Upapattishekhara 28.1.p9.3
Upapattiśekhara 28.1.p9.3
- Language
- Sanskrit
28.1.p9.3
tadarkakheṭastha-śarāntaraikyam
ekānyadiktve śarayostadatra
kheṭārkayoḥ kalpitamantaraṃ syāt ||' iti ca
atha grahayordvayoḥ śarau svasvakakṣāgolasthayostayorvimbāntarasūtropapattiḥ
khagole svakakṣāyāṃ svabhogastataḥ śarāntareṇa svavimbam | ūrdhvakakṣāsthitagrahabhoga
āyanadṛkkarmakṣetram (60)
athānupātaḥ-trijyāguṇaḥ kheṭaguṇaḥ svakoṭidyujyoddhṛtaścāpamataḥ sa vādyaḥ
anyāpamajyā triguṇena nighnī
jināṃśamaurvyā vihṛtāptacāpam
vādyo bhavednya iha sphuṭākhyāpamasphuṭānyāpamajīvayoryat
padaṃ ca vargāntaratastribhajyāguṇaṃ sphuṭa krāntidinajyayāptam
taccāpatulyastribhayuktakheṭā—
pamajyayā vā guṇitā vibhaktā
spaṣṭāpamadyujyakayā sphuṭānyāpamasya jīvā phalacāpamanyaḥ
yadvā sphuṭānyāpamakoṭijīvā
tribhajyayā saṃguṇitā vibhaktā
spaṣṭāpamadyujyakayāptacāpakoṭyaṃśasaṃkhyāka ihānyasaṃjñaḥ
madhyasphuṭānyāpamayoḥ samānyadiktve kṛtādyānyaviyogayogaḥ
sphuṭāśca te syurviṣuvāṃśakāstatkṣetrāṃśakāścāpamiha prakalpyam
padaṃ bhavedyoyanakhecarasya
vedyaṃ tu tatpādabhavaṃ hi cāpam
ādyādhike'nye prathamāntyapādodbhavaṃ tathā dvitripadodbhavaṃ hi
parasparaṃ vyatyayataḥ padasthaṃ
jñeyaṃ tadanyāpamayordiśaikye
yathāgataṃ cādyapadodbhavaṃ ca
dvitīyake bhārddhalavacyutaṃ tat
tṛtīyake bhārddhalavairyutaṃ syādantye tu cakrāṃśavivarjitaṃ syāt
lavādikaṃ yadgṛhapūrvakaṃ tat
kṛtvā ca tadvyastacalāṃśakaiśca
saṃskṛtya sotrāyanadṛggrahaḥ syānmeṣāditastadgrahayośca madhye
alpaṃ raviṃ cābhyadhikaṃ tanuṃ tu
prakalpya coktānayanena kāryaḥ ||' iti ca
viśeṣārthaṃ kṣetram (61)
yā calāṃśakhacarāt tribhayuktād