bhūtimicchatā

259.13

śrīśca puṣṭiborderśca karttavye pārśvayoḥ padmasaṃyute
toraṇañcopariṣṭāttu vidyādharasamanvitam

259.14

devadundubhisaṃyuktaṃ gandharvvamithunānvitam || patravallīsamopetaṃ siṃhavyāghrasamanvitam

259.16

tathā
kalpalatopetaṃ stuvadbhiramareśvaraiḥ || evaṃvidho bhavedviṣṇostribhāgenāsya pīṭhikā || 15||navatālapramāṇāstu devadānavakinnarāḥ || ataḥparaṃ pravakṣyāmi māno
nmānaṃ viśeṣataḥ

259.17

jālāntarapraviṣṭānāṃ bhānūnāṃ yadrajaḥ sphuṭam || trasareṇuḥ sa vijñeyo vālāgraṃ tairathāṣṭabhiḥ

259.18

tadaṣṭakena likṣyā tu yūkā
likṣyāṣṭakairmatā || yavo yūkāṣṭakaṃ tadvadaṣṭabhistaistadaṅgulam

259.19

svakīyāṅgulimānena mukhaṃ syāddvādaśāṅgulam || mukhyamānena karttavyā sarvvāvayavaka
lpanā

259.20

sauvarṇī rājatī vāpi tāmrī ratnamayī tathā || śailī dārumayī cāpi lohasaṅghamayī tathā

259.21

rītikādhātuyuktā vā tāmrakāṃsyamayī
tathā || śubhadārumayī vāpi devatārccā praśasyate

259.22

aṅguṣṭhaparvvādvārabhya vitastiryāvadeva tu || gṛheṣu pratimā kāryyā nādhikā śasyate budhaiḥ

259.25

āṣoḍaśā tu prāsāde karttavyā nādhikā tataḥ || madhyottamakaniṣṭhā tu kāryyā vittānusārataḥ||23||dvārocchrāyasya yanmānamaṣṭadhā tantu kārayet
bhāgamekaṃ tatastyaktvā pariśiṣṭantu yadbhavet||24||bhāgadvayena pratimā tribhāgīkṛtya tatpunaḥ || pīṭhikā bhāgataḥ kāryyā nātinīcā nacocchritā

259.26

pratimāmukhamānena nava bhāgānprakalpayet || caturaṅgulā bhavedgrīvā bhāgena hṛdayaṃ punaḥ

259.27

nābhiratasmādadhaḥ kāryā bhāgenaikena śobhanā
nimnatve vistaratve ca aṅgulaṃ parikīrttitam

259.28

nābhesystemthastathā meḍhraṃ bhāgenaikena kalpayet || dvibhāgenāyatāvūrū jānunī caturaṅgule

259.29

jaṅghe dvibhāge vikhyāte pādau ca caturaṅgulau || caturdaśāṅgulastadvanmaulirasya prakīrttitaḥ

259.30

ūrddhamānamidaṃ proktaṃ pṛthutvañca nibodhata || sarvā
vayavamāneṣu vistāraṃ śṛṇuta dvijāḥ

259.31

caturaṅgulaṃ lalāṭaṃ syādūrddhaṃ nāsā tathaiva ca || dvyaṅgulastu hanurjñeya oṣṭhaḥ svāṅgulasammitaḥ

259.32

aṣṭāṅgule lalāṭe ca tāvanmātre dhruvau mate || arddhāṅgulā bhruvorlekhā madhye dhanurivānatā

259.33

unnatāgrā bhavetpārśve ślakṣṇā tīkṣṇā praśasyate
akṣiṇī dvyaṅgulāyāme tadarddhenaiva vistare

259.34

unnatodaramadhye tu raktānte śubhalakṣaṇe || tārakārddhavibhāgena dṛṣṭiḥ syātpañcabhāgikā

259.35

dvyaṅgulantu bhruvormadhye nāsāmūlamathāṅgulam || nāsāgravistaraṃ tadvatpuṭadvayamathānatam

259.36

nāsāpuṭabilaṃ tadvadarddhāṅgulamudāhṛtam || kapole
dvyaṅgule tadvatkarṇamūlādvinirgate

259.37

hanvagramaṅgulaṃ tadvadvistāro dvyaṅgulo bhavet || arddhāṅgulā bhruvo rājī praṇālasadṛśī samā

259.38

arddhāṅgulasamastadvaduttaroṣṭhastu vistare || niṣpāvasadṛśaṃ tadvannāsāpuṭadalaṃ bhavet

259.39

sṛkkiṇījyotitulye tu karṇamūlātṣaḍaṅgule || karṇau tu bhrūsamau
jñeyāvūrddhantu caturaṅgulau

259.40

dvyaṅgulau karṇapārśvau tu mātrābhekāntu vistṛtau || karṇayorupariṣṭācca mastakaṃ dvādaśāṅgulam

259.41

lalāṭātpṛṣṭhato'
rddhena proktamaṣṭādaśāṅgulam || ṣaṭtriṃśadaṅgulaścāsya pariṇāhaḥ śirogataḥ

259.42

sakeśanicayo yasya dvicatvāriṃśadaṅgulaḥ || keśāntāddhanukā tadva
daṅgulāni tu ṣoḍaśa

259.43

grīvāmadhyaparīṇāhaścaturviṃśatikāṅgulaḥ || aṣṭāṅgulā bhavedgrīvā pṛthutvena praśasyate

259.44

stanagrīvāntaraṃ proktamekatāla
svayambhuvā || stanayorantaraṃ tadvaddvādaśāṅgulamiṣyate

259.45

stanayormaṇḍalaṃ tadvadvyaṅgulaṃ parikīrttitam || cūcukau maṇḍalasyāntaryavamātrāvubhau
smṛtau

259.46

dvitālañcāpi vistārādvakṣaḥsthalamudāhṛtam || kakṣe ṣaḍaṅgule prokte bāhumūlastanāntare

259.47

caturdaśāṅgulau pādāvaṅguṣṭhau
tu tryaṅgulau || pañcāṅgulaparīṇāhamaṅguṣṭhāgraṃ tathonnatam

259.48

aṅguṣṭhakasamā tadvadāyāmā syātpradeśinī || tasyāḥ ṣoḍaśabhāgena hīyate madhyamāṅgulī

259.49

anāmikāṣṭabhāgena kaniṣṭhā cāpi hīyate || parvatrayeṇa cāṅgulyau gulphau dvyaṅgulakau matau

259.50

pāṇirdvyaṅgulamātrastu kalayoccaiḥ
prakīrttitaḥ || dviparvāṅguṣṭhakaḥ proktaḥ parīṇāhaśca dvyaṅgulaḥ

259.51

pradeśinīparīṇāharuyaṅgulaḥ samudāhṛtaḥ || kaniṣṭhikāṣṭabhāgena hīyate kramaśro
dvijāḥ

259.52

aṅgulenocchrayaḥ kāryoṃ hyaṅguṣṭhasya viśeṣataḥ || tadarddhena tu śeṣāṇāmaṅgulīnāṃ tathocchrayaḥ

259.53

jaṅghāgre pariṇāhastu aṅgulāni
caturdaśa || jaṅghāmadhye parīṇāhastathaivāṣṭādaśāṅgulaḥ

259.54

jānumadhye parīṇāha ekaviṃśatiraṅgulaḥ || jānūcchrayo'ṅgulaḥ prokto maṇḍalantu tryaṅgulam

259.55

ūrumadhye parīṇāho hyaṣṭāviṃśatikāṅgulaḥ || ekatriṃśopariṣṭācca vṛṣaṇau tu tryaṅgulau

259.56

dvyaṅgulañca tathāneḍhraṃ parīṇāhaḥ ṣaḍaṅgulaḥ
maṇibandhādadho vidyātkeśarekhāstathaiva ca

259.57

maṇikośaparīṇāhaścaturaṅgula iṣyate || vistareṇa bhavettadvatkaṭiraṣṭādaśāṅgulā

259.58

dvāviṃśatiṃ tathā
strīṇāṃ stanau ca dvādaśāṅgulau || nābhimadhyaparīṇāho dvicatvāriṃśadaṅgulaḥ

259.59

puruṣe pañcapañcāśatkaṭyāścaiva tu veṣṭanam || kakṣayorupariṣṭāttu skandhau
proktau ṣaḍaṅgulau

259.60

aṣṭāṅgulāntu vistāre grīvāñcaiva vinirdiśet || parīṇāhe tathā grīvāṃ kalā dvādaśa nirdiśet

259.61

āyāmo bhujayostadvaddvicatvā
riṃśadaṅgulaḥ || kāryyantu bāhuśikharaṃ pramāṇe ṣoḍaśāṅgulam

259.62

ūrddhaṃ yadvāhuparyyantaṃ vinyādaṣṭāṅgulaṃ śatam || tathaikāṅgulahīnantu dvitīyaṃ parvva ucyate

259.63

bāhumadhye parīṇāho bhavedaṣṭādaśāṅgulaḥ || ṣoḍaśoktaḥ prabāhustu ṣaṭkalo'grakaro mataḥ

259.64

saptāṅgulaṃ karatalaṃ pañca madhyāṅgulī matā
anāmikā madhyamāyāḥ saptabhāgena hīyate

259.65

tasyāstu pañcabhāgena kaniṣṭhā parihīyate || madhyamāyāstu hīnā vai pañcabhāgena tarjanī

259.66

aṅguṣṭhastarjanīmūlādadhaḥ proktastu tatsamaḥ || aṅguṣṭhapariṇāhastu vijñeyaścaturaṅgulaḥ

259.67

śeṣāṇāmaṅgulīnāntu bhāgo bhāgena hīyate || madhyamāpa
rvvamadhyantu aṅguladvayamāyatam

259.68

yavo yavena sarvvāsoṃ tasyāstasyāḥ prahīyate || aṅguṣṭhaparvvamadhyantu tarjanyā sadṛśaṃ bhavet

259.70

yavadvayādhikaṃ
tadvadgraparvva udāhṛtam || parvvārddhe tu nakhānviyādaṅgulīṣu samantataḥ||69||snigdhaṃ ślakṣṇaṃ prakurvīta īṣadvaktaṃ tathāgrataḥ||nimnapṛṣṭhaṃ bhavenmadhye pārśvataḥ kalayo
cchritam

259.71

tathaiva keśavallīyaṃ skandhopari daśāṅgulā || striyaḥ kāryyāstu tanvaṅgyaḥ stanorujaghanādhikāḥ

259.73

caturdaśāṅgulāyāmamudaraṃ nāma nirdi
śet || nānābharaṇasampannāḥ kiñcicchukṣṇabhujāstataḥ||72||kiñciddīrghaṃ bhavedvaktramalakāvaliruttamā || nāsā grīvā lalāṭañca sārddhamātraṃ tryaṅgulam

259.74

adhyarddhāṅgulavistāraḥ śasyate'dharapallavaḥ || adhikaṃ netrayugmantu caturbhāgena nirdiśet || grīvāvaliśca karttavyā kiñcidarddhāṅgulocchrathā

259.75

evaṃ nārīṣu
sarvvāsu devānāṃ pratimāsu ca||tava cālamidaṃ proktaṃ lakṣaṇaṃ pāpanāśanam

259.75.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe devāccānukīrttane pramāṇānukīrttanaṃ nāmāṣṭapañcā śadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)