Matsya 38
Matsya 38
- Language
- Sanskrit
Contents
- 38.28 — 1 part
38.1
aṣṭaka uvāca || || yadā vasannandane kāmarūpe saṃvatsarāṇāmayutaṃ śatānām || kiṃ kāraṇaṃ kārttayugapradhāna hitvā tadvai vasudhāmanvapadyaḥ
38.2
yayātiruvāca || || jñātiḥ suhṛtsvajano yo yatheha kṣīṇe vitte tyajyate mānavairhi || tathā svarge kṣaṇipuṇyaṃ manuṣyaṃ tyajanti sadyaḥ khacarā deva
saṃghāḥ
38.3
aṣṭaka uvāca || || kathaṃ tasminkṣīṇapuṇyā bhavanti saṃmuhyate me'tra mano'timātram || kiṃvaiśiṣṭāḥ kasya dhāmopayānti tadvai brūhi kṣetra
vittvaṃ mato me
38.4
yayātiruvāca || || imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti lālapyamānā naradeva sarvve || te kaṅkagomāyupalāśānārthaṃ kṣitau vivṛddhiṃ bahudhā
prayānti
38.6
tasmādevaṃ varjjanīyaṃ narendra duṣṭaṃ loke garhaṇīyañca karmma || ākhyātaṃ te pārthiva sarvvametadbhūyaścedānīṃ vada kiṃ te vadāmi||5||||aṣṭaka uvāca
yadā tu tāṃste vitudante vayāṃsi tathā gṛdhrāḥ śitikaṇṭhā pataṅgāḥ||kathaṃ bhavanti kathamābhavanti tvatto bhaumaṃ narakamahaṃ śṛṇomi
38.7
yayātiruvāca
ūrddhvaṃ dehātkarmmaṇo jṛmbhamāṇāvyaktaṃ pṛthivyāmanusañcaranti || imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti nāvekṣaṃte varṣapūgānanekān
38.8
ṣaṣṭiṃ sahasrāṇi patanti
vyomni tathāśītiścaiva tu vatsarāṇām || tānvai tudante prapatantaḥ prayātānbhīmā bhaumā rākṣasāstīkṣṇadaṃṣṭrāḥ
38.9
aṣṭaka uvāca || || yadetāṃste
sampatatastudanti bhīmā bhaumā rākṣasāstīkṣṇadaṃṣṭrāḥ || kathaṃ bhavanti kathamābhavanti kathaṃbhūtā garbhabhūtā bhavanti
38.10
yayātiruvāca || || asṛgrajaḥ
puṣparasānuyuktamanveti sadyaḥ puruṣeṇa sṛṣṭam || tadvai tasyā raja āpadyate ca sa garbhabhūtaḥ samupaiti tatra
38.11
vanaspatīnorṣadhīṃścāviśanti apo vāyuṃ
pṛthivīñcāntarikṣam || catuṣpadaṃ dvipadañcāpi sarvvaṃ evaṃbhūtā garbhabhūtā bhavanti
38.12
aṣṭaka uvāca || || anyadrūpurvidadhātīha garne utāhosvintsvena
kāmena yāti || āpadyamāno narayonimetāmācakṣva me saṃśayātpṛcchatastvam
38.13
śarīradehādisamucchrayañca cakṣuḥśrotre labhate kena saṃjñām || etatsarvvaṃ
tāta ācakṣva pṛṣṭaḥ kṣetrajñaṃ tvāṃ manyamānyā hi sarvve
38.14
yayā̍tiruvāca || || vāyuḥ samutkarṣati garbhayonimṛtau retaḥ puṣparasānuyuktam || sa tatra ta
nmātrakṛtādhikāraḥ krameṇa saṃvarddhayatīha garbham
38.15
sa jāyamāno'tha gṛhītagātraḥ saṃjñāmadhiṣṭhāya tato manuṣyaḥ || sa śrotrābhyāṃ vedayatīha śabdaṃ sa
vai rūpaṃ paśyati cakṣuṣā ca
38.16
ghrāṇena gandhaṃ jihvayātho rasañca tvacā sparśaṃ manasā vedabhāvam || ityaṣṭakehopacitaṃ hi viddhi mahātmanaḥ prāṇabhṛ
taḥ śarīre
38.17
aṣṭaka uvāca || || yaḥ saṃsthitaḥ puruṣo dahyate vā nikhanyate vāpi nikṛṣyate vā || abhāvabhūtaḥ sa vināśametya kenātmānaṃ
cetayate purastāt
38.18
yayātiruvāca || || hitvā so'sūnmṛtavanniṣṭhitatvātpurodhāya sukṛtaṃ duṣkṛtañca || anyāṃ yoniṃ puṇyapāpānusārāṃ hitvā dehaṃ
bhajate rājasiṃha
38.19
puṇyāṃ yoniṃ puṇyakṛto viśanti pāṣāṃ yoniṃ pāpakṛto vrajanti || kīṭāḥ pataṅgāśca bhavanti pāpātra me vivakṣāsti mahānubhāva
38.20
catuṣpadā dvipadāḥ pakṣiṇaśca tathābhūtā garbhabhūtā bhavanti || ākhyātametattriṃnikhilaṃ hi sarvvaṃ bhūyastu kiṃ pṛcchasi rājasiṃha
38.21
aṣṭaka uvāca || || kiṃ
svitkṛtvā labhate tāta saṃjñāṃ marttyaḥ śreṣṭhāṃ tapasā vidyayā vā || tanme pṛṣṭaḥ śaṃsa sarvvaṃ yathāvacchubham̐llokānyena gacchetkrameṇa
38.22
yayātiruvāca
tapaśca dānañca śamo damaśca hrīrārjavaṃ sarvvabhūtānukampā || svargasya lokasya vadanti santo dvārāṇi saptaiva mahānti puṃsām
38.23
sarvvāṇi caitā
ni yathoditāni tapaḥpradhānānyabhimarṣakeṇa || naśyanti mānena tamo'bhibhūtāḥ puṃsaḥ sadaiveti vadanti santaḥ
38.24
adhīyānaḥ paṇḍitammanyamāno yo vidyayā
hanti yaśaḥ parasya || tasyāntavantaḥ puruṣasya lokā na cāsya tadbrahmaphalaṃ dadāti
38.25
catvāri karmmāṇi bhayaṃkarāṇi bhayaṃ prayacchantyayathākṛ
tāni || pānāmagnihotramuta mānamaunaṃ mānenādhītamuta mānayajñaḥ
38.26
na mānyamāno mudamādadīta na santāpaṃ prāpnuyāccāvamānāt || santaḥ sataḥ pūja
yantīha loke nāsādhavaḥ sādhubuddhiṃ labhante
38.27
iti dadyāditi yajedityadhīyīta me śrutam || ityetānyabhayānyāhustānyavarjjryāni nityaśaḥ
38.28
yenāśrayaṃ vedayante purāṇaṃ manīṣiṇo mānase mānayuktam || tanniḥśreyastena saṃyogametya parāṃ śānti prāpnuyuḥ pretya ceha
38.28.p1
iti śrīmātsye ma hāpurāṇe somavaṃśe yayāticarite ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Critical edition (BORI) — Sanskrit