Matsya 261
Matsya 261
- Language
- Sanskrit
Contents
- 261.70 — 1 part
261.1
sūta uvāca
adhunā sampravakṣyāmi arddhanārīśvaraṃ param || arddhana devadevasya nārīrūpaṃ suśobhanam
261.2
īśārddhe tu jaṭābhāgo bālenduklayā yutaḥ || umārddhe cāpi
dātavyau sīmantatilakāvubhau
261.3
vāsukiṃ dakṣiṇe karṇe vāme kuṇḍalamādiśet || bālikā copariṣṭāttu kapālaṃ dakṣiṇe kare || triśūlaṃ vāpi karttavyaṃ
devadevasya śūlinaḥ
261.4
vāmato darpaṇaṃ dadyādutpalantu viśeṣataḥ || vāmabāhuśca karttavyaḥ keyūravalayānvitaḥ
261.5
upavītañca karttavyaṃ maṇimuktāmayaṃ tathā
261.6
stanabhāraṃ tathārddhe tu vāme pīnaṃ prakalpayet || parārddhamujjvalaṃ kuryyācchroṇyarddhaṃ tu tathaiva ca
261.7
liṅgārddhamūrddhagaṃ kuryyādvyālājinakṛtāmbaram
vāme lambeparīdhānaṃ kaṭisūtratrayānvitam
261.8
nānāratnasamopetaṃ dakṣiṇe bhujagānvitam || devasya dakṣiṇaṃ pādaṃ padmopari susaṃsthitam
261.9
kaścidūrddhaṃ
tathā vāmaṃ bhūṣitaṃ nūpureṇa tu || ratnairvibhūṣitān kuryādaṅgulīṣvaṅgulīyakan
261.10
sālaktakaṃ tathā pādaṃ pārvvatyā darśayet sadā || arddhanārīśvarasyedaṃ
rūpamasminnudāhṛtam
261.11
umāmaheśvarasyāpi lakṣaṇaṃ śṛṇuta dvijāḥ || saṃsthānantu tayorvakṣye līlādalitavibhramam
261.12
caturbhujaṃ dvibāhuṃ vā
jaṭābhārendubhūṣaṇam || locanatrayasaṃyuktamumaikaskandhapāṇinam
261.13
dakṣiṇenotpalaṃ śūlaṃ vāme kucabhare karam || dvīpicarmmaparīdhānaṃ nānāratnopaśo
bhitam
261.14
supratiṣṭhaṃ suveṣañca tathārddhendukkṛtānanam || vāme tu saṃsthitā devī tasyoro bāhuguhitā
261.15
śirobhūṣaṇasaṃyuktairalakairlalitānanā
savālikā karṇavatī lalāṭatilakojjvalā
261.16
maṇikuṇḍalasaṃyuktā karṇikābharaṇā kvacit || hārakeyūrabahulā haravaktrāvalokinī
261.17
vāmāṃsaṃ devadevasya spṛśantī līlayā tataḥ || dakṣiṇantu bahiḥ kṛtvā bāhuṃ dakṣiṇatastathā
261.18
skandhaṃ vā dakṣiṇe kukṣau spṛśantyaṅgulajaiḥ kvacit
vāme tu darpaṇaṃ dadyādutpalaṃ vā suśobhanam
261.19
kaṭisūtratrayañcaiva nitambe syāt pralambakam || jayā ca vijayā caiva kārttikeyavināyakau
261.20
pārśvayordarśayettatra toraṇe gaṇaguhyakān || mālā vidyādharāṃstadvadvīṇāvānapsarogaṇaḥ
261.21
etadrūpamumeśasya karttavyaṃ bhūtimicchatā
śivanārāyaṇaṃ vakṣye sarvvapāpapraṇāśanam
261.22
vāmārddhe mādhavaṃ vidyāddakṣiṇe śūlapāṇinam || bāhudvayañca kṛṣṇasya maṇikeyūrabhūṣitam
261.23
śaṅkhacakradharaṃ śāntamāraktāṅgulivibhramam || cakrasthāne gadāṃ vāpi pāṇau dadyādgadābhṛtaḥ
261.24
śaṅkhañca vetare dadyātkavyarddhaṃ bhūṣaṇo
jjvalam || pītavastraparīdhānaṃ caraṇaṃ maṇibhūṣaṇam
261.25
dakṣiṇārddhe jaṭābhāramarddhendukṛtabhūṣaṇam || bhujaṅgahāravalayaṃ varadaṃ dakṣiṇaṃ karam
261.26
dvitīyañcāpi kurvvīta triśūlavaradhāriṇam || vyālopavītasaṃyuktaṃ kaṭyarddhaṃ kṛttivāsasam
261.27
maṇiratnaiśca saṃyuktaṃ pādaṃ
nāgavibhūṣitam || śivanārāyaṇasyaivaṃ kalpayedrūpamuttamam
261.28
mahāvarāhaṃ vakṣyāmi padma hastaṃ gadādharam || tīkṣṇadaṃṣṭrāgraghoṇāsyaṃ
medinīvāmakūrparam
261.29
daṃṣṭrāgreṇoddhṛtāṃ dāntāṃ dharaṇīmutpalānvitām || vismayotphullavadanāmupariṣṭātprakalpayet
261.30
dakṣiṇaṃ
kaṭisaṃsthantu karaṃ tasyāḥ prakalpayet || kūrmmopari tathā pādamekaṃ nāgendramūrddhani
261.31
saṃstūyamānaṃ lokeśaiḥ samantātparikalpayet
nārasiṃhantu karttavyaṃ bhujāṣṭakasamanvitam
261.32
raudraṃ siṃhāsanaṃ tadvadvidāritamukhekṣaṇam || standhapīnasaṭākarṇaṃ dārayantaṃ diteḥ sutam
261.33
vinirgatāntrajālañca dānavaṃ parikalpayet || vamantaṃ rudhiraṃ ghoraṃ bhrukuṭīvadanekṣaṇam
261.34
yudhyamānaśca karttavyaḥ kvacitkaraṇabandhanaiḥ
pariśrāntena daityena tajjyemāno muhurmuhuḥ
261.35
daityaṃ pradarśayettatra khaḍgakheṭakadhāriṇam || stūyamānaṃ tathā viṣṇuṃ darśayedamarādhipaiḥ
261.36
tathā trivikramaṃ vakṣye brahmāṇḍakramaṇelvaṇam || pādapārśve tathā bāhumupariṣṭātprakalpayet
261.37
adhastādvāmanaṃ tadvatkalpayetsakamaṇḍalum
dakṣiṇe chatrikāṃ dadyānmukhaṃ dīnaṃ prakalpayet
261.38
bhṛṅgāradhāriṇaṃ tadvadvaliṃ tasya ca pārśvataḥ || bandhanañcāsya kurvvantaṃ garuḍaṃ tasya darśayet
261.39
matsyarūpaṃ tathā matsyaṃ kūrmaṃ kūrmmākṛtiṃ nyaset ! evaṃrūpastu bhagavānkāryoṃ nārāyaṇo hariḥ
261.40
brahmā kamaṇḍaludharaḥ karttavyaḥ sa caturmukhaḥ
haṃsārūḍhaḥ kvacitkāryyaḥ kvacicca kamalāsanaḥ
261.41
varṇataḥ padmagarbhābhaścaturbāhuḥ śubhekṣaṇaḥ || kamaṇḍaluṃ vāmakare sruvaṃ haste tu dakṣiṇe
261.42
vāme daṇḍadharaṃ tadvatsruvañcāpi pradarśayet || munibhirdevagandharvaiḥ stūyamānaṃ samantataḥ
261.43
kurvvāṇamiva lokāṃstrīñchuklāmbaradharaṃ vibhum
mṛgacarmadharañcāpi divyayajñopavītinam
261.44
ājyasthālīṃ nyasetpārśve vedāṃśca caturaḥ punaḥ|| vāmapārśve'sya sāvitrīṃ dakṣiṇe ca sarasvatīm
261.45
agre ca ṛṣayastadvatkāryyāḥ paitāmahe pade || kārttikeyaṃ pravakṣyāmi taruṇādityasaprabham
261.46
kamalodaravarṇābhaṃ kumāraṃ sukumārakam
daṇḍakaiścīrakairyuktaṃ mayūravaravāhanam
261.47
sthāpayetsveṣṭanagare bhujāndvādaśa kārayet || caturbhujaḥ kharvvaṭe syādvane grāme dvibāhukaḥ
261.48
śaktiḥ pāśastathā khaḍgaḥ śaraḥ śūlaṃ tathaiva ca || varadaścaikahastaḥ syādatha cābhayado bhavet
261.49
ete dakṣiṇato jñeyāḥ keyūrakaṭakojjvalāḥ || dhanuḥ
patākāmuṣṭiśca tarjanī tu prasāritā
261.50
kheṭakaṃ tāmracūḍañca vāmahaste tu śasyate || dvibhujasya kare śaktirvāme syātkukuṭopari
261.51
caturbhuje
śaktipāśau vāmato dakṣiṇe tvasiḥ || varado'bhayado vāpi dakṣiṇaḥ syāttṛtīyakaḥ
261.52
vināyakaṃ pravakṣyāmi gajavaktraṃ trilocanam || lambodaraṃ
caturbāhuṃ vyālayajñopavītinam
261.53
dhvastakarṇaṃ bṛhattuṇḍamekadaṃṣṭraṃ pṛthūdaram || svadantaṃ dakṣiṇakare utpalañcāpare tathā
261.54
modakaṃ paraśuñcaiva vā
mataḥ parikalpayet || bṛhattvātkṣitavadanaṃ pīnaskandhāṅghripāṇikam
261.55
yuktantu ṛddhivuddhibhyāmadhastānmūṣakanvitam || kātyāyanyāḥ pravakṣyāmi
rūpaṃ daśabhujaṃ tathā
261.56
trayāṇāmapi devānāmamukārānukāriṇīm || jaṭājūṭasamāyuktāmarddhendukṛtaśekharām
261.57
locanatrayasaṃyuktāṃ pūrṇendu
sadṛśānanām || atasīpuṣpavarṇābhāṃ supratiṣṭhāṃ sulocanām
261.58
navayauvanasampannāṃ sarvvābharaṇabhūṣitām || sucārudaśanāṃ tadvatpīnonnatapayo
dharām
261.59
tribhaṅgasthānasaṃsthānāṃ mahiṣāsuramarddinīm || triśūlaṃ dakṣiṇe dadyātkhaḍgaṃ cakraṃ kramādadhaḥ
261.60
tīkṣṇabāṇaṃ tathā śaktiṃ vāmato'pi
nibodhata || kheṭakaṃ pūrṇacāpañca pāśamaṅkuśameva ca
261.61
ghaṇṭāṃ vā paraśuṃ vāpi vāmataḥ sanniveśayet || adhastānmahiṣaṃ tadvadviśiraskaṃ pradarśayet
261.62
śiraśchedodbhavaṃ tadvaddānavaṃ khaḍgapāṇinam || hṛdi śūlena nirbhinnaṃ niryyadantravibhūṣitam
261.63
raktaraktīkṛtāṅgañca raktavisphāri tekṣaṇam
veṣṭitaṃ nāgapāśena bhrukuṭībhīṣaṇānanam
261.64
sapāśavāmahastena dhṛtakeśañca durgayā || vamadrudhiravaktrañca devyāḥ siṃhaṃ pradarśayet
261.65
devyāstu dakṣiṇaṃ pādaṃ samaṃ siṃhopari sthitam || kiñcidūrddhaṃ tathā vāmamaṅguṣṭhaṃ mahiṣopari
261.66
stūyamānañca tadrūpamamaraiḥ sanniveśayet
idānīṃ surarājasya rūpaṃ vakṣye viśeṣataḥ
261.67
sahasranayanaṃ devaṃ mattavāraṇasaṃsthitam || pṛthūruvakṣovadanaṃ siṃhaskandhaṃ mahābhujam
261.68
kirīṭa
kuṇḍaladharaṃ pīvarorubhujekṣaṇam || vajrotpaladharaṃ tadvannānābharaṇabhūṣitam
261.69
pūjitaṃ devagandharvvairapsarogaṇasevitam || chatracāmaradhāriṇyaḥ striyaḥ
pārśve pradarśayet
261.70
siṃhāsanagatañcāpi gandharvvagaṇasaṃyutam || indrāṇīṃ vāmataścāsya kuryyādutpaladhāriṇīm
261.70.p1
iti śrīmātsye mahāpu rāṇe pratimālakṣaṇe ṣaṣṭyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Haribhaktivilāsa (complete text) — Sanskrit
- Rājadharmakaustubha — Anantadeva 1645, Sanskrit
- Rūpamaṇḍana — Maṇḍana, Sanskrit
- Śilparatna — Śrīkumāra (Śilparatna) 1500, Sanskrit
- Śilparatna (Nampūtiri Brāhmaṇa) — Nampūtiri Brāhmaṇa, Sanskrit
- Nityācārapaddhati (Vidyākara vājapeyin) — Vidyākara vājapeyin, Sanskrit
- Varṣakṛtyakaumudī — Govindānandācārya, Sanskrit