Matsya 275
Matsya 275
- Language
- Sanskrit
Contents
- 275.78 — 1 part
275.1
cha || || ṛṣaya ūcuḥ || || nyāyenārjanamarthānāṃ varddhanañcābhirakṣaṇam || satpātrapratipattiśca sarvvaśāstreṣu paṭhyate
275.2
kṛtakṛtyo bhavetkena manasvī dhanavānbudhaḥ || mahādānena dattena tanno vistarato vad
275.3
sūta uvāca || || athātaḥ sampravakṣyāmi mahādānānu
kīrttanam || dānadharme'pi yatproktaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā
275.4
tadahaṃ sampravakṣyāmi mahādānamanuttamam || sarvvapāpakṣayakaraṃ nṛṇāṃ duḥsvapnanāśanam
275.5
yattatṣoḍaśadhā proktaṃ vāsudevena bhūtale || puṇyaṃ pavitramāyuṣyaṃ sarvvapāpaharaṃ śubham
275.7
pūjitaṃ devatābhiśca brahmaviṣṇuśivādibhiḥ || ādyantu sarvva
dānānāṃ tulāpuruṣasaṃjñakam ||6||hiraṇyagarbhadānañca brahmāṇḍaṃ tadanantaram||kalpapādapadānañca gosahasrañca pañcamam
275.8
hiraṇyakāmadhenuśca hiraṇyāśvastathaiva
ca || hiraṇyāśvarathastadvaddhemahastirathastathā
275.9
pañcalāṅgalakaṃ tadvaddharādānaṃ tathaiva ca || dvādaśaṃ viśvacakrantu tataḥ kalpalatātmakam
275.10
saptasāgara
dānañca ratnadhenustathaiva ca || mahābhūtaghaṭastadvat ṣoḍaśaṃ parikīrttitam
275.11
sarvvāṇyetāni kṛtavān purā śambarasūdanaḥ || vāsudevastu bhagavā
nambarīṣo'tha bhārgavaḥ
275.12
kārttavīryyārjuno nāma prahlādaḥ pṛthureva ca || kuryyuranye mahīpālāḥ kecicca bharatādayaḥ
275.13
yasmādvignasaha
sreṇa mahādānāni sarvvadā || rakṣante devatāḥ sarvvā ekaikamapi bhūtale
275.14
eṣāmanyatamaṃ kuryyādvāsudevaprasādataḥ || na śakyamanyathā karttumapi
śakreṇa bhūtale
275.15
tasmādārādhya govindamumāpativināyakau || mahādānamakhaṃ kuryyādvipraiścaivānumoditaḥ
275.16
etadevāha manave paripṛṣṭo
janārddanaḥ || yathāvadanuvakṣyāmi śṛṇudhvamṛṣisattamāḥ
275.17
manuruvāca || || mahādānāni yānīha pavitrāṇi śubhāni ca || rahasyāni
pradeyāni tāni me kathayācyuta
275.18
matsya uvāca || || yāni noktāni guhyāni mahādānāni ṣoḍaśa || tāni te kathayiṣyāmi yathāvadanupū
rvvaśaḥ
275.19
tulāpuruṣayogo'yaṃ yeṣāmādau vidhīyate || ayane viṣuve puṇye vyatīpāte dinakṣaye
275.20
yugādiṣūparāgeṣu tathā manvantarādiṣu
saṃkrāntau vaidhṛtidine caturddaśyaṣṭamīṣu ca
275.21
sitapañcadaśīparvvadvādaśīṣvaṣṭakāsu ca || yajñotsavavivāheṣu duḥsvapnādbhutadarśane
275.22
dravyabrā
hmaṇalābhe vā śraddhā vā yatra jāyate || tīrthe vāyatana goṣṭhe kūpārāmasaritsu ca
275.23
gṛhe vāyatana vāpi taḍāge rucire tathā || mahā
dānāni deyāni saṃsārabhayabhīruṇā
275.24
anityaṃ jīvitaṃ yasmādvasu cātīva cañcalam || keśeṣveva gṛhītaḥ sanmṛtyunā dharmmamācaret
275.25
puṇyāṃ tithimāsādya kṛtvā brāhmaṇavācanam || ṣoḍaśāratnimātrantu daśa dvādaśa vā karān
275.26
maṇḍapaṃ kārayedvidvān caturbhadrāsanaṃ budhaḥ
saptahastā bhavedvedī madhye pañcakarā tathā
275.27
tanmadhye toraṇaṃ kuryyāt sāradārumayaṃ budhaḥ || kuryyāt kuṇḍāni catvāri caturdikṣu vicakṣaṇaḥ
275.28
samekhalāyoniyutāni kuryyāt sampūrṇakumbhāni sahāmanāni || sutāmrapātradvayasaṃyutāni sayajñapātrāṇi suviṣṭarāṇi
275.29
hastapramāṇāni tilājyadhūpapuṣpopahārāṇi suśobhanāni || pūrvvottare hastamitātha vedī grahādideveśvarapūjanāya
275.30
atrāccenaṃ brahmaśivā
cyutānāṃ tatraiva kāryyaṃ phalamālyavastraiḥ || lokeśavarṇāḥ paritaḥ patākā madhye dhvajaḥ kiṅkiṇikāyutaḥ syāt
275.31
dvāreṣu kāryāṇi ca toraṇāni
catvāryyapi kṣīravanaspatīnām || dvāreṣu kumbhadvayamatra kāryyaṃ sraggandhadhūpāmbararatnayuktam
275.32
śāleṅgudīcandanadevadāruśrīparṇivilvapriyakāñca
nottham || stambhadvayaṃ hastayugāvakhātaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ pañcakarocchritañca
275.33
tadantaraṃ hastacatuṣṭayaṃ syādathodaraṅkaśca tadaṅgameva || samānajātiśca tulā
valambyā haimena madhye puruṣeṇa yuktā
275.34
dairghyeṇa sā hastacatuṣṭayaṃ syāt pṛthutvamasyāstu daśāṅgulāni || suvarṇapaṭṭābharaṇā tu
kāryā sā lohapāśadvayaśṛṅkhalābhiḥ
275.35
yutā suvarṇena tu ratnamālā vibhūṣitā mālyavilepanābhyām || cakraṃ likhedvārijagarbha
yuktaṃ nānārajobhirbhuvi puṣpakīrṇam
275.36
vitānakañcopari pañcavarṇaṃ saṃsthāpayetpuṣpaphalopaśobham || athartvijo vedavidaśca kāryāḥ
surūpaveśānvayaśīlayuktāḥ
275.37
vidhānadakṣāḥ paṭavo'nukūlā ye cāryyadeśaprabhavā dvijendrāḥ || guruśca vedāntavidāryyavaṃśasamudbhavaḥ śīla
kulābhirūpaḥ
275.38
purāṇaśāstrāmirato'tidakṣaḥ prasannagambhīrasarasvatīkaḥ || sitāmbaraḥ kuṇḍalahemasūtrakeyūrakaṇṭhābharaṇābhirāmaḥ
275.39
pūrvveṇa ṛgvedavidāvathāstāṃ yajurvidau dakṣiṇataśca śastau || sthāpyau dvijau sāmavidau tu paścādātharvvaṇāvuttaratastu kāryau
275.40
vināyakādigraha
lokapālavasvaṣṭakādityamarudgaṇānām || brahmācyuteśārkavanaspatīnāṃ svamantrato homacatuṣṭayaṃ syāt
275.41
japyani sūktāni tathaiva caiṣāmanukrameṇāpi
yathāsvarūpam || homāvasāne kṛtatūryyanādo gururgṛhītvā balipuṣpadhūpam || āvāhayellokapatīnkrameṇa mantrairamībhiryajamānayuktaḥ
275.42
ehyehi sarvvāmara siddhasādhyairabhiṣṭuto vajradharo'marośaḥ || saṃvījyamāno'psarasāṃ gaṇena rakṣādhvaraṃ no bhagavan namaste
275.43
oṃ indrāya namaḥ
ehyehi sarvvāmarahavyavāha munipravīrairabhito'bhijuṣṭaḥ || tejasvinā lokagaṇena sārddhaṃ mamādhvaraṃ rakṣa kave namaste
275.44
oṃ agnaye namaḥ || ehyehi vai
vasvata dharmarāja sarvvāmarairarcita divyamūrtte || śubhāśubhānandaśucāmadhīśa śivāya naḥ pāhi makhaṃ namaste
275.46
oṃ yamāya namaḥ || ehyehi rakṣogaṇa
nāyakastvaṃ sarvvaistu vetālapiśācasaṅghaiḥ|| mamādhvaraṃ pāhi śubhādinātha lokeśvarastvaṃ bhagavannamaste
275.46-2
oṃ nirṛtaye namaḥ|| ehyehi yādogaṇavāridhī
nāṃ gaṇena parjjanyamahāpsarobhiḥ|| vidyādharendrāmaragīyamāna pāhi tvamasmānbhagavannamaste
275.47
oṃ varuṇāya namaḥ|| ehyehi yajñe mama rakṣaṇāya mṛgā
dhirūḍhaḥ saha siddhasaṅghaiḥ|| prāṇādhipaḥ kālakaveḥ sahāyo gṛhāṇa pūjāṃ bhagavannamaste
275.48
oṃ vāyave namaḥ|| ehyehi yajñeśvara yajñarakṣāṃ vidhatsva
nakṣatragaṇena sārddham || sarvvauṣadhībhiḥ pitṛbhiḥ sahaiva gṛhāṇa pūjāṃ bhagavannamaste
275.49
oṃ somāya namaḥ|| ehyehi viśveśvara nastriśūlakapālakhaṭvāṅga
dhareṇa sārddham || lokeśa yajñeśvara yajñasiddhayai gṛhāṇa pūjāṃ bhagavannamaste
275.50
oṃ īśānāya namaḥ|| ehyehi pātālavarādharendra nāgāṅganākinnaragīya
māna || yakṣoragendrāmaralokasārddhamananta rakṣādhvaramasmadīyam
275.51
oṃ anantāya namaḥ|| ehyehi viśvādhipate munīndra lokena sārddhaṃ pitṛdevatābhiḥ
sarvvasya dhātāsyamitaprabhāva vijñādhvaraṃ no bhagavannamaste
275.52
oṃ brahmaṇe namaḥ|| trailokye yāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca|| brahmaviṣṇu
śivaiḥ sārddhaṃ rakṣāṃ kurvvantu tāni me
275.53
devadānavagandharvvā yakṣarākṣasapannagāḥ|| ṛṣayo manavo gāvo devamātara eva ca
275.54
sarvve mamā
dhvare rakṣāṃ prakurvvantu mudānvitāḥ || ityāvāhya surāndadyādṛṛtvigbhyo hemabhūṣaṇam
275.55
kuṇḍalāni ca haimāni sūtrāṇi kaṭakāni ca || aṅgulīyapavi
trāṇi vāsāṃsi śayanāni ca
275.56
dviguṇaṃ gurave dadyādbhūṣaṇācchādanāni ca|| japeyuḥ śāntikādhyāyaṃ jāpakāḥ sarvvatodiśam
275.57
tatro
ṣitāstu te sarvve kṛtvaivamadhivāsanam|| ādāvante ca madhye ca kuryyādbrāhmaṇavācanam
275.58
tato maṅgalaśabdena snāpito vedapuṅgavaiḥ|| triḥ pradakṣiṇama
vṛtya gṛhītakusumāñjaliḥ
275.59
śuklamālyāmbaro bhūtvā tāṃ tulāmabhimantrayet || namaste sarvvadevānāṃ śaktistvaṃ satyamāsthitā
275.60
sākṣibhūtā
jagaddhātrī nirmitā viśvayoninā || ekataḥ sarvvasatyāni tathā'nṛtaśatāni ca
275.61
dharmmādharmmakṛtāṃ madhye sthāpitāsi jagaddhite || tvaṃ tule sarvvabhūtā
nāṃ pramāṇamiha kīrttitā
275.62
māṃ tolayantī saṃsārāduddharasva namo'stu te || yo'sau tattvādhipo devaḥ puruṣaḥ pañcaviṃśakaḥ
275.63
sa eko'dhi
ṣṭhito devi tvayi tasmānnamo namaḥ || namo namaste govinda tulāpuruṣasaṃjñaka
275.64
tvaṃ hare tārayasvāsmānasmātsaṃsārakaddrmāt || puṇyakālaṃ samā
sādya kṛtvaivamadhivāsanam
275.65
punaḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā tulāmirohayedbudhaḥ || sakhaḍga carmakavacaḥ sarvvābharaṇabhūṣitaḥ
275.66
dharmmarājamathādāya
haimaṃ sūryeṇa saṃyutam || karābhyāṃ baddhamuṣṭibhyāmāste paśyanharermukham
275.67
tato'pare tulābhāge nyaseyurdvijapuṅgavāḥ || samādabhyadhikaṃ yāvatkāñca
nañcātinirmalam
275.68
pṛṣṭikāmastu kurvīta bhūmisaṃsthaṃ nareśvaraḥ|| kṣaṇamātraṃ tataḥ sthitvā punarevamudīrayet
275.69
namaste sarvvabhūtānāṃ
sākṣibhūte sanātani || pitāmahena devi tvaṃ nimmmitā parameṣṭhinā
275.70
tvayā dhṛtaṃ jagatsarvvaṃ sahasthāvarajaṅgamam || sarvvabhūtātmabhūtasthe namaste
viśvadhāriṇi
275.71
tato'vatīryya gurave pūrvvamarddhaṃ nivedayet || ṛtvigbhyo'paramarddhantu dadyādudakapūrvvakam
275.72
gurave grāmaratnāni ṛtvi
gbhyaśca nivedayet || prāpya teṣāmanujñāntu tathānyebhyo'pi dāpayet
275.73
dīnānāthaviśiṣṭādīnpūjayedbrāhmaṇaiḥ saha || na ciraṃ dhārayedgehe suvarṇaṃ prokṣi
taṃ budhaḥ
275.74
tiṣṭhedbhayāvahaṃ yasmācchokavyādhikaraṇaṃ nṛṇām || śīghraṃ parasvīkaraṇācchreyaḥ prāpnoti mānavaḥ
275.75
anena vidhinā yastu tulāpuruṣamā
caret || pratilokādhipasthāne pratimanvantaraṃ vaset
275.76
vimānenārkavarṇena kiṅkiṇījālamālinā || pūjyamāno'psarobhiśca tato viṣṇoḥpuraṃ vrajet
kalpakoṭiśataṃ yāvattāsmim̐lloke mahīyate
275.77
karmmakṣayādiha punarbhuvi rājarājo bhūpālamaulimaṇirañjitapādapīṭhaḥ || śraddhānvito bhavati yajñasahasrayājī
dīptapratāpajitasarvvamahīpalokaḥ
275.78
yo dīyamānamapi paśyati bhaktiyuktaḥ kālāntare smarati vācayatīha loke || yo vā śṛṇoti paṭhatīndrasamānarūpaḥ
prāpnoti dhāma sa purandaradevajuṣṭam
275.78.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe mahādānānukīrttane tulāpuruṣadānaṃ nāma catuḥsaptatyadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ
Linked texts (11)
- Danasagara-ballalasenadeva (ed. Bhabatosh Bhattacharya) — Sanskrit
- Dānasāgara — Ballālasena, Sanskrit
- Dānavivekoddyota — Madanasīṅhadeva, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Ṣoḍaśamahādānavidhi (Hemādri) — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Vidhānamālā (Nṛsiṃha) — Nṛsiṃha, Sanskrit
- Vidhānamālā (Nṛsiṅha) — Nṛsiṅha, Sanskrit
- Dānamayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1600, Sanskrit
- Prayāgarājatīrthamāhātmya — Sanskrit