Tattvaviveka 2

Language: Sanskrit

2.1

(1) sarvapramāṇāgamasuprasiddhāḥ
kheṭarkṣapātoccakapūrvakāṇām
kalpoditā ye bhagaṇādayastat
sarvaṃ (2) niragraṃ kila (3) sapramāṇam

2.2

sa kalpakālo na vidherdinādestatra pravṛttirna yato'khilānām
sṛṣṭermukhe tadbhagaṇādikānāṃ
prārambha ukto'sti tataḥ sa kalpaḥ

2.3

sṛṣṭyutthakalpabhagaṇairato'nupatanādbudhaiḥ
grahādyānayanaṃ samyak kriyate kheṭacārataḥ

2.4

yeṣāṃ mate niśākalpe brāhme sarvalayaḥ smṛtaḥ
so'san yato layastatroditaḥ so'trāsti bhūgataḥ

2.5

pāñcabhautikajīvānāṃ no nityāmbaravāsinām
anyathā (1)tallaye cārābhāvāt tadbhagaṇādijā

2.6

kathaṃ pūrtirniśākalpe'pyucitā tanmate kila
sadbhāvādbhagaṇādīnāṃ tyaja duṣṭalayaṃ budha

2.7

saurāndā ye sṛṣṭi(2)vaktrāt prayātā
yāvat sveṣṭaṃ sauravarṣasya vaktram
nighnāste vai sṛṣṭikalpādhimāsaistattyaistaiḥ sauravarṣairvibhaktāḥ

2.8

labdhā ye syuḥ svādhimāsā niragrā
varṣādisthe sṛṣṭisaurābdavṛnde
arkairnighne saṃyutāścāndramāsāścaitrādisthāḥ sṛṣṭitaste ca nūnam

2.6-2

saṃyuktāste yātacaitrādimāsaistriṃśannighnā yātatithyanvitāśca
tithyante khe cāndravārāḥ pṛthaksthā
nighnāḥ kāryāḥ sṛṣṭikalpāvamaiste

2.10

bhaktāstatsthaiścāndravārairavāptā
vyagrā ye syuracāvamākhyāḥ kṣayāhāḥ
hīnāḥ kāryāste pṛthaksthāpiteṣu
bhānormadhyaḥ sāvano'hargaṇaḥ (1)syāt

2.11

laṅkāmadhyārdharātrastho yamakoṭyudaye'pyayam
madhyamārkaudaye siddhaḥ prāṅktairnatyabudhā (2) bhramāt

2.12

atrādhimāsāvamaśeṣake ca
tyājye yataḥ sāvayavādhimāsāḥ
yojyāstadā syurnijasauravarṣamukhe'nyathā caitramukhendumāsāḥ

2.13

śuddhistu varṣādibhavādhiśeṣaṃ
caitrādivarṣādigatā'niśaṃ sā
cāndrī yataḥ sāvayavendumāsāste
sauravarṣādigatāśca tatra

2.14

ye dyurvihīnāvayavāḥ sadā taiḥ
samāstu pūrvaṃ madhuvallacāndrāḥ
yo'bdādicāndravayavaśca tena
samaṃ hi varṣādyadhimāsaśeṣam

2.15

hīnā yadā sāvayavāvamāste
tithyantakāle dyugaṇastadānīm
niśīthajaśvetarathā'tra tulyaviyogayogayogā(1)duditāgrayo(2)hiṃ

2.16

sa saptataṣṭo ravivārapūrvo
vāro'tha caitrādikamāsakeṣu
sphuṭo'dhimāsaḥ patito yadā syāccaitrāditastatsahitāśca māsāḥ

2.17

grāhyāstadā'hargaṇasādhanārthaṃ
yadā khavāro na bhaveddyuvṛnde
(1) saiko nirekaḥ sudhiyā dinaughaḥ
kāryaḥ sa sṛṣṭerdgugaṇaḥ khavāre

2.18

spaṣṭo'dhimāsaḥ patito'pyalabdho
yadā yadā vā'patito'pi labdhaḥ
sakairnirekaiḥ kramaso'dhimāsaiḥ
sādhyāḥ sudhībhirmadhuvakracāndrāḥ

2.16-2

sṛṣṭikalpabhagaṇairdinasaṅgaḥ
saṃguṇaḥ kathitatatkudinaiśca
bhājitaḥ phalasamā bhagaṇādyā
madhyamā ravimukhāḥ prabhavanti

2.20

laṅkārdharātre kila madhyamārkecihne'tha caikadyugaṇodgavāste
sādhyāstu tāstaṅgatayaḥ kalādyāḥ
syurmadhyamā madhyakhagaprasiddhau

2.8-2

nandeṣavo'ṣṭau taraṇeḥ 59

2.35

khamandaśailāḥ śarāgnipramitā vidhośca 790

2.41

taduccabhuktiḥ ṣaḍilābyaya-6

2.11-2

stat
pātasya rāmāśca śivā 3

2.21

vilomāt

2.26

rūpāgnayaḥ ṣaḍdvimitāḥ kujasya 31

2.32

tatheṣusiddhāśca radā jñatuṅge 245

Linked texts (3)

Siddhāntatattvaviveka — Kamalākarabhaṭṭa 1633, Sanskrit
Gaṇitādhyāya (Bhāskara) — Bhāskara, Sanskrit
Siddhāntaśiromaṇi — Bhāskara II, Sanskrit