Pramāṇa · Search · About · API

Upapattishekhara 13

Upapattiśekhara 13

Language
Sanskrit

Contents

13.2

3 krameṇa guṇyāḥ
kṣitibhujayugavedavahnitarkāśuga - 1

13.4

4

13.6

3

13.6-2

5 hṛtavalliyutā bhavanti vārāḥ
candroccapātabhagaṇau candrāṅga 1

13.3

guṇau yugāgni 4

13.45

hṛtavallyutthau
kṣepau kṣitidhara 7 śeṣe vāreśāḥ syuḥ śiromaṇau gaṇite
prakṛte sūryajñāne'vamaśeṣataścandrajñānaṃ yathā131490'000000)1020375'000000(7ं

13.3-2

36
atra gatacāndradinābhāvādidamevāṃśādi
rāśyādiḥ sūryaḥ = 11

13.7

19

13.45-2

+ 7

13.11

36
candraḥ = 11

13.43

4

13.45-3

ityevamānītaścandraḥ pūrvasādhitena candreṇa tulyaḥ
ata eva vāsanābhāṣye - 'yatastathākṛte ekāpi vikalā nāntaraṃ bhavati'
ityuktam
athavā | yadyekena sāvanena ravigatistadāvamaśeṣātmakena kimiti | atha lāghavātsūryadhanādeva candradhanaṃ sādhyate tatrānupātaḥ | sūryabhagaṇaiḥ sūryadhanaṃ tarhi candrabhagaṇaiḥ
kimsūrya × caṃbha
/ sūbha
= candradhanam
evaṃ sūryadhanasya sāvayavāstrayodaśa guṇako jātaḥ | atra trayodaśa pṛthak
kṛtvā śeṣam0 | 22|7

13.5311

idaṃ khārkavargeṇa 14400 guṇitaṃ ṣaṣṭyā uparyupari
yojitaṃ jātam 5311| athānupātaḥ

13.17

etasya 14400 eṣa bhogastadā
13 sūdha etasya kaḥ
svalpāntarāt 13 sūdha + (13 sūdha)/35
etena sarvamupapannam | atra vāsanābhāṣye—' cāndrāhatulyena paramāvamaśeṣeṇa
ravigatirlabhyate tadeṣṭena kim ' ityanupātaḥ prauḍhacā kṛtaḥ | 'mahīmitādahargaṇāt-'
iti vakṣyamāṇena sāvanadine eva ravigatikalānāṃ nirūpaṇāt
athātra pūrvarītyā tithyante kalpitau ravīndū = gamā+gadi | = 13
gamā+gadi
adhimāsaśeṣotthāḥ śodhyāṃśāḥ = (30 adhimāśe)/kacāṃdi
'kalpādhimāsaguṇitādavamāvaśeṣātkṣmāhoddhṛtātphalayutaṃ hyadhimāsaśeṣam
māsādikaṃ phalamataḥ śaśivāsaraiḥ syātkṣmāhairhṛtācca divasādyavamāvaśeṣāt
caitrādito vigatamāsadinairyutaṃ tatkṛtvā dināthatha pṛthagguṇitaṃ ca viśvaiḥ
māsadinā virahite vihite krameṇa
yadvā divākaratuṣārakarau bhavetām
adhimāsāvamaśeṣābhyāṃ ravīndugaṇitam27110'000000) 1020375'000000 (37' | 38'' | 18''' = sūdha
481

13.58

41÷35
+13

13.7-2

48
503' | 16'' | 29''' = caṃdha
534333'00000) 14591840'00000 (270 | 18' | 31'' = śodhyabhā.
atha caitrādiyātatithīnāmabhāvāt sūryacandrau dvādaśarāśyātmakau
udāharaṇam—
= 720636123242 × 12 = 8647633478904 rāśayo
dvādaśataṣṭāḥ pūrṇam = ° ato yathāgato'yaṃ sūryaḥ $= 11|3|19

13.7-2.p1

rāśayaḥ
3944791125 7889582250 ato'yaṃ candraḥ
rā
6307640387 10179318000 evaṃ pātamandaśīghrakendra
5259721500 9204512625 grahā apyāneyāḥ| atra
10479188876 974805375×30 prācāṃ rūpaguṇanaśailī
9204512625 = 29244161250 varam
gajāṅgāṅgago goṅkagobhūtrivedāḥ 431999668
khakhāṅgeṣupakṣābdhivedāṅkarāmā 364225600
nagābdhyagnigo goṅkagobhūtrivedāḥ 431999347
nagatattvāgraṅgapañcarasaśakrāḥ 146567257 kujādatha
gajādrimanusaptendutryaśvikhābdhi 2023171478 mitāḥ kramāt
kṛtāṣṭāṅgagajāṅkāṅkaṣaṭbhūṣaḍrāmabhū-13616998684 mitāḥ
pañcābdhvīṣvagnisaptāgapañcapañcanavāgnayaḥ 3955773545
dvacaṅkābdhyaṅkagajāgnyaśvikhabhai-2702389492 rdrākendraparyayāḥ
dvikhabhatryabdhiśarāmāgakuvedā 4173432702 brahmaṇo dine
adhiśeṣam = 16311600000/51840000000
avaśeṣam = 83664000000/1602999000000
tattvavivekagṛhītasūryasiddhāntena—
ahargaṇaḥ = 714403984478
adhiśeṣam = 18307872/51840000
avaśeṣam = 1146963040/1603000080
dhīvṛddhidagṛhītārthasiddhāntena—
ahargaṇaḥ = 1687870
adhiśeṣam = 18307872/51840000
avaśeṣam = 10612800/1603000080
athaikādaśavarṣabhavo'hargaṇaḥ sādhyate—
varṣagaṇaḥ = 11
sauramāsāḥ = 132 saurahargaṇaḥ = 3960
adhimāsāḥ = 4 adhidināni= 120
cāndramāsāḥ = 136 cāndrāhargaṇaḥ= 4080
cāndrāhāḥ = 4080
kṣayāhāḥ = 63+1=64
sāvanāhargaṇaḥ = 4016
kalpasauramāsaiḥ kalpādhimāsāstadabhīṣṭasauramāsairgatādhimāsāḥ
idamadhiśeṣaṃ granthālambhakālikaṃ ca sadṛśacchedatayā kṣepyam | tatra saṃcāraḥ | yadipañcaṣaṣṭihare cakrasya catvāro guṇakastarhi trayastriṃśati hare ko guṇakaḥ
kalpasauramāsahare idamadhiśeṣaṃ tarhi trayastriṃśati kim
atra sudhākarapaṇḍitaiḥ sūryasiddhāntīyāhargaṇādhiśeṣato dvādaśalabdhiprasaṅge
balād daśa gṛhītāḥ | etena 'sadagnacakrād digyuktādamaraphalādhimāsayuktam' ityupapannam
rudrāṃśakonādhirasaiścāndrāhairekaḥ kṣayāhaḥ patatīti prāguktam | ato'pi cakre
kṣayāhāstaccheṣaṃ caatrāpi hare rudrāṃśakonacatuḥṣaṣṭisthāne catu ṣaṣṭireva gṛhītāḥ, tathā kṣayāhānayane rūpamadhikaṃ gṛhītam \xi3+1=\xi4
evaṃ harāccheṣe 703-591 śodhite- 112/703=-1/(\xi) athavā pūrvaśeṣataḥ
160299900-134786700=25513200/160299900=-1/(\xi) idaṃ pūrvaharamṛṇaśeṣaṃ
praticakramadhikaṃ bhavatīti cakraguṇitaṃ kṣayāhe śodhyam | paraṃkarmalāghavārthaṃ cāndrāhne
dhanaṃ pariṇatam +ca/(\xi) | etena 'niragracakrāṅgāṃśāḍhayam' ityupapannam | granthālambhakālikamavaśeṣaṃ tu svalpāntaratvāt tyaktam | cakrāhargaṇe saptabhistaṣṭe pañca śeṣam
(8°16)/7=\varphi | yadyekacakre pañca tadeṣṭacakre kim, 5 ca | dvayabdhīndraśakārambhe candravāra āsīt ato vārānayanamapyupapannam
ṛṇāhargaṇe tu vilomakriyayā dhanāhargaṇopapattita evopapattiḥ | tathāhi(1442-śa)/11=-ca | varṣaśeṣama =-śe |-śe+cai ato bījoktyā hīnamityupapadyate
“hyabdhīndronitaśaka īśahatphalaṃ syāccakrākhyaṃ, ravihataśeṣakaṃ tu yuktam
caitrādyaiḥ, pṛthagamutaḥ sadṛgghanacakrāddviyuktādamaraphalādhimāsayuktam
khatrighnaṃ gatatithiyuṅ niragracakrāṅgāṃśāḍhyaṃ, pṛthagamuto'bdhiṣaṭkalabdhaiḥ
ūnāhairviyutamahargaṇo bhavedvai
vāraḥ syāccharahatacakrayuggaṇo'bjāt ||”
“dyabdhīndrāḥ śakarahitā, stato bhavāptaṃ
cakrākhyaṃ, ravihataśeṣakaṃ tu hīnam
caitrādyaiḥ, pṛthagamutaḥ sadṛgghanacakrāt
tridvyāḍhyādamaraphalādhimāsayuktam
khatrighnaṃ tithirahitaṃ niragracakrāṅgāṃśāḍhyaṃ, pṛthagamuto'bdhiṣaṭkalabdhaiḥ
ūnāhairviyutamahargaṇo bhavedvai
vāraḥ prāk śarahatacakrayuggaṇo'bjāt
santyeva nānā karaṇāni kiṃtu
na yānti kakṣāṃ grahalāghavasya
saṃśodhakokteha navopapattiryā gumphitā sujñasudhākareṇa

Linked texts (3)