Pramāṇa · Search · About · API

Samaravijayodaya 13: atha trayodaśo'dhyāyaḥ

Samaravijayodaya 13

Language
Sanskrit

Contents

atha trayodaśo'dhyāyaḥ

13.1

tārāpraveśanirgamacakraṃ vakṣyāmi śāmbhavāt sāram
samarucirabhūpradeśe samālikhet tatra caturaśram

13.2

aṣṭāviṃśatibindūn samālikhet tān mahendradikkramaśaḥ
āgneyādiyamāntaṃ nakṣatraughaṃ nyaset kramaśaḥ

13.3

śakramavaruṇaśa 2 śadharānilayagatāstāḥ praveśatārāḥ syuḥ
śikhinirṛtipavanaśaṅkaradiksthāḥ syurnirgamā 3stārāḥ

13.4

aṣṭāviṃśatitārāstrivalayasaṃsthāḥ praveśagamanāhvayāḥ
abhyantare catasraḥ sandhyāsanasaṃśrayābhihitāḥ

13.5

nirgamanairnirgamanaṃ nakṣatraiśca praveśarna veśaiḥ
stambhaiścaturbhirāsanamakrūrairanvitairgūḍham

13.6

prākāragopurārgalakavāṭaparighāmbubhedanaṃ dviṣatām
stambhairaghaṭāghātaṃ praveśabhairāhavārambham

13.7

labhate praveśanakṣairdravyaṃ naṣṭaṃ nacātra nirgamabhaiḥ
antarbheṣu na naṣṭaṃ dūragataṃ bāhyamaṇḍalabhai

13.8

uḍuriktapūrṇacakraṃ prāgādyaṃ yattadaṣṭakumbhagatam
jīvitamaraṇoddīpaṃ jayalābhaṃ vakṣyate'dya mayā

13.9

saptaśalākācakraṃ saṃlikhyāgneyakādiyāmyantam
tasya śalākāgreṣu nyastvā bhakulaṃ krameṇaiva

13.10

ṛkṣaistribhistribhistairvibhajya kumbhāṣṭakaṃ tataḥ stambhaiḥ
binducatuṣkaṃ sadbhiḥ prāgādyaṃ tallikheccakram

13.11

raviṇārūḍhaṃ riktaṃ pūrṇaṃ tasyāgrasaṃsthitaṃ kumbham
riktaṃ bhayadoṣakaraṃ pūrṇaṃ kumbhaṃ jayaṃ tasya

13.12

atha garuḍacakramanyat tārāmayamadya sādhu vakṣyāmi
ādityanayopetaṃ jayāpajayadīpanaṃ sāram

13.14

mukhakukṣivāmapakṣapradakṣiṇapakṣāṅghriśīrṣanetreṣu
śaśibāṇavedajalanidhiyugayugaguṇapāvakān nyastvā
duḥkhataraṃ vaktrasthaṃ jaṭharasthaṃ bhogadaṃ dvipakṣastham
dhanaharaṇaṃ pādasthaṃ karoti mṛtyuṃ ca sūryavaśāt

13.15

ādityasthitamṛkṣaṃ vakre prasthāpya vainateyasya
saṃgaṇya vadet kramaśaḥ phalāphalaṃ janmināmubhayoḥ

13.17

tadanu grahapīḍākhyaṃ vakṣye cakraṃ maheśvarāgamataḥ
śirasi raviścandro'se vakṣasi bhaumo budhaḥ kaṭyām
guru(hṛdaye ? rudare) bhṛgutanayaḥ pṛṣṭhe jaṅghe śanaiścaro rāhuḥ
pādyuge kṣatapīḍāṃ karoti rogaṃ yadā tatsthaḥ

13.18

yannāmasvarapiṇḍaṃ saptasthāne nidhāya tat piṇḍam
prakṣipyādyakramaśo bhagaṇaviśuddheṣu nilayeṣu

13.19

tadvad rājño nāmnastasmin piṇḍe'kṣaraṃ (sya ? ñca) saṃyojya
sarvatra same lābho nṛpaterviṣame ca mṛtyuraca

13.20

yadyasmiṃstatsamake sthāne prītirdvitīyeke lābhaḥ
asame maraṇaṃ jñeyaṃ bhṛtyanirūpādyupāsye caiṃ

13.21

atha rāhucakramādyaṃ jayāpajayadīpanaṃ tato vakṣye
pañcadaśarkṣaśarīraṃ pradakṣiṇaṃ sañcaraṃ ca likhet

13.22

śirasi dve skandhe dve jaṭhare vaṃśe dvikaṃ ca pucche dve
dve tāre tadvāhyādadhastrayaṃ dve tadūrdhvasthe

13.23

uragāliṅgitatārāstripañcakāstatra dūṣitāḥ śeṣāḥ
dvādaśa tārāḥ śubhadāḥ sarpasyāliṅgadūrasthāḥ

13.24

vijayakaramupari yugaḷaṃ kaṇṭhodarapucchakaṃ trayaṃ vadhakam
śeṣaṃ bhayabhaṅgakaraṃ daśakaṃ rāhoḥ śarīrastham

13.25

kaṇṭhagataṃ pañcarkṣaṃ yadi mṛtyustasya niścayo yuddhe
kukṣigataṃ pucchagataṃ yasyarkṣaṃ tadvadhaḥ samare

13.26

yadrāhusthitamṛkṣaṃ śirasi nyastvā krameṇa saṃgaṇya
brūyāt tasya balābalamāhavavijayājayaṃ tatra

13.27

śirasi tribhāni jaṭhare catvāri hi pṛṣṭhake'pi catvāri
catvāri pucchabhāge rāhuṃ nyastvā phalaṃ brūyāt

13.28

pravihatacakṣustārāḥ sakekarāścipiṭalocanāstārāḥ
dṛḍhanetrāśca caturthā jñātavyāḥ śāstrataḥ samyak

13.29

bharaṇīsvātiviśākhāpuṣyāśleṣāśvinīmuragnāstāḥ
dṛḍhanetrāḥ saptai(te ? tā) jñātavyāḥ sarvakāryaphalāḥ

13.30

citrāṣāḍhapunarvasurevatyaḥ kekarāśca nirdiṣṭāḥ
āhirbudhnyāṣāḍhāhastādrrāstāstato'ndhāḥ syuḥ

13.31

āgneyasaumyamūlajyeṣṭhāvasurohiṇīmakhājapadaḥ
āryamabhagānurādhāḥ savāruṇāścipiṭanetrāśca

13.32

nāḍīcakraṃ vakṣye svajanmanaḥ saptaviṃśatāroktam
yacca caturlekhābhirlikhitaṃ cordhvaṃ tribinduyutam

13.33

saumyatvāṣṭradhaniṣṭhāstisrastasyordhvabindusaṃsṛṣṭāḥ
aśvinyādikamaśaracaturaścatuḥkhaṇḍagaṇanīyam

13.34

yajjanmanāḍikāyāmekāṃśagatau prabhākarorvījau
yadi taddravyavināśo rājānaladasyubhayamacirāt

13.35

guṇanāḍīcakramidaṃ yathāṃ trirekhaṃ likhed bhujaṅgābham
ūrdhvaṃ binducatuṣkaṃ yadaṣṭakhaṇḍaṃ vicakraṃ ca

13.36

gaṇayet sakṛttikādyaṃ yāvat pauṣṇaṃ trikaṃ trikaṃ nyastvā
haradinakarajalajottarabhadracatuṣkaṃ tadūrdhvastham

13.37

ekāṃśe budhacandrau vastrastrīratnatāranāśakarau
gurumandāvekāṃśe gatau ca deśakṣayāmayadau

13.38

rāhusitāvekāṃśe nāḍyāṃ yadi tiṣṭhataśca balavantau
yuddhaṃ mahātighoraṃ durbhikṣaṃ jāyate rāṣṭre

13.39

prākpaścimaṃnavalekhaṃ dakṣiṇasaumyatrilekhamaśvottham
cakraṃ trikaṇṭakākhyaṃ jīvitamaraṇapradīpaṃ ca

13.40

yadyevaṃ[^1]śe candro viṣamarkṣe yasya pāvakastasya
maraṇaṃ vikalaṃ vyādhiṃ karoti nidhanodyame sākṣāt

13.41

vipadi[^2] tripañcanāḍyāṃ pratyarairaṃbhe saptame bhaved gaṇite
eke ca paramamaitre maitre vadhakṛt tadaṃśasthaḥ

13.42

prāgaparasaptalekhaṃ yāmyottaradik‌caturhirekhāgram
etat sādhanacakraṃ sādhu catuṣkaṇṭakaṃ nāma

13.43

janmani karmaṇi garbhe ṣaṣṭhāṣṭamayoryadīndunāsthitavān
sa krūro yasyarkṣe karoti mṛtyuṃ kṣaṇāccandraiḥ[^5]

13.44

aṃśakacakramidānīmaṣṭottaraśatabhapūrvamṛkṣāṇām
vakṣye naṣṭadravyaṃ pramuṣṭikaṃ nāma cintārtham

13.45

ādityabhaumabhārgavabudhaguruśanicandramūrtayaḥ kathitāḥ
akacaṭatapayādīnāṃ kramaśaste saptavargāṇām

13.46

udayākṣaraṃ ca dasyornāmnaḥ prathamākṣaraṃ taduddiṣṭam
hibukabhavarṇaṃ[^6] tadanu dvitīyavarṇaṃ tṛtīyaṃ ca

13.47

jāmitrabhavarṇo'yaṃ kharāśivarṇaṃ caturthavarṇaṃ syāt
udaye prathamo varṇo yadyastakakaṇṭakeṣvevam

13.48

evaṃ saṅgaṇya budhastaskaranāmākṣaraṃ sphuṭaṃ brūyāt
dhanaputralābhanidhanaṃ 1 tadudgame tatra nirdiṣṭam

13.49

vyayasahajaṣaṣṭhanavamabhavelāyāṃ naṣṭavastunāmaivam
nakṣatraṃ ca caturbhirvarṇaiḥ proktākṣarairlagnam

13.50

aṣṭottaraśatavarṇaṃ nakṣatragaṇaṃ tataḥ pravakṣyāmi 2
kacaṭayai 3 aśvinī aṭhaśakha bharaṇī syāt tam̐4paphadha kṛttikā
[

13.51

gajahara rohiṇīti nirdiṣṭam (?)
aḍhajhagha mṛgaśirā dave5bhadha śaṅkarasya nakṣatram
ṛm̐6jaṇapa punarvasu haॅ7hacaka puṣyā narpapate 8 āśleṣā

13.52

kham̐9haṭhava makhā īm̐10ḍagata pūrvā phalgunī jñeyā
thabe12bhada uttarā tharthepai13śa hasta ityuktaḥ

13.53

uḍeṃ14jaṇa citrā thaima15mana svātīnakṣatram
kacaśaṣa viśākhā ūm̐16ṭhachaka bhavenmaitram

13.54

cheḍapaṭha jyeṣṭhā jegadasa mūlamityuktam
gaiṃḍabadha pūrvāṣāḍhā ṅaibamadha uttarāṣāḍham

13.55

bhejaṇaga śrāvaṇametat (ai?) taṭacaka dhaniṣṭhā syāt
navaipata śatabhiṣak kham̐śaratha pūrvabhadrapadā

13.56

īḍagaja uttarā bhadrapadā dhaiphabada revatī
praśnaṃ vakṣyāmi tataḥ kaivalyaṃ sāramatra saṃkṣepāt

13.57

ekākṣara ca muṣṭyā dvitīyavarṇaṃ svasaṃkhyāyaiḥ
naṣṭe tṛtīyavarṇaṃ narcaukṣarairjīvitasya nirdiṣṭam

13.58

evaṃ krameṇa nityaṃ jānīyānnaṣṭamuṣṭayādyāḥ
āraṇyabhūgrāmapayo girīndragrāmorpagākūpavanāmbuvāri
mahārṇavaḥ pūrvadiśāṃ krameṇa bhavantyajādernilayapradeśāḥ

13.59

ādityasya śivālayaṃ navagṛhaṃ candre kuje dagdhakaṃ
saumye citragṛhaṃ gurau suragṛhaṃ śukre'pi citrānvitam
mande śūnyagṛhaṃ vigehamurage bhagnaṃ gṛhaṃ niścayaṃ
ketoḥ kendragṛhādiṣu pravairdhībrūyāt sthailaṃ śāstrataḥ

13.60

bhānoḥ sthalaṃ śītakare jalaṃ ca
bhaumeṣṭekā candrasute vanāni
śukre jalaṃ devahite vanaṃ ca
mande ca rūkṣaṃ vanamugradhāma

13.61

candragaticakramatha tad vakṣye'haṃ pūrvaśāstrataḥ sāram
aṣṭāviṃśatikoṣṭhaṃ jñeyaṃ tat kṛttikādyaṃ ca

13.62

yatra sthitaḥ śaśāṅkastatra dravyaṃ sthitaṃ vinirdiṣṭam
yasmin grahaśca tasmin krūraḥ śalyaṃ vinirdiṣṭam

13.63

pañcamanavamatṛtīye śubhāḥ sthitāścediniścitaṃ dravyam
nānyad dravyaṃ jñeyaṃ tadaṃśakācchalyamuddiṣṭam

13.64

ṣaṣṭhe rajataṃ rāśau tāmraṃ proktaṃ jhaṣe tu hema syāt
aṣṭamacaturthayorapi saumyeṣu ca hematārāṅgam

13.65

teṣveva tāmralohaṃ pāpatamaireṣu bheṣu trijñeyam
kārmukakuḷīramṛgajhaṣatulādhareṣveva nāstyapi ca

13.66

evaṃ krameṇa śalyaṃdravyaṃ bhūmau ca tatra vijñeyam
paśyantyajaharicāpā vṛṣapatikanyāmṛgā yāmyām

13.67

aparāṃ yamakumbhatulāḥ karkyaḷimīnāḥ kuberadigbhāge
jaṅgāsthakāḷadeśe bhāryātmajamṛtyavo (di ? di)ṣṭāḥ

13.68

jaṅghāpramāṇaghāte śalyaṃ tatpūrvabhāgakoṣṭhasya
śalyaṃ taduddhaitāste pramāṇato vidyate tatrai

13.69

[nerakaradaṇḍabhayaṃ syād grahe'sya keṃṭyasrakaṭimāne
am̐sti jakāre ham̐nī hayaṃ yāmye nirṛteśca smitakāre

13.70

hastād bhāryāvināśaḥ syād bālārtavaruṇadeśe
yatontaradeśamādeśaṃ māntarabhavannābhe gaḷanaḷakama

13.71

gaiḷamāne bhayaṃ daṇḍakare sapadaṃ sparśacakram
am̐kajajataṃ yadi saṃkṣmam̐vān ? ]

13.72

prāgaśvinyā yāmye makhākramāt paścime'nurādhāyāḥ
uttaradeśe vasubhāt saṅgaṇayettamadaṃ (?) samāsāt

13.73

meṣādyaṃśakacakraṃ sāṣṭaśataṃ koṣṭhavṛndamuddiṣṭam
gomūtramārgalekhitaṃ vinyāsaṃ cāravit kramaśaḥ

13.74

rāhoruktaphalaṃ sarvaṃ nāśayet tu niśā karaḥ
śukraścaiva guruścaiva teṣāṃ dṛṣṭiyutirbhavet vai

13.75

pātenduśukrā ghaṭarāśilagne meṣe ravau saumyayute samṛja
siṃhe gurau mandirayoga eṣa kuryād vṛddhiṃ śrīsadmāsthā[pane tu(?)

13.76

stambhasthāpanarāśestu tṛtīye yadi vai guruḥ
tasya nāśaṃ vaded vidvān rāṣṭraṃ cāpi vinaśyati

13.77

dadhibhojanamāgneye prājāpatye tu tittirīmāṃsam
mṛgamāṃsaṃ mṛgaśīrṣe raudre raktaṃ paṭolamataḥ

13.78

ghṛtapāyasaṃ ca puṣye vihaṅgamamāṃsaṃ payo'thavāśleṣe
śālyodanaṃ makhāyāmapūpabhakṣyaṃ ca phālgunyām

13.79

gulamuttaraphalgunyāṃ yāvakabhojyaṃ ca hastanakṣatre
citrānnaṃ citrāyāṃ svātyāmalakaṃ samākhyātam

13.80

indrāgnau kulabhojyaṃ kulatthabhakṣyaṃ ca mitradaivatye
tilaśaṣkulikaṃ caindre mūlarkṣe mūlakaṃ prāśyet

13.81

kaiṇabījapūrakamāpye bhe gopañcakaṃ ca vaiśvadevatye (?)
saktuṃ śravaṇe prāśyecchātyannaṃ taddhaniṣṭhāyām

13.82

ghṛtaśaṣkuliṃ varuṇabhe proṣṭhapade madhu payaśca bhādrapade
pauṣṇe maudgaṃ kṣīraṃ prāśyaṃ prathame guḷaṃ yāmye

13.83

ājyatilaudanamatsyakṣīraṃ prāśyaṃ ca tatra pūrvādyam
hastirathāśvanṛvāhāḥ prāgādyā gacchato rājñaḥ

13.84

naraturagameṣakukkuṭakapiñjaladvipaniyuddhanāmabalam
nakṣatragrahahorāvārāḍhyaṃ tat pravakṣyāmi

13.85

dvandvādībhagaṭāntaṃ pañcavidhaṃ yuddhamāhurauśanasāḥ
suraguruśiṣyāḥ prāhuścaturvidhaṃ tryaṅgamanye'pi

13.86

prathamaṃ ca yuddhabhūmau balyupahārādi karma nirvarttya
paścād prabhātakāle yoddhavyaṃ sthāyibhiḥ pūrvvam

13.87

kulanakṣatraśubhagrahamorāyabalaiḥ praveśayet sthāyī
paścādakulaiḥ pāpaiḥ praveśayed yuddhabhūmiṃ ca

13.88

śatroraṣṭamarāśau śatruvadhaṃ tasya ṣaṣṭhabhe svavadham
yadi ripujanmavilagnaṃ caturthakaṃ vāstakaṃ vijayam

13.89

budhaguruśukraiḥ subalaiḥ svātmahitaiḥ pūrvamāhavaṃ gacchet
kṣīṇendubhaumaravisutaketubhujaṅgaistataḥ paścāt

13.90

sthānasthaṃ prati yāyād yātā yāyigrahairdṛḍhaṃ subalaiḥ
pauraiḥ stheyāt sthāyī sthiraṃ nṛpendrasya deśe tu

13.91

nahi yāyād raṇabhūmiṃ hibukāstagate svajanmarāśau vā
nahi tuhinakiraṇavāhe nāgoprasamīrasañcāre

13.92

nyasvātmapṛṣṭhadeśe bhujagādhipakṛṣṇaraśmibhavendum
sa jayecchatrumasādhyaṃ śakreṇa samaṃ kṣaṇāt samare

13.93

viṣṭyagre brahmāstre grahayugamadhye triśūlavajreṣu
parighāntāṣṭamarāśyornahi tiṣṭhed yuddhabhūcakre

13.94

candraṃ dakṣiṇabhāge vāme bhānuṃ ca pṛṣṭhagaṃ rāhum
nyastvā sa jayecchatrūn saṅgrāme śārṅgiṇā sadṛśam

13.95

rāśigatamuragarājaṃ tātkālikamātmapṛṣṭhadeśe tu
tatkālikendumagre nyaṃstvā sa jayet ripuṃ śīghrāt

13.96

parighālaṅghanamamuyyāṃ nahi kuryāt sthānacandramaspṛṣṭvā
nyasvātmapṛṣṭhamakaṃ sadyaḥ śatruṃ jayet samare

13.97

pṛṣṭhe'tha vāmabhāge nyastvā sarvajñacāramanukūlam
caturaṅgabalopetaṃ sa jayecchīghraṃ tataḥ śatrum

13.98

parighā sitapakṣe'hani vāyavyāgneyamadhyame susthā
īśānanirrtimadhye bhinnā ca rātrau tamaḥpakṣe

13.99

parighāmullaṅghya haṭhād ye gacchanti prahartumadhikabalāḥ
parasainyaṃ raṇabhūmau te yānti yamālayaṃ sadyaḥ

13.100

dūre vātha samīpe svasya padasyaiva dhāmni tanmadhye
parigheti samākhyātā na laṅghanīyā tato nityam

13.101

sadyaḥ praviṣṭapādaṃ svapaṃ ca nirvartya yuddhabhūbhāge
hanyād ripusaṅghātaṃ garuḍa iva vyālasaṅghātam

13.102

bhāskaraviṣṭiśanaiścarabhūmijabhujagendraketagulikāṃśca
nyasvātmapṛṣṭhadeśe candraṃ vāmetare nyastvā

13.103

ekena pañca puruṣā hanyante pañcabhiśca viṃśanarāḥ
viṃśatibhiḥ śatapuruṣāḥ śatairnaraistai sahasrāśca

13.104

dīpadhvāntasthānaṃ jñātvā tiṣṭhejjayāya bhūbhāge
yasmin śaśī sa dīpo yatra bhujaṅgo'sti tad dhvāntam

13.105

tatkāloditarāśiṃ prācyāṃ vāme dvitīyarāśiṃ ca
varuṇe tṛtīyarāśiṃ saumye ca caturtharāśiṃ ca

13.106

koṇeṣu dvau dvau ca nyastvā samyak krameṇa bhūcake
yatra phaṇī tatra jayo yatrendustatra mṛtyuḥ syāt

13.107

ghaṭikārāhupariśramamunnidraphaṇīndradhāmasaṃrūḍham
parihṛtya rāhuvadanaṃ praharecchatruṃ pariśramaṇe

13.109

ekanāma narayordvayoḥ sadik^1 kecidāhuraniśaṃ manīṣiṇaḥ
vāmabhānumuḍupaṃ svadakṣiṇo^2 nyasya^3 pṛṣṭhabhujagaṃ jayet pumān
yasmin pradeśe samupaiti devastasmin pradeśe balamasti samyak
tatra sthiraṃ tiṣṭhatu yuddhakāṅkṣī
sa śatrusainyaṃ vijayedamogham

13.110

pṛṣṭhe yasya bhujaṅgaviṣṭikulikāścandraḥ purassaṃsthito
vāme bhūmisutārkaputradinakṛcchukrāṅgirā dakṣiṇe
sthānaṃ kartarivajrakaṇṭaparighādikśaktidambhavarjitaṃ^5
saṅgrāme sa jayed dviṣaṃ ca sabalaṃ hstyādibhiḥ saṃyutam^6
[

13.110.p1

iti saṅgrāmavijayodaye^7 trayodaśo'dhyāyaḥ