Matsya 42
Matsya 42
- Language
- Sanskrit
Contents
- 42.52 — 1 part
42.1
sūta uvāca || || ityetacchau
nakādrājā śatānīko niśamya tu || vismitaḥ parayā prītyā pūrṇacandra ivābabhau
42.2
pūjayāmāsa nṛpatirvidhivaccātha śaunakam || ratnairgobhiḥ suvarṇai
śca vāsobhirvividhaistathā
42.3
pratigṛhya tataḥ sarvvaṃ yadrājñā prahitaṃ dhanam || dattvā ca brāhmaṇebhyaśca śaunako'ntaradhīyata
42.4
ṛṣaya ūcuḥ
yayātervaṃśamicchāmaḥ śrotuṃ vistarato vada || yadupabhṛtibhiḥ putrairyadā loke pratiṣṭhitam
42.5
sūta uvāca || || yadorvaṃśaṃ pravakṣyāmi jyeṣṭha
syottamatejasaḥ || vistareṇānupūrvyā ca gadato me nibodhata
42.6
yadoḥ putrā babhūvurhi pañca devasutopamāḥ || mahārathā maheṣvāsā nāmatastānnibodhata
42.7
sahasrajiratho jyeṣṭhaḥ kroṣṭunalo'ntitako laghuḥ || sahasrajestu dāyādo śatajirnāma pārthivaḥ
42.8
śatajerapi dāyādāstrayaḥ paramakrīrttayaḥ || haihayaśca
hayaścaiva tathā veṇuhayaśca yaḥ
42.9
haihayasya tu dāyādo dharmanetraḥ pratiśrutaḥ || dharmmanetrasya kuntistu saṃhatastasya cātmajaḥ
42.10
saṃhatasya tu dāyādo
mahiṣmānāma pārthivaḥ || āsīnmahiṣmataḥ putro rudraśreṇyaḥ pratāpavān
42.11
vārāṇasyāmabhūdrājā kathitaṃ pūrvvameva tu || rudraśreṇyasya putro'bhūddurdamo
nāma pārthivaḥ
42.12
durddamasya suto dhīmānkanako nāma vīryyavān || kanakasya tu dāyādāścatvāro lokaviśrutāḥ
42.13
kṛtavīryyaḥ kṛtāgniśca
kṛtavarmmā tathaiva ca || kṛtaujāśca caturtho'bhūtkṛtavīryyāttato'rjunaḥ
42.14
jātaḥ karasahasreṇa saptadvīpeśvaro nṛpaḥ || varṣāṇyutaṃ tapastepe duścaraṃ pṛthivī
patiḥ
42.15
dattamārādhayāmāsa kārttavīryyo'trisambhavam || tasmai dattā varāstena catvāraḥ puruṣottama
42.16
pūrvvaṃ bāhusahasrantu sa vavre rājasattamaḥ
adharmma caramāṇasya sadbhiśvāpi nivāraṇam
42.17
yuddhena pṛthivīṃ jitvā dharmmeṇaivānupālanam || saṃgrāme varttamānasya vadhaścaivādhikādbhavet
42.18
teneyaṃ pṛthivī sarvvā saptadvīpā saparvvatā || samodadhiparikṣiptā kṣātreṇa vidhinā jitā
42.19
jajñe bāhusahasraṃ vaicchatastasya dhīmataḥ || ratho dhvajaśca
sañjajñe ityevamanuśuśrumaḥ
42.20
daśa yajñasahasrāṇi rājñā dvīpeṣu vai tadā || nirargalāni vṛttāni śrūyante tasya dhīmataḥ
42.21
sarvve yajñā mahārāja
stasyāsanbhūridakṣiṇāḥ || sarvve kāñcanayūpārate sarvvāḥ kāñcanavedikāḥ
42.22
sarvve devaiḥ samaṃ prāptairvimānasthairalaṃṅkṛtāḥ || gandharvvairapsarobhiśca nityame
vopaśobhitāḥ
42.23
tasya yajñe jagau gāthāṃ gandharvvo nāradastathā || kārttavīryyasya rājarṣermahimānaṃ nirīkṣya saḥ
42.25
na nūnaṃ kārttavīryyasya gatiṃ
yāsyanti kṣatriyāḥ||yajñairdānaistapobhiśca vikrameṇa śrutena ca || 24||sa hi saptasu dvīpeṣu khaḍgī cakrī śarāsanī||rathī dīpānanucaranyogī paśyati taskarām
42.27
pañcāśītisahasrāṇi varṣāṇāṃ sa narādhipaḥ||sa sarvvaratnasampūrṇaścakravarttī babhūva ha ||26||sa eva paśupālo'bhūtkṣetrapālaḥ sa eva hi || sa eva vṛṣṭyā
parjjanyo yogitvādarjuno'bhavat
42.28
yo'sau bāhusahasreṇa jyāghātakaṭhinatvacā || bhāti raśmisahasreṇa śāradenaiva bhāskaraḥ
42.29
eṣa nāgaṃ ma
nuṣyeṣu māhiṣmatyāṃ mahādyutiḥ || karkoṭavasutaṃ jitvā puryyāṃ tatra nyaveśayat
42.30
eṣa vegaṃ samudrasya prāvṛṭkāle bhajeta vai || kroḍanneva sukhodvignaḥ
pratisroto mahīpatiḥ
42.31
lulatā krīḍatā tena pratisragdāmamālinī || ūrmmibhrukuṭisantrāsāccakitābhyeti narmmadā
42.32
eko bāhusahasreṇa va
gāhe sa mahārṇavaḥ || karotyuhyatavegāntu narmmadāṃ prāvṛḍuhyatām
42.33
tasya bāhusahasreṇa kṣobhyamāṇe mahodadhau || bhavantyatīva niśceṣṭāḥ pātālasthā
mahāsurāḥ
42.34
cūrṇīkṛtamahāvīcilīnamīnamahātimim || mārutāviddhaphenaughamāvarttākṣiptaduḥsaham
42.35
karotyāloḍayanneva doḥsahasreṇa sāgaram
mandarakṣobhacakitā hyamṛtotpādaśaṅkitāḥ
42.36
tadā niścalamūrddhāno bhavanti ca mahoragāḥ || sāyāhne kadalīkhaṇḍā nirvvātastimittā iva
42.37
evaṃ baddhvā dhanurjyāyāmutsiktaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ || laṅkāyāṃ mohayitvā tu sabalaṃ rāvaṇaṃ balāt
42.38
nirjitya baddhvā cānīya māhiṣmatyāṃ babandha ca
tato gatvā pulastyastu hyarjunaṃ samprasādayat
42.39
mumoca rakṣaḥ paulastyaṃ pulastyeneha sāntvitam || tasya bāhusahasreṇa babhūva jyātulasvanaḥ
42.40
yugāntābhrasahasrasya āsphoṭasvananeriva || aho bata vidhervīryyaṃ bhārgavo'yaṃ yadācchinat
42.41
tadvai sahasraṃ bāhūnāṃ hemaṃtā
lavanaṃ yathā || yatrāpavastu saṃkruddho hyarjunaṃ śaptavānprabhuḥ
42.42
yasmādvanaṃ pradagdhaṃ vai viśrutaṃ mama haihaya || tasmātte duṣkaraṃ
karmma kṛtamanyo hariṣyati
42.43
chittvā bāhusahasraṃ te prathamaṃ tarasā balī || tapasvī brāhmaṇaśca tvāṃ sa vadhiṣyati bhārgavaḥ
42.44
sūta uvāca || || tasya rāmastadā tvāsīnmṛtyuḥ pāpena dhīmatā || varaścaivantu rājarṣeḥ svayameva vṛtaḥ purā
42.45
tasya putraśatantvāsītpañca tatra
mahārathāḥ || kṛtāstrā balinaḥ śūrā dharmmānmāno mahābalāḥ
42.46
śūrasenaśca śūraśca dhṛṣṭaḥ kroṣṭustathaiva ca || jayadhvajaśca vaikarttā avantiśca viśāṃ
pate
42.47
jayadhvajasya putrastu tālajaṅgho mahābalaḥ || tasya putraśatānyeva tālajaṅghā iti śrutāḥ
42.48
teṣāṃ pañca kulāḥ khyātāḥ haihayānāṃ mahā
tmanām || vītihotrāśca śāryyātā bhojāścāvantayastathā
42.49
kuṇḍikeśaśca vikrāntāstālajaṅghāstathaiva ca || vītihotrasutaścāpi ānartto nāma vīryya
vān || durjjayastasya putrastu babhūvāmitrakarśanaḥ
42.50
sadbhāvena mahārāja prajā dhammeṇa pālayan || kārttavīryyārjuno nāma rājā bāhusahasravān
42.51
yena sāgaraparyyantā dhanuṣā nirjitā mahī || yastasya kīrttayennāma kalyamutthāya mānavaḥ
42.52
na tasya vittanāśaḥ syānnaṣṭañca labhate
punaḥ || kārttavīryyasya yo janma kathayediha dhīmataḥ || yathāvatsvaṣṭapūtātmā svargaloke mahīyate
42.52.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe somavaṃśe yayāti carite tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vallālacarita — Ānandabhaṭṭa 1510, Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit