Samaravijayodaya 13: atha trayodaśo'dhyāyaḥ
Samaravijayodaya 13
- Language
- Sanskrit
Contents
- 13.110 — 1 part
atha trayodaśo'dhyāyaḥ
13.1
tārāpraveśanirgamacakraṃ vakṣyāmi śāmbhavāt sāram
samarucirabhūpradeśe samālikhet tatra caturaśram
13.2
aṣṭāviṃśatibindūn samālikhet tān mahendradikkramaśaḥ
āgneyādiyamāntaṃ nakṣatraughaṃ nyaset kramaśaḥ
13.3
śakramavaruṇaśa 2 śadharānilayagatāstāḥ praveśatārāḥ syuḥ
śikhinirṛtipavanaśaṅkaradiksthāḥ syurnirgamā 3stārāḥ
13.4
aṣṭāviṃśatitārāstrivalayasaṃsthāḥ praveśagamanāhvayāḥ
abhyantare catasraḥ sandhyāsanasaṃśrayābhihitāḥ
13.5
nirgamanairnirgamanaṃ nakṣatraiśca praveśarna veśaiḥ
stambhaiścaturbhirāsanamakrūrairanvitairgūḍham
13.6
prākāragopurārgalakavāṭaparighāmbubhedanaṃ dviṣatām
stambhairaghaṭāghātaṃ praveśabhairāhavārambham
13.7
labhate praveśanakṣairdravyaṃ naṣṭaṃ nacātra nirgamabhaiḥ
antarbheṣu na naṣṭaṃ dūragataṃ bāhyamaṇḍalabhai
13.8
uḍuriktapūrṇacakraṃ prāgādyaṃ yattadaṣṭakumbhagatam
jīvitamaraṇoddīpaṃ jayalābhaṃ vakṣyate'dya mayā
13.9
saptaśalākācakraṃ saṃlikhyāgneyakādiyāmyantam
tasya śalākāgreṣu nyastvā bhakulaṃ krameṇaiva
13.10
ṛkṣaistribhistribhistairvibhajya kumbhāṣṭakaṃ tataḥ stambhaiḥ
binducatuṣkaṃ sadbhiḥ prāgādyaṃ tallikheccakram
13.11
raviṇārūḍhaṃ riktaṃ pūrṇaṃ tasyāgrasaṃsthitaṃ kumbham
riktaṃ bhayadoṣakaraṃ pūrṇaṃ kumbhaṃ jayaṃ tasya
13.12
atha garuḍacakramanyat tārāmayamadya sādhu vakṣyāmi
ādityanayopetaṃ jayāpajayadīpanaṃ sāram
13.14
mukhakukṣivāmapakṣapradakṣiṇapakṣāṅghriśīrṣanetreṣu
śaśibāṇavedajalanidhiyugayugaguṇapāvakān nyastvā
duḥkhataraṃ vaktrasthaṃ jaṭharasthaṃ bhogadaṃ dvipakṣastham
dhanaharaṇaṃ pādasthaṃ karoti mṛtyuṃ ca sūryavaśāt
13.15
ādityasthitamṛkṣaṃ vakre prasthāpya vainateyasya
saṃgaṇya vadet kramaśaḥ phalāphalaṃ janmināmubhayoḥ
13.17
tadanu grahapīḍākhyaṃ vakṣye cakraṃ maheśvarāgamataḥ
śirasi raviścandro'se vakṣasi bhaumo budhaḥ kaṭyām
guru(hṛdaye ? rudare) bhṛgutanayaḥ pṛṣṭhe jaṅghe śanaiścaro rāhuḥ
pādyuge kṣatapīḍāṃ karoti rogaṃ yadā tatsthaḥ
13.18
yannāmasvarapiṇḍaṃ saptasthāne nidhāya tat piṇḍam
prakṣipyādyakramaśo bhagaṇaviśuddheṣu nilayeṣu
13.19
tadvad rājño nāmnastasmin piṇḍe'kṣaraṃ (sya ? ñca) saṃyojya
sarvatra same lābho nṛpaterviṣame ca mṛtyuraca
13.20
yadyasmiṃstatsamake sthāne prītirdvitīyeke lābhaḥ
asame maraṇaṃ jñeyaṃ bhṛtyanirūpādyupāsye caiṃ
13.21
atha rāhucakramādyaṃ jayāpajayadīpanaṃ tato vakṣye
pañcadaśarkṣaśarīraṃ pradakṣiṇaṃ sañcaraṃ ca likhet
13.22
śirasi dve skandhe dve jaṭhare vaṃśe dvikaṃ ca pucche dve
dve tāre tadvāhyādadhastrayaṃ dve tadūrdhvasthe
13.23
uragāliṅgitatārāstripañcakāstatra dūṣitāḥ śeṣāḥ
dvādaśa tārāḥ śubhadāḥ sarpasyāliṅgadūrasthāḥ
13.24
vijayakaramupari yugaḷaṃ kaṇṭhodarapucchakaṃ trayaṃ vadhakam
śeṣaṃ bhayabhaṅgakaraṃ daśakaṃ rāhoḥ śarīrastham
13.25
kaṇṭhagataṃ pañcarkṣaṃ yadi mṛtyustasya niścayo yuddhe
kukṣigataṃ pucchagataṃ yasyarkṣaṃ tadvadhaḥ samare
13.26
yadrāhusthitamṛkṣaṃ śirasi nyastvā krameṇa saṃgaṇya
brūyāt tasya balābalamāhavavijayājayaṃ tatra
13.27
śirasi tribhāni jaṭhare catvāri hi pṛṣṭhake'pi catvāri
catvāri pucchabhāge rāhuṃ nyastvā phalaṃ brūyāt
13.28
pravihatacakṣustārāḥ sakekarāścipiṭalocanāstārāḥ
dṛḍhanetrāśca caturthā jñātavyāḥ śāstrataḥ samyak
13.29
bharaṇīsvātiviśākhāpuṣyāśleṣāśvinīmuragnāstāḥ
dṛḍhanetrāḥ saptai(te ? tā) jñātavyāḥ sarvakāryaphalāḥ
13.30
citrāṣāḍhapunarvasurevatyaḥ kekarāśca nirdiṣṭāḥ
āhirbudhnyāṣāḍhāhastādrrāstāstato'ndhāḥ syuḥ
13.31
āgneyasaumyamūlajyeṣṭhāvasurohiṇīmakhājapadaḥ
āryamabhagānurādhāḥ savāruṇāścipiṭanetrāśca
13.32
nāḍīcakraṃ vakṣye svajanmanaḥ saptaviṃśatāroktam
yacca caturlekhābhirlikhitaṃ cordhvaṃ tribinduyutam
13.33
saumyatvāṣṭradhaniṣṭhāstisrastasyordhvabindusaṃsṛṣṭāḥ
aśvinyādikamaśaracaturaścatuḥkhaṇḍagaṇanīyam
13.34
yajjanmanāḍikāyāmekāṃśagatau prabhākarorvījau
yadi taddravyavināśo rājānaladasyubhayamacirāt
13.35
guṇanāḍīcakramidaṃ yathāṃ trirekhaṃ likhed bhujaṅgābham
ūrdhvaṃ binducatuṣkaṃ yadaṣṭakhaṇḍaṃ vicakraṃ ca
13.36
gaṇayet sakṛttikādyaṃ yāvat pauṣṇaṃ trikaṃ trikaṃ nyastvā
haradinakarajalajottarabhadracatuṣkaṃ tadūrdhvastham
13.37
ekāṃśe budhacandrau vastrastrīratnatāranāśakarau
gurumandāvekāṃśe gatau ca deśakṣayāmayadau
13.38
rāhusitāvekāṃśe nāḍyāṃ yadi tiṣṭhataśca balavantau
yuddhaṃ mahātighoraṃ durbhikṣaṃ jāyate rāṣṭre
13.39
prākpaścimaṃnavalekhaṃ dakṣiṇasaumyatrilekhamaśvottham
cakraṃ trikaṇṭakākhyaṃ jīvitamaraṇapradīpaṃ ca
13.40
yadyevaṃ[^1]śe candro viṣamarkṣe yasya pāvakastasya
maraṇaṃ vikalaṃ vyādhiṃ karoti nidhanodyame sākṣāt
13.41
vipadi[^2] tripañcanāḍyāṃ pratyarairaṃbhe saptame bhaved gaṇite
eke ca paramamaitre maitre vadhakṛt tadaṃśasthaḥ
13.42
prāgaparasaptalekhaṃ yāmyottaradikcaturhirekhāgram
etat sādhanacakraṃ sādhu catuṣkaṇṭakaṃ nāma
13.43
janmani karmaṇi garbhe ṣaṣṭhāṣṭamayoryadīndunāsthitavān
sa krūro yasyarkṣe karoti mṛtyuṃ kṣaṇāccandraiḥ[^5]
13.44
aṃśakacakramidānīmaṣṭottaraśatabhapūrvamṛkṣāṇām
vakṣye naṣṭadravyaṃ pramuṣṭikaṃ nāma cintārtham
13.45
ādityabhaumabhārgavabudhaguruśanicandramūrtayaḥ kathitāḥ
akacaṭatapayādīnāṃ kramaśaste saptavargāṇām
13.46
udayākṣaraṃ ca dasyornāmnaḥ prathamākṣaraṃ taduddiṣṭam
hibukabhavarṇaṃ[^6] tadanu dvitīyavarṇaṃ tṛtīyaṃ ca
13.47
jāmitrabhavarṇo'yaṃ kharāśivarṇaṃ caturthavarṇaṃ syāt
udaye prathamo varṇo yadyastakakaṇṭakeṣvevam
13.48
evaṃ saṅgaṇya budhastaskaranāmākṣaraṃ sphuṭaṃ brūyāt
dhanaputralābhanidhanaṃ 1 tadudgame tatra nirdiṣṭam
13.49
vyayasahajaṣaṣṭhanavamabhavelāyāṃ naṣṭavastunāmaivam
nakṣatraṃ ca caturbhirvarṇaiḥ proktākṣarairlagnam
13.50
aṣṭottaraśatavarṇaṃ nakṣatragaṇaṃ tataḥ pravakṣyāmi 2
kacaṭayai 3 aśvinī aṭhaśakha bharaṇī syāt tam̐4paphadha kṛttikā
[
13.51
gajahara rohiṇīti nirdiṣṭam (?)
aḍhajhagha mṛgaśirā dave5bhadha śaṅkarasya nakṣatram
ṛm̐6jaṇapa punarvasu haॅ7hacaka puṣyā narpapate 8 āśleṣā
13.52
kham̐9haṭhava makhā īm̐10ḍagata pūrvā phalgunī jñeyā
thabe12bhada uttarā tharthepai13śa hasta ityuktaḥ
13.53
uḍeṃ14jaṇa citrā thaima15mana svātīnakṣatram
kacaśaṣa viśākhā ūm̐16ṭhachaka bhavenmaitram
13.54
cheḍapaṭha jyeṣṭhā jegadasa mūlamityuktam
gaiṃḍabadha pūrvāṣāḍhā ṅaibamadha uttarāṣāḍham
13.55
bhejaṇaga śrāvaṇametat (ai?) taṭacaka dhaniṣṭhā syāt
navaipata śatabhiṣak kham̐śaratha pūrvabhadrapadā
13.56
īḍagaja uttarā bhadrapadā dhaiphabada revatī
praśnaṃ vakṣyāmi tataḥ kaivalyaṃ sāramatra saṃkṣepāt
13.57
ekākṣara ca muṣṭyā dvitīyavarṇaṃ svasaṃkhyāyaiḥ
naṣṭe tṛtīyavarṇaṃ narcaukṣarairjīvitasya nirdiṣṭam
13.58
evaṃ krameṇa nityaṃ jānīyānnaṣṭamuṣṭayādyāḥ
āraṇyabhūgrāmapayo girīndragrāmorpagākūpavanāmbuvāri
mahārṇavaḥ pūrvadiśāṃ krameṇa bhavantyajādernilayapradeśāḥ
13.59
ādityasya śivālayaṃ navagṛhaṃ candre kuje dagdhakaṃ
saumye citragṛhaṃ gurau suragṛhaṃ śukre'pi citrānvitam
mande śūnyagṛhaṃ vigehamurage bhagnaṃ gṛhaṃ niścayaṃ
ketoḥ kendragṛhādiṣu pravairdhībrūyāt sthailaṃ śāstrataḥ
13.60
bhānoḥ sthalaṃ śītakare jalaṃ ca
bhaumeṣṭekā candrasute vanāni
śukre jalaṃ devahite vanaṃ ca
mande ca rūkṣaṃ vanamugradhāma
13.61
candragaticakramatha tad vakṣye'haṃ pūrvaśāstrataḥ sāram
aṣṭāviṃśatikoṣṭhaṃ jñeyaṃ tat kṛttikādyaṃ ca
13.62
yatra sthitaḥ śaśāṅkastatra dravyaṃ sthitaṃ vinirdiṣṭam
yasmin grahaśca tasmin krūraḥ śalyaṃ vinirdiṣṭam
13.63
pañcamanavamatṛtīye śubhāḥ sthitāścediniścitaṃ dravyam
nānyad dravyaṃ jñeyaṃ tadaṃśakācchalyamuddiṣṭam
13.64
ṣaṣṭhe rajataṃ rāśau tāmraṃ proktaṃ jhaṣe tu hema syāt
aṣṭamacaturthayorapi saumyeṣu ca hematārāṅgam
13.65
teṣveva tāmralohaṃ pāpatamaireṣu bheṣu trijñeyam
kārmukakuḷīramṛgajhaṣatulādhareṣveva nāstyapi ca
13.66
evaṃ krameṇa śalyaṃdravyaṃ bhūmau ca tatra vijñeyam
paśyantyajaharicāpā vṛṣapatikanyāmṛgā yāmyām
13.67
aparāṃ yamakumbhatulāḥ karkyaḷimīnāḥ kuberadigbhāge
jaṅgāsthakāḷadeśe bhāryātmajamṛtyavo (di ? di)ṣṭāḥ
13.68
jaṅghāpramāṇaghāte śalyaṃ tatpūrvabhāgakoṣṭhasya
śalyaṃ taduddhaitāste pramāṇato vidyate tatrai
13.69
[nerakaradaṇḍabhayaṃ syād grahe'sya keṃṭyasrakaṭimāne
am̐sti jakāre ham̐nī hayaṃ yāmye nirṛteśca smitakāre
13.70
hastād bhāryāvināśaḥ syād bālārtavaruṇadeśe
yatontaradeśamādeśaṃ māntarabhavannābhe gaḷanaḷakama
13.71
gaiḷamāne bhayaṃ daṇḍakare sapadaṃ sparśacakram
am̐kajajataṃ yadi saṃkṣmam̐vān ? ]
13.72
prāgaśvinyā yāmye makhākramāt paścime'nurādhāyāḥ
uttaradeśe vasubhāt saṅgaṇayettamadaṃ (?) samāsāt
13.73
meṣādyaṃśakacakraṃ sāṣṭaśataṃ koṣṭhavṛndamuddiṣṭam
gomūtramārgalekhitaṃ vinyāsaṃ cāravit kramaśaḥ
13.74
rāhoruktaphalaṃ sarvaṃ nāśayet tu niśā karaḥ
śukraścaiva guruścaiva teṣāṃ dṛṣṭiyutirbhavet vai
13.75
pātenduśukrā ghaṭarāśilagne meṣe ravau saumyayute samṛja
siṃhe gurau mandirayoga eṣa kuryād vṛddhiṃ śrīsadmāsthā[pane tu(?)
13.76
stambhasthāpanarāśestu tṛtīye yadi vai guruḥ
tasya nāśaṃ vaded vidvān rāṣṭraṃ cāpi vinaśyati
13.77
dadhibhojanamāgneye prājāpatye tu tittirīmāṃsam
mṛgamāṃsaṃ mṛgaśīrṣe raudre raktaṃ paṭolamataḥ
13.78
ghṛtapāyasaṃ ca puṣye vihaṅgamamāṃsaṃ payo'thavāśleṣe
śālyodanaṃ makhāyāmapūpabhakṣyaṃ ca phālgunyām
13.79
gulamuttaraphalgunyāṃ yāvakabhojyaṃ ca hastanakṣatre
citrānnaṃ citrāyāṃ svātyāmalakaṃ samākhyātam
13.80
indrāgnau kulabhojyaṃ kulatthabhakṣyaṃ ca mitradaivatye
tilaśaṣkulikaṃ caindre mūlarkṣe mūlakaṃ prāśyet
13.81
kaiṇabījapūrakamāpye bhe gopañcakaṃ ca vaiśvadevatye (?)
saktuṃ śravaṇe prāśyecchātyannaṃ taddhaniṣṭhāyām
13.82
ghṛtaśaṣkuliṃ varuṇabhe proṣṭhapade madhu payaśca bhādrapade
pauṣṇe maudgaṃ kṣīraṃ prāśyaṃ prathame guḷaṃ yāmye
13.83
ājyatilaudanamatsyakṣīraṃ prāśyaṃ ca tatra pūrvādyam
hastirathāśvanṛvāhāḥ prāgādyā gacchato rājñaḥ
13.84
naraturagameṣakukkuṭakapiñjaladvipaniyuddhanāmabalam
nakṣatragrahahorāvārāḍhyaṃ tat pravakṣyāmi
13.85
dvandvādībhagaṭāntaṃ pañcavidhaṃ yuddhamāhurauśanasāḥ
suraguruśiṣyāḥ prāhuścaturvidhaṃ tryaṅgamanye'pi
13.86
prathamaṃ ca yuddhabhūmau balyupahārādi karma nirvarttya
paścād prabhātakāle yoddhavyaṃ sthāyibhiḥ pūrvvam
13.87
kulanakṣatraśubhagrahamorāyabalaiḥ praveśayet sthāyī
paścādakulaiḥ pāpaiḥ praveśayed yuddhabhūmiṃ ca
13.88
śatroraṣṭamarāśau śatruvadhaṃ tasya ṣaṣṭhabhe svavadham
yadi ripujanmavilagnaṃ caturthakaṃ vāstakaṃ vijayam
13.89
budhaguruśukraiḥ subalaiḥ svātmahitaiḥ pūrvamāhavaṃ gacchet
kṣīṇendubhaumaravisutaketubhujaṅgaistataḥ paścāt
13.90
sthānasthaṃ prati yāyād yātā yāyigrahairdṛḍhaṃ subalaiḥ
pauraiḥ stheyāt sthāyī sthiraṃ nṛpendrasya deśe tu
13.91
nahi yāyād raṇabhūmiṃ hibukāstagate svajanmarāśau vā
nahi tuhinakiraṇavāhe nāgoprasamīrasañcāre
13.92
nyasvātmapṛṣṭhadeśe bhujagādhipakṛṣṇaraśmibhavendum
sa jayecchatrumasādhyaṃ śakreṇa samaṃ kṣaṇāt samare
13.93
viṣṭyagre brahmāstre grahayugamadhye triśūlavajreṣu
parighāntāṣṭamarāśyornahi tiṣṭhed yuddhabhūcakre
13.94
candraṃ dakṣiṇabhāge vāme bhānuṃ ca pṛṣṭhagaṃ rāhum
nyastvā sa jayecchatrūn saṅgrāme śārṅgiṇā sadṛśam
13.95
rāśigatamuragarājaṃ tātkālikamātmapṛṣṭhadeśe tu
tatkālikendumagre nyaṃstvā sa jayet ripuṃ śīghrāt
13.96
parighālaṅghanamamuyyāṃ nahi kuryāt sthānacandramaspṛṣṭvā
nyasvātmapṛṣṭhamakaṃ sadyaḥ śatruṃ jayet samare
13.97
pṛṣṭhe'tha vāmabhāge nyastvā sarvajñacāramanukūlam
caturaṅgabalopetaṃ sa jayecchīghraṃ tataḥ śatrum
13.98
parighā sitapakṣe'hani vāyavyāgneyamadhyame susthā
īśānanirrtimadhye bhinnā ca rātrau tamaḥpakṣe
13.99
parighāmullaṅghya haṭhād ye gacchanti prahartumadhikabalāḥ
parasainyaṃ raṇabhūmau te yānti yamālayaṃ sadyaḥ
13.100
dūre vātha samīpe svasya padasyaiva dhāmni tanmadhye
parigheti samākhyātā na laṅghanīyā tato nityam
13.101
sadyaḥ praviṣṭapādaṃ svapaṃ ca nirvartya yuddhabhūbhāge
hanyād ripusaṅghātaṃ garuḍa iva vyālasaṅghātam
13.102
bhāskaraviṣṭiśanaiścarabhūmijabhujagendraketagulikāṃśca
nyasvātmapṛṣṭhadeśe candraṃ vāmetare nyastvā
13.103
ekena pañca puruṣā hanyante pañcabhiśca viṃśanarāḥ
viṃśatibhiḥ śatapuruṣāḥ śatairnaraistai sahasrāśca
13.104
dīpadhvāntasthānaṃ jñātvā tiṣṭhejjayāya bhūbhāge
yasmin śaśī sa dīpo yatra bhujaṅgo'sti tad dhvāntam
13.105
tatkāloditarāśiṃ prācyāṃ vāme dvitīyarāśiṃ ca
varuṇe tṛtīyarāśiṃ saumye ca caturtharāśiṃ ca
13.106
koṇeṣu dvau dvau ca nyastvā samyak krameṇa bhūcake
yatra phaṇī tatra jayo yatrendustatra mṛtyuḥ syāt
13.107
ghaṭikārāhupariśramamunnidraphaṇīndradhāmasaṃrūḍham
parihṛtya rāhuvadanaṃ praharecchatruṃ pariśramaṇe
13.109
ekanāma narayordvayoḥ sadik^1 kecidāhuraniśaṃ manīṣiṇaḥ
vāmabhānumuḍupaṃ svadakṣiṇo^2 nyasya^3 pṛṣṭhabhujagaṃ jayet pumān
yasmin pradeśe samupaiti devastasmin pradeśe balamasti samyak
tatra sthiraṃ tiṣṭhatu yuddhakāṅkṣī
sa śatrusainyaṃ vijayedamogham
13.110
pṛṣṭhe yasya bhujaṅgaviṣṭikulikāścandraḥ purassaṃsthito
vāme bhūmisutārkaputradinakṛcchukrāṅgirā dakṣiṇe
sthānaṃ kartarivajrakaṇṭaparighādikśaktidambhavarjitaṃ^5
saṅgrāme sa jayed dviṣaṃ ca sabalaṃ hstyādibhiḥ saṃyutam^6
[
13.110.p1
iti saṅgrāmavijayodaye^7 trayodaśo'dhyāyaḥ