Matsya 57
Matsya 57
- Language
- Sanskrit
Contents
- 57.56 — 1 part
57.1
cha || || sūta uvāca || || jalāśayāgataṃ viṣṇumuvāca ravinandanaḥ || taḍāgārāmakūpānāṃ vāpīṣu nalinīṣu ca
57.2
vidhiṃ pṛcchāmi deveśa devattāyataneṣu ca || ke tatra cartvijo nātha vedī vā kīdṛśī bhavet
57.3
dakṣiṇāvalayaḥ kālaḥ sthānamācāryya eva ca
dravyāṇi kāni śastāni sarvvamācakṣva tattvataḥ
57.4
matsya uvāca || || śṛṇu rājanmahābāho taḍāgādiṣu yo vidhiḥ || purāṇeṣbitihāso'yaṃ
paṭhyate vedavādibhiḥ
57.5
prāpya pakṣaṃ śubhaṃ śuklamatīte cottarāyaṇe || puṇye'hni viprakathite kṛtvā brāhmaṇavācanam
57.6
prāgudakpravaṇe deśe taḍā
gasya samīpataḥ || caturhastāṃ śubhāṃ vedīṃ caturastrāṃ caturmukhām
57.7
tathā ṣoḍaśahastaḥ syānmaṇḍapaśva caturmukhaḥ || vedyāśva parito garttā ratnimātrā
strimekhalāḥ
57.8
nava saptātha vā pañca nātiriktā nṛpātmaja || vitastimātrā yoniḥ syātṣaṭsaptāṅgulivistṛtā
57.9
garttāśca tatra sapta syustripa
rvvoccichratamekhalāḥ || sarvvatastu savarṇāḥ syuḥ patākādhvajasaṃyutāḥ
57.10
aśvatthodumbaraplakṣavaṭaśākhākṛtāni tu || maṇḍapasya pratidiśaṃ dvārāṇyetāni
kārayet
57.12
śubhāstatrāṣṭa hotāro dvārapālāstathāṣṭa vai|| aṣṭau tu jāpakāḥ kāryyā brāhmaṇā vedapāragāḥ||11||sarvvalakṣaṇasampūrṇo mantravidvijitendriyaḥ
kulaśīlasamāyuktaḥ purodhāḥ syāddbijottamaḥ
57.13
pratigartèṣu kalaśā yajñopakaraṇāni ca || vyajanaṃ cāmare śubhre tāmrapātre suvistṛte
57.14
tatastvane
kavarṇāḥ syuścaravaḥ pratidaivatam || ācāryyaḥ prakṣipedddhūmānunmanthya vicakṣaṇaḥ
57.15
tryaratnimātro yūpaḥ syātkṣīravṛkṣavinirmmitaḥ || yajamānapramāṇo vā saṃ
sthāpyo bhūtimicchatā
57.17
hemālaṅkāriṇaḥ kāryyāḥ pañcaviṃśatikṛtvijaḥ|| kuṇḍalāni ca haimāni keyūrakaṭakani cā || 16||tathāṅgulyaḥ pavitrāṇi vāsāṃsi
vividhāni ca || pūjayettu samaṃ sarvvānācāryyo dviguṇaṃ punaḥ || dadyācchayanasaṃyuktamātmanaścāpi yatpriyam
57.18
sauvarṇakūrmyamakarau rājatau matsyadundubhau
tāmrau kulīramaṇḍūkāvāyasaḥ śiśrumārakaḥ || evamāsādya tatsarvvamādāveva viśāṃ pate
57.19
śuklagrālyāmbaradharaḥ śuklagandhānulepanaḥ || sarvvau
ṣadhyudakaistatra snāpito vedapāragaiḥ
57.20
yajamānaḥ sapatnīkaḥ putrapautrasamanvitaḥ || paścimaṃ dvāramāsādya praviśedyāgamaṇḍapam
57.21
tato maṅga
laśabdena bherīṇāṃ niḥsvanena ca || admasra maṇḍalaṃ kuryyātpañcavarṇṇena tattvavit
57.22
ṣoḍaśāraṃ tataścakraṃ padmagarbhaṃ caturmukham || caturasrañca parito
vṛttaṃ madhye suśobhanam
57.23
vedyāśvopari tatkṛtvā grahāllokapatīṃstataḥ || sa nyasenmantrataḥ sarvvānpratidikṣu vicakṣaṇaḥ
57.24
kūrmmādi sthā
payenmadhye vāruṇyāṃ mantramāśritaḥ || brahmāṇañca śivaṃ viṣṇuṃ tatraiva sthāpayedbudhaḥ
57.25
vināyakañca vinyasya kamalāmambikāṃ tathā || śāntyarthaṃ
sarvvalokānāṃ bhūtagrāmaṃ nyasettataḥ
57.26
puṣpabhakṣyaphalairyuktamevaṃ kṛtvādhivāsanam || kumbhānsajalagarbhāṃstānvāsobhiḥ pariveṣṭayet
57.27
puṣpagandhairala
ṅkṛtya dvārapālānsamantataḥ || paṭhadhvamiti tānbrūyādācāryyastvabhipūjayet
57.28
bahvṛcau pūrvvataḥ sthāpyau dakṣiṇena yajurvvidau || sāmagau paścime tadvaduttareṇa
tvatharvvaṇau
57.29
udaṅmukho dakṣiṇato yajamāna upāviśet || yajadhvamiti tānbrūyāddhotṛkānpunareva tu
57.30
utkṛṣṭānmantrajāpena tiṣṭhadhvamiti
jāpakān || evamādiśya tānsarvvānaparyukṣyagniṃ sa mantravit
57.31
juhuyāddāruṇairmantrairājyañca samidhastathā || ṛtvigbhiścātha hotavyaṃ vāruṇai
reva sarvvataḥ
57.32
grahebhyo vidhivaddutvā tathendrāyeśvarāya ca || marudbhyo lokapālebhyo vidhivadviśvakarmaṇe
57.33
rātrisūktañca raudrañca pāvamānaṃ
sumaṅgalam || japeyuḥ pauruṣaṃ sūktaṃ pūrvvato bahvṛcaḥ pṛthak
57.34
śākraṃ raudrañca saumyañca kūṣmāṇḍaṃ jātavedasam || saurasūktaṃ japenmantraṃ
dakṣiṇena yajurvvidaḥ
57.36
vairājyaṃ pauruṣaṃ sūktaṃ sauvarṇaṃ rudrasaṃhitām || śaiśavaṃ pañcanidhanaṃ gāyatraṃ jyeṣṭhasāma ca
57.36-2
vāmadevyaṃ
bṛhatsāma rauravaṃ sarathantaram || gavāṃ vratañca kāṇvañca rakṣoghnaṃ vayasastathā || gāyeyuḥ sāmagā rājan paścimaṃ dvāramāśritāḥ
57.37
atharvvaṇa
ścottarataḥ śāntikaṃ pauṣṭikaṃ tathā || japeyurmanasā devamāśritya varuṇaṃ prabhum
57.38
pūrvvedyurabhito rātrāvevaṃ kṛtvādhivāsanam || gajāśvarathyāvalmī
kātsaṅgamāddhradagokulāt || mṛdamādāya kumbheṣu prakṣipeccatvarātathā
57.39
rocanāñca sasiddhārthāṃ gandhaṃ guggulameva ca || snapanaṃ tasya karttavyaṃ
pañcagavyasamanvitam
57.40
pratyekantu mahāmantrairevaṃ kṛtvā vidhānataḥ || evaṃ kṣapātivāhyātha vidhiyuktena karmaṇā
57.41
tataḥ prabhāte vimale
sañjāte'tha śataṃ gavām || brāhmaṇebhyaḥ pradātavyamaṣṭaṣaṣṭiśca vā punaḥ || pañcāśadvā'tha ṣaṭtriṃśatpañcaviṃśatirapyatha
57.42
tataḥ sāṃvatsaraprokte śubhe lagne
suśobhane || vedaśabdaiśca gāndharvvairvādyaiśca vividhaiḥ punaḥ
57.43
kanakālaṅkṛtāṃ kṛtvā jale gāmavatārayet || sāmagāya ca sā deyā brāhmaṇāya viśāṃpa
te
57.44
pātrīmādāya sauvarṇīṃ pañcaratnasamanvitām || tato nikṣipya makaramatsyādīṃścaiva śarvvaśaḥ || dhṛtāṃ caturvvidhairviprairvedavedāṅgapāragaiḥ
57.45
mahānadījalopetāṃ dadhyakṣatasamanvitām || uttarābhimukhīṃ dhenuṃ jalamadhye tu kārayet
57.46
ātharvvaṇena saṃstrātāṃ punarmāmityatheti ca || āpohiṣṭheti
mantreṇa kṣiptvāgatya ca maṇḍalam
57.47
pūjayitvā sarastatra baliṃ dadyātsamantataḥ|| punaddināni hotavyaṃ catvāri munisattamāḥ
57.48
caturthīkarmma karttavyaṃ
deyā tatrāpi śaktitaḥ || dakṣiṇā rājaśārdūla varuṇakṣmāpaṇaṃ tataḥ
57.49
kṛtvā tu yajñapātrāṇi yajñopakaraṇāni ca || ṛtvigbhyastu samaṃ dattvā maṇḍapaṃ
vibhajetpunaḥ || hemapātrīñca śayyāñca sthāpakāya nivedayet
57.50
tataḥ sahasraṃ viprāṇāmathavāṣṭaśataṃ tathā || bhojanīyaṃ yathāśakti pañcāśadvātha
viṃśatiḥ || evameṣu purāṇeṣu taḍāgavidhirucyate
57.52
kūpavāpīṣu sarvvāsu tathā puṣkariṇīṣu ca|| eṣa eva vidhirdṛṣṭaḥpratiṣṭhāsu tathaiva ca||51||mantratastu
viśeṣaḥ syātprāsādodyānabhūmiṣu || ayantavaśaktāvarddhena vidhirdṛṣṭaḥ svayambhuvā || alpeṣvekāgnivatkṛtvā vittaśāṭhyādṛte nṛṇām
57.53
prāvṛṭkāle
sthite toye hyagniṣṭomaphalaṃ smṛtam || śaratkāle sthitaṃ yatsyāttaduktaphaladāyakam || vājapeyātirātrābhyāṃ hemante śiśire sthitam
57.54
aśvamedha
sarmaṃ prāha vasantasamaye sthitam || grīṣme'pi tatsthitaṃ toyaṃ rājasūyādviśiṣyate
57.55
etānmahārāja viśeṣadharmmānkaroti yo'pyāgamaśuddhabuddhiḥ
sa yāti rudrālayamāśu pūtaḥ kalpānanekāndivi modate ca
57.56
anekalokānsa mahattamādīn bhuktvā parārddhadvayamaṅganābhiḥ || sahaiva viṣṇoḥ paramaṃ
padaṃ yatprāpnoti tannāmaphalena bhūyaḥ
57.56.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe taḍāgavidhirnāmāṣṭapañcāśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit