Pramāṇa · Search · About · API

Matsya 6

Matsya 6

Language
Sanskrit

Contents

6.1

ṛṣaya ūcuḥ || || diteḥ putrāḥ kathaṃ jātā maruto devavallabhāḥ
devairjagmuśca sāpatnaiḥ kasmātte sakhyamuttamam

6.2

sūta uvāca || || purā devāsure yuddhe hateṣu hariṇā suraiḥ || putrapautreṣu śokārttā gatvā bhū
lokamuttamam

6.3

syamantapañcake kṣetre sarasvatyāstaṭe śubhe || bharturārādhanaparā tapa ugraṃ cacāra ha

6.4

tadā ditirdaityamātā ṛṣihūpeṇa suvrata
phalāhārā tapastepe kṛcchraṃ cāndrāyaṇādikam

6.5

yāvadvarṣaśataṃ sāgraṃ jairāśokasamākulā || tataḥ sā tapasā taptā vasiṣṭhādīnapṛcchata

6.6

kathayantu
bhavanto me putraśokavināśanam || vrataṃ saubhāgyaphaladamiha loke paratra ca

6.7

ūcurvasiṣṭhapramukhā madanadvādaśīvratam || yasyāḥ prabhāvādabhavatsuta
śokavivarjitā

6.8

ṛṣaya ūcuḥ || śrotumicchāmahe sūta madanadvādaśīvratam || sutānekonapañcāśadyena lebhe ditiḥ punaḥ

6.9

sūta
uvāca || || yadvasiṣṭhādibhiḥ pūrvvaṃ diteḥ kathitamuttamam || vistareṇa tadevedaṃ mattsakāśānnibodhata

6.10

caitre māsi site pakṣe dvādaśyāṃ niyatavrataḥ
sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ sitataṇḍulapūritam

6.11

nānāphalayutaṃ tadvadikṣudaṇḍasamanvitam || sitavastrayugacchatraṃ sitacandanacarcitam

6.12

nā
nābhakṣyasamopetaṃ sahiraṇyantu śaktitaḥ || tāmrapātraṃ guḍopetaṃ tasyopari niveśayet

6.13

tasmādupari kāmantu kadalīdalasaṃsthitam || kuryyāccha
rkarayopetāṃ ratiṃ tasya ca vāmataḥ

6.14

gandhaṃ dhūpaṃ tato dadyādgītaṃ vādyañca kārayet || tadabhāve kathāṃ kuryyātkāmakeśavayonaraḥ

6.15

kāmenā
mno harerarcāṃ snāpayedgandhavāriṇā || śuklapuṣpākṣatatilairarcayenmadhusūdanam

6.16

kāmāya pādau sampūjya jaṅghe saubhāgyadāya ca || ūrū smarāyeti pu
narmanmathāyeti vai kaṭim

6.17

svacchodarāyetyudaramanaṅgāyetyuro hareḥ || mukhaṃ padmamukhāyeti bāhū pañcaśarāya vai

6.18

namaḥ sarvvātmane mauli
marcayediti keśavam || tataḥ prabhāte taṃ kumbhaṃ brāhmaṇāya nivedayet

6.19

brāhmaṇānbhojayedbhaktyā svayañca lavaṇāhate || bhuktvā tu dakṣiṇāṃ dadyādi
maṃ mantramudīrayet

6.20

prīyatāmatra bhagavānkāmarūpī janārddanaḥ || hṛdaye sarvvabhūtānāṃ ya ānando'bhidhīyate

6.21

anena vidhinā sarvvaṃ māsi
māsiṃ vrataṃ caret || upavāsī trayodaśyāmarcayedviṣṇumavyayam

6.22

phalamekañca samprāśya dvādaśyāṃ bhūtale svapet || tatastrayodaśe māsi ghṛtadhenusa
manvitām

6.23

śayyāṃ dadyādanaṅgāya sarvvopaskarasaṃyutām || kāñcanaṃ kāmadevañca śuklāṃ gāñca payasvinīm

6.24

vāsobhirdvijadāmpatyaṃ pūjye
śaktyā vibhūṣaṇaiḥ || śayyāgandhādikaṃ dadyātprīyatāmityudīrayet

6.25

homaḥ śuklatilaiḥ kāryyaḥ kāmanāmāni kīrttayet || gavyena haviṣā tadva
tpāyasena ca dharmmavit

6.26

viprebhyo bhojanaṃ dadyādvittaśāṭhyaṃ vivarjjayet || ikṣudaṇḍānatho dadyātpuṣpamālāśca śaktitaḥ

6.27

yaḥ kuryyā
dvidhinānena madanadvādaśīmimām || sa sarvvapāpanirmuuktaḥ prāpnoti harisāmyatām

6.28

iha loke varānputrānsaubhāgyaphalamaśnute || yaḥ smaraḥ
saṃsmṛto viṣṇurānandātmā maheśvaraḥ

6.29

sukhārthī kāmarūpeṇa smaredaṅgajamīśvaram || etacchrutvā cakārāsau ditiḥ sarvvamaśeṣataḥ

6.30

kaśyapo vratamāhātmyādāgatya parayā mudā || cakāra karkaśāṃ bhūyo rūpayauvanaśālinīm

6.31

varerācchandayāmāsa sā tu vavre tato varam || putraṃ śa
kravadhārthāya samarthamamitaujasam

6.32

varayāmi mahātmānaṃ sarvvāmaraniṣūdanam || uvāca kaśyapo vākyamindrahantāramūrjjitam

6.33

pradāsyā
myahameveha kintvetātkriyatāṃ śubhe || āpastambaḥ karotviṣṭiṃ putrīyāmadya suvrate

6.34

vidhāsyāmi tato garbhemindraśatruniṣūdanam || āpastamba
stataścakre putreṣṭiṃ draviṇādhikām

6.35

indraśatrurbhavasveti juhāva ca savistaram || devā mumudire daityā vimukhāḥ syuśca dānavāḥ

6.36

dityāṃ
garbhamathādhatta kaśyapaḥ prāha tāṃ punaḥ|| tvayā yatno vidhātavyo hyasmin garbhe varānane

6.37

saṃvatsaraśatantvekamasminneva tapovane || sandhyāyāṃ naiva
bhoktavyaṃ garbhiṇyā varavarṇini

6.38

na sthātavyaṃ na gantavyaṃ vṛkṣamūleṣu sarvvadā || nopaskareṣūpaviśenmusalolūkhalādiṣu

6.39

jale ca nāvagāheta
śūnyāgārañca varjayet || valmīkāyāṃ na tiṣṭheta na codvignamanā bhavet

6.40

vilikhenna nakhairbhūmiṃ nāṅgāreṇa na bhasmanā || na śyāluḥ sadā tiṣṭhenchāyāma
ñca vivarjayet

6.41

na tuṣāṅgārabhasmāsthikapāleṣu samāviśet || varjayetkalahaṃ lokairgātrabhaṅgaṃ tathaiva ca

6.42

na muktakeśā tiṣṭheta nāśuciḥ
syātkadācana || na śayītottaraśirā na cāparaśirāḥ kvacit

6.43

na vastrahīnā nodvignā na cārdracaraṇā satī || nāmaṅgalyāṃ vadedvācaṃ na ca hāsyādhikā
bhavet

6.44

kuryyāttu guruśuśrūṣāṃ nityaṃ māṅgalyatatparā || sarvvauṣadhībhiḥ koṣṇena vāriṇā snānamācaret

6.45

kṛtarakṣā subhūṣā ca vāstupūja
natatparā || tiṣṭhetprasannavadanā bhartuḥ priyahite ratā

6.46

dānaśīlā tṛtīyāyāṃ pārvvaṇyaṃ naktamācaret || itivṛttā bhavennārī viśeṣeṇa tu garbhiṇī

6.47

yastu tasyā bhavetputraḥ śīlāyurvṛddhisaṃyutaḥ || anyathā garbhapatanamavāpnoti na saṃśayaḥ

6.48

tasmāttvamanayā vṛttyā garbhe'sminyatnamācara || sva
styastu te gamiṣyāmi tathetyuktastayā punaḥ

6.49

paśyatāṃ sarvvabhūtānāṃ tatraivāntaradhīyata || tataḥ sā kaśyapoktena vidhinā samatiṣṭhata

6.50

a
tha bhītastathendro'pi diteḥ pārśvamupāgamat || vihāya devasadanaṃ tacchuśrūṣuravasthitaḥ

6.51

diteśchidrāntaraprepsurbhavatpākaśāsanaḥ || vinīto'
bhavadanyagraḥ praśāntavadano bahiḥ

6.52

ajānankila tatkāryyamātmanaḥ śubhamācaran || tato varṣaśatānte sā nyūne tu divasaistribhiḥ

6.53

mene kṛtārthamātmānaṃ prītyā vismitamānasā || akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ prasuptā muktamūrddhajā

6.54

nidrābharasamākrāntā divāparaśirāḥ kvacit || ta
tastadantaraṃ labdhvā praviṣṭastu śacīpatiḥ

6.55

vajreṇa saptadhā cakre taṃ garbhaṃ tridaśādhipaḥ || tataḥ saptaiva te jātāḥ kumārāḥ sūryyavarcasaḥ

6.56

rudantaḥ sapta te bālā niṣiddhā giridāriṇā || bhūyo'pi rudataścaitānaikaikaṃ saptadhā hariḥ

6.57

ciccheda vṛtrahantā vai punastadudare sthitaḥ
evamekonapañcāśadbhūtvā te rurudurbhṛśam

6.58

indro nivārayāmāsa mārodiṣṭa punaḥ punaḥ || tataḥ sa cintayāmāsa kimetaditi vṛtrahā

6.59

dharmmasya kasya māhātmyātpunaḥ sañjīvitāstvamī || viditvā dhyānayogena madanadvādaśīphalam

6.60

nūnametatpariṇatamadhunā kṛṣṇapūja
nāt || vajreṇāpi hatāḥ santo na vināśamavāpnuyuḥ

6.61

eko'pyanekatāmāpa yasmādudarago'pyalam||avadhyā nūnamete vai tasmāddevā bhavantviti

6.6-2

pratisargamime kṛtvā jagmuryyatparamaṃ padam || etatsvāyambhuvaṃ proktaṃ svārociṣamataḥ param

6.7-2

svārociṣasya tanayāścatvāro devavarcasaḥ || nabhonabha
syaprasṛtibhānavaḥ kīrttivarddhanāḥ

6.8-2

dattoniśśvavanastambhaḥ prāṇaḥ kaśyapa eva ca || aurvvoṃ bṛhaspatiścaiva saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ

6.9-2

devāśca
tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe'ntare || hastīndraḥ sukṛto mūrttirāpo jyotirathaḥ smayaḥ

6.10-2

vasiṣṭhasya sutāḥ sapta ye prajāpatayaḥ smṛtāḥ || dvitī
yametatkathitaṃ manvantaramataḥ param

6.11-2

auttamīyaṃ pravakṣyāmi tathā manvantaraṃ śubham || manurnāmottamiyaitra daśa putrānajījanat

6.12-2

īṣa ū
rjaśca tarjaśca śuciḥ śukrastathaiva ca || madhuśca mādhavaścaiva nabhasyo'tha nabhāstathāṃ

6.13-2

sahaḥ kanīyāneteṣāmudāraḥ kīrttivarddhanaḥ || bhāvanāstatra devāḥ
syurūrjāḥ saptarṣayaḥ smṛtāḥ

6.14-2

kaukuruṇḍiśca dālbhyaśca śaṅkhaḥ pravahaṇaḥ śivaḥ || sitaśca sasmitaścaiva saptaite yogavarddhanāḥ

6.15-2

manvantaraṃ catu
rthantu tāmasaṃ nāma viśrutam || kaviḥ pṛthustathaivāgnirakapiḥ kapireva ca

6.16-2

tathaiva jalapadhīmānau munayaḥ sapta tāmase || sādhyā devagaṇā yatra ka
thitāstāmase'ntare

6.17-2

akalamaṣastathā dhanvī tapomūlastapodhanaḥ || taporatistapasyaśca tapodyutiparantapau

6.18-2

tapobhogī tapayogī dharmmā
cāraratāḥ sadā || tāmasasya sutāḥ sarvve daśa vaṃśavivarddhanāḥ

6.19-2

pañcamasya manostadvadraivatasyāntaraṃ śrṛṇu || devabāhuḥ subāhuśca parjanyaḥ somapo
muniḥ

6.20-2

hiraṇyaromā saptākṣaḥ saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ || devāścābhūtarajasastathā prakṛtayaḥ śubhāḥ

6.21-2

aruṇastattvadarśī ca vittavā
nhavyapaḥ kapiḥ || yukto nirutsukaḥ sattvo nirmoho'tha prakāśakaḥ

6.22-2

dharmmavīryyabalopetā daśaite raivatātmajāḥ || bhṛguḥ sudhāmā virajāḥ sa
hiṣṇurnāda eva ca

6.23-2

vivasvānatināmā ca ṣaṣṭhe saptarṣayo'pare || cākṣuṣasyāntare devā lekhā nāma pariśrutāḥ

6.24-2

ṛbhavo'tha ṛbhādyā
śca vārimūlā divaukasaḥ || cākṣuṣasyāntare proktā devānāṃ pañca yonayaḥ

6.25-2

ruruprabhṛtayastadvaccākṣuṣasya sutā daśa || proktāḥ svāyambhuve
vaṃśe ye mayā pūrvvameva tu

6.26-2

antaraṃ cākṣuṣañcai tanmayā te parikīrttitam || saptamaṃ tatpravakṣyāmi yadvaivasvatamucyate

6.27-2

atriścaiva
vasiṣṭhaśca kaśyapo gautamastathā || bharadvājastathā yogī viśvāmitraḥ pratāpavān

6.28-2

jamadagniśca saptaite sāmprataṃ ye maharṣayaḥ || kṛtvā
dharmmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam

6.29-2

sādhyā viśve ca rudrāśca maruto vasavo'śvinau || ādityāśca surāstadvatsapta devagaṇāḥ smṛtāḥ

6.30-2

ikṣvākupramukhāścāsya daśaputrāḥ smṛtā bhuvi || manvantareṣu sarvveṣu sapta sapta maharṣayaḥ

6.31-2

kṛtvā dharmmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam
sāvarṇyasya pravakṣyāmi manorbhāvi tathāntaram

6.32-2

aśvatthāmā śaradvāṃśca kauśiko gālavastathā || śatānandaḥ kāśyapaśca rāmaśca ṛṣayaḥ smṛtāḥ

6.33-2

dhṛtirvarīyānyavasaḥ suvarṇo vṛṣṭireva ca || cariṣṇuśaṃkhaḥ sumatirvasuḥ śukraśca vīryyavān

6.34-2

bhaviṣyā daśa sāvarṇermanoḥ putrāḥ prakīrttitāḥ
raucyādayastathānye'pi manavaḥ samprakīrttitāḥ

6.35-2

ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma bhaviṣyati || manurbhūtisutastadvadrautyo nāma bhaviṣyati

6.36-2

tatastu merusāvarṇirbrahmasūnurmanuḥ smṛtaḥ || ṛtaśca ṛtadhāmā ca viṣvakseno manustathā

6.37-2

atītānāgatāścaite manavaḥ parikīrttitāḥ || ṣaḍanaṃ
yugasāhasramebhirvyāptaṃ narādhipa

6.38-2

sve sve'ntare sarvvamidamutpādya sacarācaram || kalpakṣaye vinirvṛtte mucyante brahmaṇā saha

6.39-2

ete yuga
sahasrānte vinaśyanti punaḥ punaḥ || brahmādyā viṣṇusāyujyaṃ yātā yāsyanti vai dvijāḥ

6.39-2.p1

iti śrīmātsye mahāpurāṇe manvantarānukī rttanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)