Matsya 6
Matsya 6
- Language
- Sanskrit
Contents
- 6.39-2 — 1 part
6.1
ṛṣaya ūcuḥ || || diteḥ putrāḥ kathaṃ jātā maruto devavallabhāḥ
devairjagmuśca sāpatnaiḥ kasmātte sakhyamuttamam
6.2
sūta uvāca || || purā devāsure yuddhe hateṣu hariṇā suraiḥ || putrapautreṣu śokārttā gatvā bhū
lokamuttamam
6.3
syamantapañcake kṣetre sarasvatyāstaṭe śubhe || bharturārādhanaparā tapa ugraṃ cacāra ha
6.4
tadā ditirdaityamātā ṛṣihūpeṇa suvrata
phalāhārā tapastepe kṛcchraṃ cāndrāyaṇādikam
6.5
yāvadvarṣaśataṃ sāgraṃ jairāśokasamākulā || tataḥ sā tapasā taptā vasiṣṭhādīnapṛcchata
6.6
kathayantu
bhavanto me putraśokavināśanam || vrataṃ saubhāgyaphaladamiha loke paratra ca
6.7
ūcurvasiṣṭhapramukhā madanadvādaśīvratam || yasyāḥ prabhāvādabhavatsuta
śokavivarjitā
6.8
ṛṣaya ūcuḥ || śrotumicchāmahe sūta madanadvādaśīvratam || sutānekonapañcāśadyena lebhe ditiḥ punaḥ
6.9
sūta
uvāca || || yadvasiṣṭhādibhiḥ pūrvvaṃ diteḥ kathitamuttamam || vistareṇa tadevedaṃ mattsakāśānnibodhata
6.10
caitre māsi site pakṣe dvādaśyāṃ niyatavrataḥ
sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ sitataṇḍulapūritam
6.11
nānāphalayutaṃ tadvadikṣudaṇḍasamanvitam || sitavastrayugacchatraṃ sitacandanacarcitam
6.12
nā
nābhakṣyasamopetaṃ sahiraṇyantu śaktitaḥ || tāmrapātraṃ guḍopetaṃ tasyopari niveśayet
6.13
tasmādupari kāmantu kadalīdalasaṃsthitam || kuryyāccha
rkarayopetāṃ ratiṃ tasya ca vāmataḥ
6.14
gandhaṃ dhūpaṃ tato dadyādgītaṃ vādyañca kārayet || tadabhāve kathāṃ kuryyātkāmakeśavayonaraḥ
6.15
kāmenā
mno harerarcāṃ snāpayedgandhavāriṇā || śuklapuṣpākṣatatilairarcayenmadhusūdanam
6.16
kāmāya pādau sampūjya jaṅghe saubhāgyadāya ca || ūrū smarāyeti pu
narmanmathāyeti vai kaṭim
6.17
svacchodarāyetyudaramanaṅgāyetyuro hareḥ || mukhaṃ padmamukhāyeti bāhū pañcaśarāya vai
6.18
namaḥ sarvvātmane mauli
marcayediti keśavam || tataḥ prabhāte taṃ kumbhaṃ brāhmaṇāya nivedayet
6.19
brāhmaṇānbhojayedbhaktyā svayañca lavaṇāhate || bhuktvā tu dakṣiṇāṃ dadyādi
maṃ mantramudīrayet
6.20
prīyatāmatra bhagavānkāmarūpī janārddanaḥ || hṛdaye sarvvabhūtānāṃ ya ānando'bhidhīyate
6.21
anena vidhinā sarvvaṃ māsi
māsiṃ vrataṃ caret || upavāsī trayodaśyāmarcayedviṣṇumavyayam
6.22
phalamekañca samprāśya dvādaśyāṃ bhūtale svapet || tatastrayodaśe māsi ghṛtadhenusa
manvitām
6.23
śayyāṃ dadyādanaṅgāya sarvvopaskarasaṃyutām || kāñcanaṃ kāmadevañca śuklāṃ gāñca payasvinīm
6.24
vāsobhirdvijadāmpatyaṃ pūjye
śaktyā vibhūṣaṇaiḥ || śayyāgandhādikaṃ dadyātprīyatāmityudīrayet
6.25
homaḥ śuklatilaiḥ kāryyaḥ kāmanāmāni kīrttayet || gavyena haviṣā tadva
tpāyasena ca dharmmavit
6.26
viprebhyo bhojanaṃ dadyādvittaśāṭhyaṃ vivarjjayet || ikṣudaṇḍānatho dadyātpuṣpamālāśca śaktitaḥ
6.27
yaḥ kuryyā
dvidhinānena madanadvādaśīmimām || sa sarvvapāpanirmuuktaḥ prāpnoti harisāmyatām
6.28
iha loke varānputrānsaubhāgyaphalamaśnute || yaḥ smaraḥ
saṃsmṛto viṣṇurānandātmā maheśvaraḥ
6.29
sukhārthī kāmarūpeṇa smaredaṅgajamīśvaram || etacchrutvā cakārāsau ditiḥ sarvvamaśeṣataḥ
6.30
kaśyapo vratamāhātmyādāgatya parayā mudā || cakāra karkaśāṃ bhūyo rūpayauvanaśālinīm
6.31
varerācchandayāmāsa sā tu vavre tato varam || putraṃ śa
kravadhārthāya samarthamamitaujasam
6.32
varayāmi mahātmānaṃ sarvvāmaraniṣūdanam || uvāca kaśyapo vākyamindrahantāramūrjjitam
6.33
pradāsyā
myahameveha kintvetātkriyatāṃ śubhe || āpastambaḥ karotviṣṭiṃ putrīyāmadya suvrate
6.34
vidhāsyāmi tato garbhemindraśatruniṣūdanam || āpastamba
stataścakre putreṣṭiṃ draviṇādhikām
6.35
indraśatrurbhavasveti juhāva ca savistaram || devā mumudire daityā vimukhāḥ syuśca dānavāḥ
6.36
dityāṃ
garbhamathādhatta kaśyapaḥ prāha tāṃ punaḥ|| tvayā yatno vidhātavyo hyasmin garbhe varānane
6.37
saṃvatsaraśatantvekamasminneva tapovane || sandhyāyāṃ naiva
bhoktavyaṃ garbhiṇyā varavarṇini
6.38
na sthātavyaṃ na gantavyaṃ vṛkṣamūleṣu sarvvadā || nopaskareṣūpaviśenmusalolūkhalādiṣu
6.39
jale ca nāvagāheta
śūnyāgārañca varjayet || valmīkāyāṃ na tiṣṭheta na codvignamanā bhavet
6.40
vilikhenna nakhairbhūmiṃ nāṅgāreṇa na bhasmanā || na śyāluḥ sadā tiṣṭhenchāyāma
ñca vivarjayet
6.41
na tuṣāṅgārabhasmāsthikapāleṣu samāviśet || varjayetkalahaṃ lokairgātrabhaṅgaṃ tathaiva ca
6.42
na muktakeśā tiṣṭheta nāśuciḥ
syātkadācana || na śayītottaraśirā na cāparaśirāḥ kvacit
6.43
na vastrahīnā nodvignā na cārdracaraṇā satī || nāmaṅgalyāṃ vadedvācaṃ na ca hāsyādhikā
bhavet
6.44
kuryyāttu guruśuśrūṣāṃ nityaṃ māṅgalyatatparā || sarvvauṣadhībhiḥ koṣṇena vāriṇā snānamācaret
6.45
kṛtarakṣā subhūṣā ca vāstupūja
natatparā || tiṣṭhetprasannavadanā bhartuḥ priyahite ratā
6.46
dānaśīlā tṛtīyāyāṃ pārvvaṇyaṃ naktamācaret || itivṛttā bhavennārī viśeṣeṇa tu garbhiṇī
6.47
yastu tasyā bhavetputraḥ śīlāyurvṛddhisaṃyutaḥ || anyathā garbhapatanamavāpnoti na saṃśayaḥ
6.48
tasmāttvamanayā vṛttyā garbhe'sminyatnamācara || sva
styastu te gamiṣyāmi tathetyuktastayā punaḥ
6.49
paśyatāṃ sarvvabhūtānāṃ tatraivāntaradhīyata || tataḥ sā kaśyapoktena vidhinā samatiṣṭhata
6.50
a
tha bhītastathendro'pi diteḥ pārśvamupāgamat || vihāya devasadanaṃ tacchuśrūṣuravasthitaḥ
6.51
diteśchidrāntaraprepsurbhavatpākaśāsanaḥ || vinīto'
bhavadanyagraḥ praśāntavadano bahiḥ
6.52
ajānankila tatkāryyamātmanaḥ śubhamācaran || tato varṣaśatānte sā nyūne tu divasaistribhiḥ
6.53
mene kṛtārthamātmānaṃ prītyā vismitamānasā || akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ prasuptā muktamūrddhajā
6.54
nidrābharasamākrāntā divāparaśirāḥ kvacit || ta
tastadantaraṃ labdhvā praviṣṭastu śacīpatiḥ
6.55
vajreṇa saptadhā cakre taṃ garbhaṃ tridaśādhipaḥ || tataḥ saptaiva te jātāḥ kumārāḥ sūryyavarcasaḥ
6.56
rudantaḥ sapta te bālā niṣiddhā giridāriṇā || bhūyo'pi rudataścaitānaikaikaṃ saptadhā hariḥ
6.57
ciccheda vṛtrahantā vai punastadudare sthitaḥ
evamekonapañcāśadbhūtvā te rurudurbhṛśam
6.58
indro nivārayāmāsa mārodiṣṭa punaḥ punaḥ || tataḥ sa cintayāmāsa kimetaditi vṛtrahā
6.59
dharmmasya kasya māhātmyātpunaḥ sañjīvitāstvamī || viditvā dhyānayogena madanadvādaśīphalam
6.60
nūnametatpariṇatamadhunā kṛṣṇapūja
nāt || vajreṇāpi hatāḥ santo na vināśamavāpnuyuḥ
6.61
eko'pyanekatāmāpa yasmādudarago'pyalam||avadhyā nūnamete vai tasmāddevā bhavantviti
6.6-2
pratisargamime kṛtvā jagmuryyatparamaṃ padam || etatsvāyambhuvaṃ proktaṃ svārociṣamataḥ param
6.7-2
svārociṣasya tanayāścatvāro devavarcasaḥ || nabhonabha
syaprasṛtibhānavaḥ kīrttivarddhanāḥ
6.8-2
dattoniśśvavanastambhaḥ prāṇaḥ kaśyapa eva ca || aurvvoṃ bṛhaspatiścaiva saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ
6.9-2
devāśca
tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe'ntare || hastīndraḥ sukṛto mūrttirāpo jyotirathaḥ smayaḥ
6.10-2
vasiṣṭhasya sutāḥ sapta ye prajāpatayaḥ smṛtāḥ || dvitī
yametatkathitaṃ manvantaramataḥ param
6.11-2
auttamīyaṃ pravakṣyāmi tathā manvantaraṃ śubham || manurnāmottamiyaitra daśa putrānajījanat
6.12-2
īṣa ū
rjaśca tarjaśca śuciḥ śukrastathaiva ca || madhuśca mādhavaścaiva nabhasyo'tha nabhāstathāṃ
6.13-2
sahaḥ kanīyāneteṣāmudāraḥ kīrttivarddhanaḥ || bhāvanāstatra devāḥ
syurūrjāḥ saptarṣayaḥ smṛtāḥ
6.14-2
kaukuruṇḍiśca dālbhyaśca śaṅkhaḥ pravahaṇaḥ śivaḥ || sitaśca sasmitaścaiva saptaite yogavarddhanāḥ
6.15-2
manvantaraṃ catu
rthantu tāmasaṃ nāma viśrutam || kaviḥ pṛthustathaivāgnirakapiḥ kapireva ca
6.16-2
tathaiva jalapadhīmānau munayaḥ sapta tāmase || sādhyā devagaṇā yatra ka
thitāstāmase'ntare
6.17-2
akalamaṣastathā dhanvī tapomūlastapodhanaḥ || taporatistapasyaśca tapodyutiparantapau
6.18-2
tapobhogī tapayogī dharmmā
cāraratāḥ sadā || tāmasasya sutāḥ sarvve daśa vaṃśavivarddhanāḥ
6.19-2
pañcamasya manostadvadraivatasyāntaraṃ śrṛṇu || devabāhuḥ subāhuśca parjanyaḥ somapo
muniḥ
6.20-2
hiraṇyaromā saptākṣaḥ saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ || devāścābhūtarajasastathā prakṛtayaḥ śubhāḥ
6.21-2
aruṇastattvadarśī ca vittavā
nhavyapaḥ kapiḥ || yukto nirutsukaḥ sattvo nirmoho'tha prakāśakaḥ
6.22-2
dharmmavīryyabalopetā daśaite raivatātmajāḥ || bhṛguḥ sudhāmā virajāḥ sa
hiṣṇurnāda eva ca
6.23-2
vivasvānatināmā ca ṣaṣṭhe saptarṣayo'pare || cākṣuṣasyāntare devā lekhā nāma pariśrutāḥ
6.24-2
ṛbhavo'tha ṛbhādyā
śca vārimūlā divaukasaḥ || cākṣuṣasyāntare proktā devānāṃ pañca yonayaḥ
6.25-2
ruruprabhṛtayastadvaccākṣuṣasya sutā daśa || proktāḥ svāyambhuve
vaṃśe ye mayā pūrvvameva tu
6.26-2
antaraṃ cākṣuṣañcai tanmayā te parikīrttitam || saptamaṃ tatpravakṣyāmi yadvaivasvatamucyate
6.27-2
atriścaiva
vasiṣṭhaśca kaśyapo gautamastathā || bharadvājastathā yogī viśvāmitraḥ pratāpavān
6.28-2
jamadagniśca saptaite sāmprataṃ ye maharṣayaḥ || kṛtvā
dharmmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam
6.29-2
sādhyā viśve ca rudrāśca maruto vasavo'śvinau || ādityāśca surāstadvatsapta devagaṇāḥ smṛtāḥ
6.30-2
ikṣvākupramukhāścāsya daśaputrāḥ smṛtā bhuvi || manvantareṣu sarvveṣu sapta sapta maharṣayaḥ
6.31-2
kṛtvā dharmmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam
sāvarṇyasya pravakṣyāmi manorbhāvi tathāntaram
6.32-2
aśvatthāmā śaradvāṃśca kauśiko gālavastathā || śatānandaḥ kāśyapaśca rāmaśca ṛṣayaḥ smṛtāḥ
6.33-2
dhṛtirvarīyānyavasaḥ suvarṇo vṛṣṭireva ca || cariṣṇuśaṃkhaḥ sumatirvasuḥ śukraśca vīryyavān
6.34-2
bhaviṣyā daśa sāvarṇermanoḥ putrāḥ prakīrttitāḥ
raucyādayastathānye'pi manavaḥ samprakīrttitāḥ
6.35-2
ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma bhaviṣyati || manurbhūtisutastadvadrautyo nāma bhaviṣyati
6.36-2
tatastu merusāvarṇirbrahmasūnurmanuḥ smṛtaḥ || ṛtaśca ṛtadhāmā ca viṣvakseno manustathā
6.37-2
atītānāgatāścaite manavaḥ parikīrttitāḥ || ṣaḍanaṃ
yugasāhasramebhirvyāptaṃ narādhipa
6.38-2
sve sve'ntare sarvvamidamutpādya sacarācaram || kalpakṣaye vinirvṛtte mucyante brahmaṇā saha
6.39-2
ete yuga
sahasrānte vinaśyanti punaḥ punaḥ || brahmādyā viṣṇusāyujyaṃ yātā yāsyanti vai dvijāḥ
6.39-2.p1
iti śrīmātsye mahāpurāṇe manvantarānukī rttanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Vrata — Sanskrit
- Saṃskārasāra — Dalapatirāja, Sanskrit