Matsya 48
Matsya 48
- Language
- Sanskrit
Contents
- 48.79 — 1 part
48.1
sūta uvāca || || pūroḥ putro mahātejā rājā sa
janamejayaḥ || prācītvataḥ sutastasya yaḥ prācīmakaroddiśam
48.2
prācītvatasya tanayo manasyuśca tathābhavat || rājā pītāyudho nāma manasyora
bhavatsutaḥ
48.3
dāyādastasya cāpyāsīddhundhurnāma mahīpatiḥ || dhundhorbahuvidhaḥ putraḥ sampātistasya cātmajaḥ
48.4
sampātestu rahaṃvarcā
bhadrāśvastasya cātmajaḥ || bhadrāśvasya ghṛtāyāntu daśāpsarasi sūnavaḥ
48.5
auceyuśca hṛṣeyuśca kakṣeyuśca suneyukaḥ || ghṛteyuśca vineyuśca
sthaleyuścaiva sattamaḥ
48.6
dharmaiyuḥ sannateyuśca puṇyeyuśceti te daśa || auceyorbalanā nāma bhāryyā vai takṣakātmajā
48.7
tasyāṃ sa
janayāmāsa rantināraṃ mahīpatim || rantināro manasvinyāṃ putrāñbhe parāñchubhān
48.8
amūrttarayasaṃ vīraṃ trivanañcaiva dhārmikam || gaurī kanyā
tṛtīyā ca māndhāturjananī śubhā
48.9
ilinā tu yamasyāsītkanyā yājanayatsutān || brahmavādaparākrāntāñchubhadā tvilinā hyabhūt
48.10
upadānavī sutām̐llebhe caturastvilinātmajāt || ṛṣyantamatha duṣyantaṃ pravīramanaghaṃ tathā
48.11
cakravartī tato yajñe duṣyantātsasamitijyaḥ
śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā ca bhāratāḥ
48.12
dauṣyantiṃ prati rājānaṃ vāgūce cāśarīriṇī || mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ
48.13
bharasva putraṃ duṣyanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām || retodhāṃnayate putraḥ paretaṃ yamasādanāt || tvañcāsya dhātā garbhasya satyamāha śakuntalā
48.14
bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu purā kila || putrāṇāṃ mātṛkātkopātsumahāñsaṃkṣayaḥ kṛtaḥ
48.15
tato marudbhirānīya putraḥ sa tu bṛhaspateḥ || saṃkrāmito
bharadvājo marudbhirbharatasya tu
48.16
ṛṣaya ūcuḥ || || bharatasya bharadvājaḥ putrārthaṃ mārutaiḥ katham || saṃkrāmito mahātejāstanno brūhi ya
thātatham
48.17
sūta uvāca || || patnyāmāpannasattvāyāmuśijaḥ sa sthito bhuvi || bhrātṛbhāryyāṃ sa dṛṣṭvā tu bṛhaspatiruvāca ha
48.18
upatiṣṭha sva
laṅkṛtya maithunāya ca māṃ śubhe || evamuktā'bravīdenaṃ svayameva bṛhaspatim
48.19
garbhaḥ pariṇataścāyaṃ brahma vyāharate girā || amogharetāstvañcāpi dharmaiścaivaṃ viga
rhitam
48.20
evamukto'bravīdenāṃ svayameva bṛhaspatiḥ || nopadeṣṭavyo vinayastvayā me varavarṇini
48.21
dharṣamāṇaḥ prasahyenāṃ maithunāyopacakrame || tato
bṛhaspatiṃ garbho dharṣamāṇamuvāca ha
48.22
sanniviṣṭo hyahaṃ pūrvvamiha nāma bṛhaspate || amogharetāśca bhavānnāvakāśa iha dvayoḥ
48.23
evamuktaḥ sa garbheṇa kupitaḥ pratyuvāca ha || yasmāttvamīdṛśe kāle sarvvabhūtepsite sati || abhiṣedhāsi tasmāttvaṃ tamo dīrghaṃ pravekṣyasi
48.24
tataḥ
kāmaṃ sannivarttya tasyānandādbṛhaspateḥ || tadretastvapatadbhūmau nivṛttaṃ śiśuko'bhavat
48.25
sadyojātaṃ kumārantu dṛṣṭvā taṃ mamatā'bravīt || gamiṣyāmi
gṛhaṃ svaṃ vai bharasvainaṃ bṛhaspate
48.26
evamuktvā gatā sā tu gatāyāṃ so'pi taṃ tyajat || mātāpitṛbhyāṃ tyaktantu dṛṣṭvā taṃ marutaḥ śiśum || jagṛ
hustaṃ bharadvājaṃ marutaḥ kṛpayā sthitāḥ
48.27
tasminkāle tu bharato bahubhirkratubhirvibhuḥ || putranaimittikairyajñairayajatputralipsayā
48.28
yadā sa
yajamānastu putraṃ nāsādayatprabhuḥ || tataḥ kratuṃ marutsomaṃ putrārthe samupāharat
48.29
tena te marutastasya marutsomena tuṣṭuvuḥ || upaninyurbharadvājaṃ
putrārthaṃ bharatāya vai
48.30
dāyādo'ṅgirasaḥ sūnoraurasastu bṛhaspateḥ || saṃkrāmito bharadvājo marudbhirbharataṃ prati
48.31
bharatastu bharadvājaṃ putraṃ prāpya
vibhurbravīt || ādāvātmahitāya tvaṃ kṛtārtho'haṃ tvayā vibho
48.32
pūrventu vitathe tasminkṛte vai putrajanmani || tatastu vitatho nāma bharadvājo
nṛpo'bhavat
48.33
tasmādapi bharadvājādbrāhmaṇāḥ kṣatriyā bhuvi || dvyāmuṣyāyaṇakaulīnāḥ smṛtāste dvividhena ca
48.34
tato jāte hi vitathe bhara
taśca divaṃ yayau || bharadvājo divaṃ yāto hyabhiṣicya sutaṃ ṛṣiḥ
48.35
dāyādo vitathasyāsīdbhavamanyurmahāyaśāḥ || mahābhūtopamāḥ putrāścatvāro bhuvi
manyavaḥ
48.36
bṛhatkṣatro mahāvīryyo naro gargaśca vīryyavān || narasya saṃkṛtiḥ putrastasya putro mahāyaśāḥ
48.37
gurudhī rantidevaśca satkṛtyāntā
vubhau smṛtau || gargasya caiva dāyādaḥ śibirvidvānajāyata
48.38
smṛtāḥ śaibyāstato gargāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ || āhāryyatanayaścaiva dhīmā
nāsīdurukṣavaḥ
48.39
tasya bhāryyā viśālā tu suṣuve putrakatrayam || tryuṣaṇaṃ puṣkariścaiva kaviñcaiva mahāyaśāḥ
48.40
urukṣavāḥ smṛtā
hyete sarvve brāhmaṇatāṃ gatāḥ || kāvyānāntu varā hyete trayaḥ proktā maharṣayaḥ
48.41
gargāḥ saṃkṛtayaḥ kāvyāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ || sambhṛtā
ṅgiraso dakṣā bṛhatkṣatrasya ca kṣitiḥ
48.42
bṛhatkṣatrasya dāyādo hastinā mā babhūva ha || tenedaṃ nirmmitaṃ pūrvaṃ purantu gajasāhvayam
48.43
hastinaścaiva dāyādāstrayaḥ paramakīrttayaḥ || ajamīḍho dvimīḍhaśca purumīḍhastathaiva ca
48.44
ajamīḍhasya patnyastu tisraḥ kurukulodvahāḥ || nīlinī
dhūmino caiva keśinī caiva viśrutāḥ
48.45
sa tāsu janayāmāsa putrānvai devavarcasaḥ || tapaso'nte mahātejā jātā vṛddhasya dhārmikaḥ
48.46
bhāradvājaprasādena vistaraṃ teṣu me śṛṇu || ajamīḍhasya keśinyāṃ kaṇvaḥ samabhavatkila
48.47
medhātithiḥ sutastasya tasmātkāṇvāyanā dvijāḥ
ajamīḍhasya dhūminyāṃ jajñe bṛhadanurnṛpaḥ
48.48
bṛhadanorbṛhanto'tha bṛhantasya bṛhanmanāḥ || bṛhanmanaḥsutaścāpi bṛhadvaturiti śrutaḥ
48.49
bṛhaddhanorbṛ
hadiṣuḥ putrastasya jayadrathaḥ || adhvajittanayastasya senajittasya cātmajaḥ
48.50
atha senajitaḥ putrāścatvāro lokaviśrutāḥ || rucirāśvaśca kāvyaśca
rājā dṛḍharathastathā
48.51
vatsaścāvartako rājā yasyaite parivatsakāḥ || rucirāśvasya dāyādaḥ pṛthuseno mahāyaśāḥ
48.52
pṛthusenasya paurastu
paurānnīpo'tha jajñivān || nīpasyaikaśatantvāsītputrāṇāmamitaujasām
48.53
nīpā iti samākhyātā rājānaḥ sarvva eva te || teṣāṃ vaṃśakaraḥśrīmānnīpānāṃ
kīrttivarddhanaḥ
48.54
kāvyācca samaro nāma sadeṣṭasamaro'bhavat || samarasya pārasampārau sadaśva iti te trayaḥ
48.55
putrāḥ sarvvaguṇopetā jātā vai viśrutā
bhuvi || pāraputraḥ pṛthurjātaḥ pṛthostu sukṛto'bhavat
48.56
jajñe sarvvaguṇopeto vibhrājastasya cātmajaḥ || vibhrājasya tu dāyādastvaṇuho nāma vīryyavān
48.57
babhūva śukajāmātā kṛtvībharttā mahāyaśāḥ || aṇuhasya tu dāyādo brahmadatto mahīpatiḥ
48.58
yugadattaḥ sutastasya viṣvakseno mahāyaśāḥ
vibhrājaḥ punarājāto sukṛteneha karmmaṇā
48.59
viṣvaksenasya putrastu udakseno babhūva ha || bhallāṭastasya putrastu tasyāsījjanamejayaḥ || ugrāyudhena
tasyārthe sarvve nīpāḥ praṇāśitāḥ
48.60
ṛṣaya ūcuḥ || || ugrāyudhaḥ kasya sutaḥ kasya vaṃśe sa kathyate || kimarthaṃ tena te nīpāḥ sarvve caiva praṇā
śitāḥ
48.61
sūta uvāca || || ugrāyudhaḥ sūryyavaṃśyastapastepe varāśrame || sthāṇubhūto'ṣṭasāhasraṃ taṃ bheje janamejayaḥ
48.62
tasya rājyaṃ pratiśrutya
nīpānājjaghnivānprabhuḥ || uvāca sāntvaṃ vividhaṃ jagmuste vai hyubhāvapi
48.63
hanyamāśva tānūce yasmāddhetorna me vacaḥ || śaraṇāgatarakṣārthaṃ tasmādevaṃ
śapāmi vaḥ
48.64
yadi me'sti tapastaptaṃ sarvvānnayatu vo yamaḥ || tatastānkṛṣyamāṇāṃstu yamena purataḥ sa tu
48.65
kṛpayā parayāviṣṭo janamejayamū
civān || gatānetānimānvīrāṃstvaṃ me rakṣitumarhasi
48.66
janamejaya uvāca || || are pāpā durācārā bhavitāro'sya kiṅkarāḥ || tathetyuktarutato
rājā yamena yuyudhe ciram
48.67
vyādhibhirnārakairghorairyamena saha tānbalāt || vijitya munaye prādāttadadbhutamivābhavat
48.68
yamastuṣṭastatastasmai
muktijñānaṃ dadau param || sarvve yathocitaṃ kṛtvā jagmuste kṛṣṇamavyayam
48.69
yeṣāntu caritaṃ gṛhya hanyate nāpamṛtyubhiḥ || iha loke pare caiva
sukhamakṣayyamaśnute
48.70
ajamīḍhasya dhūmintyāṃ vidvāñjajñe yavīnaraḥ || dhṛtimāṃstasya putrastu tasya satyadhṛtiḥ smṛtaḥ || atha satyadhṛteḥ putro dṛḍhanemiḥ
pratāpavān
48.71
dṛḍhanemisutaścāpi sudharmmā nāma pārthivaḥ || āsītsudharmmatanayaḥ sārvvabhaumaḥ pratāpavān
48.72
sārvvabhaumeti vikhyātaḥ pṛthi
vyāmekarāḍ babhau || tasyānvavāye mahati mahāpauravanandanaḥ
48.73
mahāpauravaputrastu rājā rukmarathaḥ smṛtaḥ || atha rukmarathasyāsītsupārśvo nāma
pārthivaḥ
48.74
supārśvatanayaścāpi sumatirnāma dhārmmikaḥ || sumaterapi dharmmātmā rājā sannatimānapi
48.75
tasyāsītsannatimantaḥ kṛto nāma suto
mahān || hiraṇyanābhinaḥ śiṣyaḥ kauśalyasya mahātmanaḥ
48.76
caturviṃśatidhā yena proktā vai sāmasaṃhitāḥ || smṛtāste prācyasāmānaḥ kārttā nāmeha
sāmagāḥ
48.77
kārttirugrāyudho'sau vai mahāpauravavarddhanaḥ || babhūva yena vikramya pṛthukrasya pitā hataḥ
48.78
nīlo nāma mahārājaḥ pāñcālā
dhipatirvaśī || ugrāyudhasya dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ
48.79
kṣemātsunīthaḥ sañjajñe sunīthasya nṛpañjayaḥ || nṛpañjayācca viratha ityete pauravāḥ
smṛtāḥ
48.79.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe somavaṃśe pauravavaṃśakīrttanaṃ nāmaikonapañcāśattamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit