Pramāṇa · Search · About · API

Upapattishekhara 27.2-3.16

Upapattiśekhara 27.2-3.16

Language
Sanskrit

27.2-3.16

trijyākṣakaṇāhatiriṣṭakaṇoddhṛtā bhavediṣṭahṛtiśca tasyāḥ
palaśrutighnayāḥ kṛtiretadūnād
harātpadaṃ connatakālamaurvyā
vinighnamādyaḥ palabhonnatāsūtkramajyayorāhatiriṣṭahṛtyā
samāhatā'nyastribhamaurvi kāryahatyā hatau tau harasaṃvibhaktau
ādyānyayoraikyamapakramajyā
saumyā bhavet tadvivaraṃ ca yāmyā
yadyantare'nyāt prathamo viśuddhyet
tadā dvidhā saumyadigeva sā syāt
akṣodbhavaśrutihateṣṭahṛteḥ kṛtiḥ syāt
tulyā hareṇa yadi tarhyapamajyakā tu
anyapramā bhavati saumyadigakadhaivoddiṣṭaṃ khilaṃ yadi kṛtirharato'dhikeyam
√(ddhā²| kojyāyā²-vi²| yā²) | 'cāpayoriṣṭayordaurjye—' ityādināntarbhāvanayā sūtram—
kojyāu | idamuttaragole carajyayā yutamiṣṭāntya syāt | seyaṃ pūrvānīteṣṭāntyayā
sameti jātau pakṣau
(vi | yā | kojyāu + vi | yā | tri)/(ddhā | kojyāyā) = (paka | tri²)/(ika | kojyāyā) | samacchedādinā—
ika | jyāu √(ddhā²| kojyāyā²-vi²| yā²) — ika | vi | yā | kojyāu
+ ika | vi | yā | tri = ddhā | paka | tri² | pakṣāntaranayanādinā—
= ika | vi | yā | kojyāu — ika | vi | yā | tri + ddhā | paka | tri²
= ika | vi | yā (kojyāu — tri) + ddhā | paka | tri²
vargakaraṇena—
ika² | jyāu² | ddhā² | tri² — ika² | jyāu² | paka² | yā²
= ika² | vi² | yā² | uu² ± 2ika | vi | yā | uu | ddhā | paka | tri² + ddhā² | paka² | tri⁴
koṭiyogaḥ : bhujayogaḥ : : 12 : viṣuvatī = (12 bhuyo)/koyo
(vi + dvāda + vika) : 12 : : (kujyā + krāṃ + agrā) : krāntijyā = (12 (kujyā....))/((vi............))
vedendunighnyāścaramaurvikāyāḥ
palaprabhādhnyā tribhajīvayāptam
akṣaprabhāṃ tat pravikalpya sādhyā