Upapattishekhara 25.35.5
Upapattiśekhara 25.35.5
- Language
- Sanskrit
25.35.5
ato'pi yathoktaṃ bhāskarīya sphuṭagrahagatisādhanamupapannam | tadidaṃ tātkālikagatīrītyā bhāskarīyekṣetrabhaṅgacālambanenāpi nirupayituṃ suśakam | tātkālikagativijñānaṃ na kevalaṃ bhāskarācāryasyaiva pūrvaṃ hṛdayapathamārūḍham, kiṃtu ladhvārthabhaṭasyāpīti sphuṭagatiprakārasāmyena pratyakṣameva | tattvavivekakāroktayastu sauratatvamanā storeḍhā eva bhāskarīyatātkālikāriṣṭabhogyakhaṇḍakhaṇḍane pravṛttāḥ | ata ucyate‘satyapyāryaṭābhadīnāmuktau tātkālikī gatiḥ
saṃpradāyasya vicchedānna jñātā jñānadurbalaiḥ ||' iti
yaccatra calanakalanākhye calagaṇittānuvāde sudhākarapaṇḍitaiḥ bhaskaroktīrudāhṛtya tatra calagaṇitaprakriyāṃ manyamānairapi tatratyāmūpapattiṣu vaikalyaṃ nirūpitaṃ tanna vastuto vicārasaham | yādṛśyā golasaṃsthayā viṣayapratipādanamupakrāntaṃ tādṛśyaiva prasaṅgāgatatātkālikagatipratipādanasyāpyucitatvāt | na hīdānīmiva tadānīṃ calagaṇitasya viśadīkaraṇamabhūditi nirṇāyakairnipuṇaṃ nirṇetavyam
(11) atra saṃśodhakoktaṃ karṇanirapekṣaṃ sphuṭagatisādhanamtrijyā drākkendrabhuktighnī dvighnadrākphaladorjyayā
kṣuṇṇāntyaphalajīvāghnyā cchinyā drākkendradorjyayā
bhaktā labdhe svaśīghroccagataiḥ śuddhe'vaśeṣakam
spaṣṭā kheṭagatirvyastaśuddhau vakragatirbhavet
"vegaḥ svakendravṛtte yaḥ, kakṣāmaṇḍale so'pi
madhyaiva gatiḥ spaṣṭā vṛttadvayayogage dyucare ||"
śīghrakarṇa iti pratyakṣam | atha śīghroccanīcasame grahe sphuṭakoṭisamaḥ karṇo grahaphalābhāvaśca | tadānīṃ trijyāntyaphalajyāsaṃskārajanyayā sphuṭakoṭyā sama eva