Matsya 49
Matsya 49
- Language
- Sanskrit
Contents
- 49.89 — 1 part
49.1
cha || || sūta uvāca || || ajamīḍhasya
nīlinyāṃ nīlaḥ samabhavannṛpaḥ || nīlasya tapasogreṇa suśāntirudapadyata
49.2
purujānuḥ suśāntestu pṛthustu purujānutaḥ || bhadrāśvaḥ pṛthudāyādo
bhadrāśvatanayāñchṛṇu
49.3
mudgalaśca jayaścaiva rājā bṛhadiṣustathā || javīnaraśca vikrāntaḥ kapilaścaiva pañcamaḥ
49.4
pañcānāñcaiva pañcālānetā
ñjanapadānviduḥ || pañcālaṃ rakṣiṇo hyete deśānāmiti naḥ śrutam
49.7
mudgalasyāpi maudgalyāḥ kṣatropetā dvijātayaḥ || ete hyāṅgirasaḥ pakṣaṃ saṃśritāḥ
kāṇvamudgalāḥ||5||mudgalasya suto jajñe brahmiṣṭhaḥ sumahādyaśāḥ|| indrasenaḥ sutastasya vindhyāśvastasya cātmajaḥ||6||vindhyāśvānmithunaṃ jajñe menakāyāmiti
śrutiḥ|| divodāsaśca rājarṣirahalyā ca yaśasvinī
49.8
śaradvatastu dāyādamahalyā samprasūyata || śatānandamṛṣiśreṣṭhaṃ tasyāpi sumahātapāḥ
49.9
sutaḥ satyadhṛtirnāma dhanurvedasya pāragaḥ || āsītsatyadhṛteḥ śukramamoghaṃ dhārmikasya tu
49.10
skannaṃ retaḥ satyadhṛterdṛṣṭvā cāpsarasaṃ jale || || mithu
naṃ tatra sambhūtaṃ tasminsarāsi sambhṛtam
49.11
tataḥ sarasi tasmiṃstu kramamāṇaṃ mahīpatiḥ || dṛṣṭvā jagrāha kṛpayā śāntanurmṛgayāṃ gataḥ
49.12
ete śaradvataḥ putrā ākhyātā gautamā varāḥ|| ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi divodāsasya vai prajāḥ
49.13
divodāsasya dāyādo dharmiṣṭho mitrayurnṛpaḥ|| maitrā
yaṇā varaḥ so'tha maitreyastu tataḥ smṛtaḥ
49.14
ete vaṃśyā yateḥ pakṣāḥ kṣatropetāstu bhārgavāḥ || rājā caidyavaro nāma maitreyasya sutaḥ smṛtaḥ
49.15
atha caidyavarādvidvānsudāsastasya cātmajaḥ || ajamīḍhaḥ punarjātaḥ kṣīṇe vaṃśe tu somakaḥ
49.16
somakasya suto janturhaṃte tasmiñchataṃ babhau
putrāṇāmajamīḍhasya somakasya mahātmanaḥ
49.17
mahiṣī tvajamīḍhasya dhūmino putravāñchinī || putrābhāve tapastepe śataṃ varṣāṇi duśvaram
49.18
hutvāgniṃ vidhivatsamyakpavitrīkṛtabhojanā || agnihotrakrameṇaiva sā suṣvāpa mahāvratā
49.19
tasyāṃ vai dhūmavarṇāyāmajamīḍhaḥ samīyivān
ṛkṣaṃ sā janayāmāsa dhūmavarṇaṃ śatāgrajam
49.20
ṛkṣātsaṃvaraṇī jajñe kuruḥ saṃvaraṇāttataḥ || yaḥ prayāgamatikramya kurukṣetramakalpayat
49.21
kṛṣyatastu mahārājo varṣāṇi suvahūnyatha || kṛṣyamāṇastataḥ śakro bhayāttasmai varaṃ dadau
49.22
puṇyañca ramaṇīyañca kurukṣetrantu
tadbhṛtam || tasyānvavāyaḥ sumahānyasya nāmnā tu kauravāḥ
49.23
kurostu dayitāḥ putrāḥ sudhanvā jahnukha ca || parīkṣicca mahātejāḥ prajanaścāri
mardanaḥ
49.24
sudhanvanastu dāyādaḥ putro matimatāṃ varaḥ|| cyavanastasya putrastu rājā dharmārthatattvavit
49.26
cyavanasya kṛmiḥ putra ṛkṣājjajñe
mahātapāḥ|| kṛmeḥ putro mahāvīryyaḥ khyātastvindrasamo vibhuḥ||25||caidyoparicaro vīro vasurnāmāntarikṣagaḥ||caidyoparicarājjajñe girikā sapta vai sutān
49.27
mahāratho magadharāṭ viśruto yo bṛhadrathaḥ|| pratyaśravāḥ kuśaścaiva caturtho harivāhanaḥ
49.28
pañcamaśca yajuścaiva matsyaḥ kālī ca saptamī || bṛhadrathasya
dāyādaḥ kuśāgro nāma viśrutaḥ
49.29
kuśāgrasyātmajaścai va vṛṣabho nāma vīryyavān || vṛṣabhasya tu dāyādaḥ puṇyavānnāma pārthivaḥ
49.30
puṇyaḥ
puṇyavataścaiva rājā satyadhṛtistataḥ || dāyādastasya dhanuṣastasmātsarvvaśca jajñivān
49.31
sarvvasya sambhavaḥ putrastasmādrājā bṛhadrathaḥ || dve tasya
śakale jāte jarayā sandhitaśca saḥ
49.32
jarayā sandhito yasmājjarāsandhastataḥ smṛtaḥ || jetā sarvvasya kṣatrasya jarāsandho mahābalaḥ
49.33
jarāsandhasya putrastu sahadevaḥ pratāpavān || sahadevātmajaḥ śrīmāntsomavittsa mahātapāḥ
49.34
śrutaśravāstu somādrerbhāgadhāḥ parikīrttitāḥ || ja
hustvajanayatputraṃ surathaṃ nāma bhūmipam
49.35
surathasya tu dāyādo vīro rājā vidūrathaḥ || vidūrathasutaścāpi sārvvabhauma iti smṛtaḥ
49.36
sārvvabhaumājjayatseno rucirastasya cātmajaḥ|| rucirāttu tato bhaumastvaritāyustato'bhavat
49.37
akrodhanastavāyusutastasmāddevātithiḥ smṛtaḥ || devā
tithestu dāyādo dakṣa eva babhūva ha
49.38
bhīmasenastato dakṣāddilīpastasya cātmajaḥ || dilīpasya pratīpastu tasya putrāstrayaḥ smṛtāḥ
49.39
devāpiḥ śāntanuścaiva bāhīkaścaiva te trayaḥ || bāhīkasya tu dāyādāḥ sapta bāhīśvarā nṛpa || devāpistu hyapadhyātaḥ prajābhirabhavanmuniḥ
49.40
muna
ya ūcuḥ || || prajābhistu kimarthaṃ vai hyapadhyāto janeśvaraḥ || ko doṣo rājaputrasya prajābhiḥ samudāhṛtaḥ
49.41
sūta uvāca || || kilāsīdrāja
putrastu kuṣṭhī taṃ nābhyapūjayan || bhaviṣyaṃ kīrttayiṣyāmi śāntanostu nibodhata
49.42
śāntanustvabhavadrājā vidvānso vai mahābhiṣak || iñcodāharantyatra
ślokaṃ prati mahābhiṣak
49.43
yaṃ yaṃ karābhyāṃ spṛśati jīrṇaṃ rogiṇameva ca || punaryuvā ca bhavati tasmāttaṃ śāntanuṃ viduḥ
49.44
tattasya śāntanutvaṃ hi prajābhi
riha kīrttyate||tato'vṛṇuta bhāryārthaṃ śāntanurjāhnavīṃ nṛpa
49.46
tasyāṃ devavrataṃ nāma kumāraṃ janayadvibhuḥ || kālī vicitravīryyantu dāśeyī janayatsutam
45||śāntanordayitaṃ putraṃ śāntātmānamakalmaṣam || kṛṣṇadvaipāyano nāma kṣetre vaicitravīryyake
49.47
dhṛtarāṣṭrañca pāṇḍuñca vidurañcāpyajījanat || dhṛta
rāṣṭrastu gāndhāryyāṃ putrānajanayacchatam
49.48
teṣāṃ duryyodhanaḥ śreṣṭhaḥ sarvvakṣatrasya vai prabhuḥ || mādrī kuntī tathā caiva pāṇḍorbhāryye babhūvatuḥ
49.49
devadattāḥ sutāḥ pañca pāṇḍorarthe'bhijajñire || dharmmādyudhiṣṭhiro jajñe mārutācca vṛkodaraḥ
49.50
indrāddhanañjayaścaiva indratulyaparākramaḥ || nakulaṃ sahade
vañca mādryaśvibhyāmajījanat
49.51
pañcaite pāṇḍavebhyastu draupadyāṃ jajñire sutāḥ || draupadyajanayacchreṣṭhaṃ prativindhyaṃ yudhiṣṭhirāt
49.52
śruta
senaṃ bhīmasenācchrutakīrttiṃ dhanañjayāt || caturthaṃ śrutakammāṇaṃ sahadevādvājāyata
49.53
nakulācca śatānīkaṃ draupadeyāḥ prakīrttitāḥ || tebhyo'pare
pāṇḍaveyāḥ ṣaḍevānye mahārathāḥ
49.54
haiḍambo bhīmasenāttu putro jajñe ghaṭotkacaḥ || kāśī baladharādbhīmājajñe vai sarvvagaṃ sutam
49.55
suhotraṃ tanayaṃ mādrī sahadevādāsūta || kareṇumatyāṃ caidyāyāṃ niramitrastu nākuliḥ
49.56
subhadrāyāṃ rathī pārthādabhimanyurajāyata || yaudheyaṃ devakī
caiva putraṃ jajñe yudhiṣṭhirāt
49.57
abhimanyoḥ parīkṣittu putraḥ parapurañjayaḥ || janamejayaḥ parīkṣitaḥ putraḥ paramadhārmmikaḥ
49.58
brahmāṇaṃ kalpayā
māsa sa vai vājasaneyakam || sa vaiśampāyanenaiva śaptaḥ kila maharṣiṇā
49.59
na sthāsyatīha durbuddhe tavaitadvacanaṃ bhuvi || yāvatsthāsyasi tvaṃ loke
tāvadeva prapatsyati
49.60
kṣatrasya vijayaṃ jñātvā tataḥ prabhṛti sarvvaśaḥ || abhigamya sthitāścaiva nṛpañca janamejayam
49.61
tataḥ prabhṛti śāpena kṣa
triyasya tu yājinaḥ || utsannā yājino yajñe tataḥ prabhṛti sarvvaśaḥ
49.62
kṣatrasya yājinaḥ kecicchāpāttasya mahātmanaḥ || paurṇamāsena haviṣā
iṣṭvā tasminprajāpatim || sa vaiśampāyanenaiva praviśanvāritastataḥ
49.63
parīkṣitaḥ suto'sau vai pauravo janamejayaḥ || dviraśvamedhamāhṛtya mahā
vājasaneyakaḥ
49.64
pravarttayitvā taṃ sarvvamṛṣiṃ vājasaneyakam || vivāde brāhmaṇaiḥ sārddhamabhiśapto vanaṃ yayau
49.65
janamejayācchatānīkasta
smājjajñe sa vīryyavān || janamejayaḥ śatānīkaṃ putraṃ rājye'bhiṣiktavān
49.67
athāśvamedhena tataḥ śatānīkasya vīryyavān || jajñe'dhisomakṛṣṇastyaḥ
sāmprataṃ yo mahāyaśāḥ ||66||tasmiñchāsati rāṣṭrantu yuṣmābhiridamāhṛtam || durāpaṃ dīrghasatraṃ vai trīṇi varṣāṇi puṣkare || varṣadvayaṃ kurukṣetre dṛṣadvatyāṃ
dvijottamāḥ
49.68
munaya ūcuḥ || || bhaviṣyaṃ śrotumicchāmaḥ prajānāṃ lomaharṣaṇe || purā kila yadetadvai vyatītaṃ kīrttitaṃ tvayā
49.69
yeṣu vai sthāsyate kṣatramutpatsyante nṛpāśca ye || teṣāmāyuḥ pramāṇañca nāmataścaiva tānnṛpān
49.70
kṛtayugapramāṇañca tretādvāparayostathā
kaliyugapramāṇañca yugadoṣaṃ yugakṣayam
49.71
sukhaduḥkhapramāṇañca prajādoṣaṃ yugasya tu || etatsarvvaṃ prasaṃkhyāya pṛcchatāṃ brūhi naḥ prabho
49.72
sūta uvāca || || yathā me kīrttitaṃ pūrvvaṃ vyāsenākliṣṭakarmmaṇā || bhāvyaṃ kaliyugañcaiva tathā manvantarāṇi ca
49.73
anāgatāni
sarvvāṇi bruvato me nibodhata || ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi bhaviṣyā ye nṛpāstathā
49.74
aiḍekṣvākānvaye caiva paurave cānvaye tathā || yeṣu saṃsthā
syate tacca aiḍekṣvākukulaṃ śubham || tānsarvvānkīrttayiṣyāmi bhaviṣye kathitānnṛpān
49.75
tebhyo'pare'pi ye tvanye hyutpatsyante nṛpāḥ punaḥ
kṣatrāḥ pāraśavāḥ śūdrāstathānye ye bahiścarāḥ
49.76
aṃdhāḥ śakāḥ puliṃdāśca cūlikā yavanāstathā || kaivarttābhīraśabarā ye cānye mlecchasaṃbhavāḥ
paryyāyataḥ pravakṣyāmi nāmataścaiva tānnṛpān
49.77
adhisomakṛṣṇaścaiteṣāṃ prathamaṃ varttate nṛpaḥ || tasyānyavāye vakṣyāmi bhaviṣye kathitānnṛpān
49.79
adhisomakṛṣṇaputrastu vivakṣurbhavitā nṛpaḥ ||gaṅgāyā tu hṛte tasminnagare nāgasāhvaye ||78||tyaktvā vivakṣurnagaraṃ kauśāmbyāntu nivatsyati
bhaviṣyāṣṭau sutāstasya mahābalaparākramāḥ
49.80
bhūrijyeṣṭhaḥ sutastasya tasya citrarathaḥ smṛtaḥ|| śucidravaścitrarathādṛṣṇimāṃśca śucidravāt
49.81
vṛṣṇimataḥ suṣeṇaśca bhaviṣyati śucirnṛpaḥ || tasmātsuṣeṇādbhavitā sunītho nāma pārthivaḥ
49.82
nṛpātsunīthādbhavitā nṛcakṣuḥ sumahādyaśāḥ
nṛcakṣuṣastu dāyādo bhavitā vai sukhībalaḥ
49.83
sukhībalasutaścāpi bhāvī rājā pariṣṇavaḥ || pariṣṇavasutaścāpi bhavitā sutapā nṛpaḥ
49.84
medhāvī tasya dāyādo bhaviṣyati na saṃśayaḥ || medhāvinaḥ sutaścāpi bhaviṣyati purañjayaḥ
49.85
ūrvī bhāvyaḥ sutastasya tigmātmā tasya cātmajaḥ
tigmādbṛhadratho bhāvyo vasudāmā bṛhadrathāt
49.86
vasudāmnaḥ śatānīko bhaviṣyodayanastataḥ || bhaviṣyate codaśanādvīro rājā vahīnaraḥ
49.87
vahī
narātmajaścaiva daṇḍapāṇirbhaviṣyati || daṇḍapāṇe rniramitro niramitrāttu kṣemakaḥ
49.88
atrānuvaṃśaśloko'yaṃ gīto vipraiḥ purātanaiḥ || brahmakṣatrasya
yo yonirvaṃśo devarṣisatkṛtaḥ || kṣemakaṃ prāpya rājānaṃ saṃsthāsyati kalau yuge
49.89
ityeṣa pauravo vaṃśo yathāvadiha kīrtitaḥ || dhīmataḥ
pāṇḍuputrasya cārjunasya mahātmanaḥ
49.89.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe somavaṃśe pūruvaṃśā nukīrttanaṃ nāma pañcāśattamo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śabdakalpadruma — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit