Upapattishekhara 14.32.5
Upapattiśekhara 14.32.5
- Language
- Sanskrit
14.32.5
21| idānīṃ svāṃgatayā candrapātānayanamāha-tāḍita iti | kumudinī=
kairaviṇī, tasyāḥ patiḥ=bhartā | candra ityarthaḥ | tasya pātaḥ krāna handle maṇḍala vimaṇḍalasaṃpāta
ityarthaḥ | candrapātasya pratyagbhramaṇānmeṣamīnakumbheti vilomād rāśyādibhogo
jāyate | sa cānulomagaṇārārthaṃ dvādaśarāśibhyaḥ pātyate | ata eva saure-‘evaṃ
śīghroccamandoccā ye proktāḥ pūrvayāyinaḥ| vilomagatayaḥ pātāstaccakrādviśodhitāḥ ||'
iti paṭhyate | iha ke'pi vasiṣṭhaprabhṛtayaḥ tameva candrapātaṃ rāhumāhuḥ bruvanti | evakāreṇa anyayogo vyavacchidyate | rahati candrārkau gṛhītvā tyajatīti rāhuḥ | raha
tyāge | iti tadanukūlā vyutpattiḥ | “kecittu bhagaṇānupātena ānītaḥ pātaḥ, sa
dvādaśaśuddho rāhuriti | tāvanulomavilomagatikrameṇa bhinnāvityāhuḥ” iti
marīcikṛtaḥ | atra vistaro bṛhatsaṃhitā-vivāhavṛndāvanayorhaśyaḥ | iha
‘tāḍitaḥ khadahanairdinasaṃghaḥ ṣaṭaṣaṭaśarahṛt’ ityatra dinaga × 30/566 guṇakabhājakayoḥ 2 dvayorapavartanasaṃbhave'pi dinaga × 15/283 apavartana saṃbhave'pi apavartanaṃ na
budhasya = 247
Linked texts (1)
- Gaṇitādhyāya (Bhāskara) — Bhāskara, Sanskrit