Pramāṇa · Search · About · API

Samaravijayodaya 16: atha ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

Samaravijayodaya 16

Language
Sanskrit

Contents

atha ṣoḍaśo'dhyāyaḥ

16.1

atha kālacakrametad vakṣye svāyuḥparīkṣaṇaṃ samyak
kāle pauṣṇe prāpte nirīkṣayeccāramudayādyaiḥ

16.2

samasaptagate sūrye svajanmanakṣatrasaṃsthitaścandraḥ
pauṣṇaḥ kālaḥ sākṣād bhavatyasau nānyathā loke

16.3

viṣusaṃsthe divasakare janmakṣairndurbhavet sa pauṣṇo'yam
gurumi(tre ? trau) dhanuṣi harau nivasantau yadi ca pauṣṇo['yam

16.4

hṛtpadmamūrdhvanālaṃ dvādaśapatraṃ bhavedadhovaktram
meṣādirāśisahitaṃ dakṣiṇavāmānvitaṃ sauram

16.5

mṛtyurdvividho jñeyaḥ kālākālāśrito nṛṇāṃ loke
arvāṅmṛtyustakālaḥ śatāyuṣaḥ kālamṛtyuḥ syāt

16.6

tasya dvividhasyorkāt samīkṣyate kālavañcanā sadbhiḥ
apamṛtyoḥ pūrvametaccihnaṃ kālasya vakṣyāmi

16.7

tum̐ṭyādyaṅgaḥ kālaḥ sa ca dvidhāntarbahisthitaḥ sarvaḥ
arkaprāṇasthitayā gatyārkāt kaulayatyeṣaḥ

16.8

rāśau karkaṭake'rke kāle suparīkṣayed divā cāram̐m
makarasthe divasakare parīkṣayed dakṣiṇāyāṃ caim̐

16.9

vāme vāmaparīkṣā dakṣiṇanāḍyāṃ ca tatparīkṣā syāt
madhye madhyaparīkṣāṃ kuryāt samyaṅ maruccāre

16.10

vātavyādhivikārācchleṣmavikārādajīrṇadoṣācca
śayanāsenābhighātād viparītacaro bhavecchvāsaḥ

16.11

samakāyāsanaviṣṭaḥ samadṛṅ maunī samādhinirdvandvaḥ
śuddhopavāsyanidraḥ parīkṣayedātmasañcāram

16.12

vidhivihitāyuḥpuṃsaḥ same na doṣo'sti pañcanāḍīnām
ādhikye viparīto hīne doṣaśca sañcāre

16.13

brahmāṅgadhātuvasurandhradiśādināṅghritriṃśadvimāsanayanānarasāgareṣu
vedāṅgamaṅgaladiśāravipañcaviṃśatpuṃdevavarṇasukalāpadaśābdaipadmāḥ

16.15

bhūtāśātithiviṃśatattvapuruṣajyotirmanurvighnahṛt
triṃśanmāsapadottaratridaśakaṃ dvātriṃśadindrādibhiḥ
vahnidvīndurasāgninetrahimakṛnmāsārddhadiksāyakartrivyekāsthitajīvitasya ca samā māsā dinādikramāt
pañcadaśāntaratithayo daśārddhatoyāntri pañcamāntaiḥsthāḥ
viṃśatyabde tithayaḥ ṣoḍaśa saṃśodhanīyāstāḥ

16.16

sampūrṇo bhavati sadā sarvagataḥ sarvakṛt prabhurnityaḥ
saṃśodhito'pi kālaḥ subhāgahāraḥ krameṇaiva

16.17

prathamadvitīyayośca dvāsaptativṛddhibhāgahāro'yam
ṣaṭtriṃśacca ṣaḍardhe caturthake'ṣṭādaśa proktāḥ

16.18

ṣaṣṭitridaśādināni triguṇaṃ kṛtvaikapiṇḍitaiḥprāṇaim
sa hared dvāsaptatibhiḥ punarbhājet ṣaṣṭibhistriśataiḥ

16.19

abdāste tallabdhāḥ śeṣāstriṃśadbhiruddhṛtā māsāḥ
taccheṣāṇi dināni jñātavyānyātmasaṃvidbhiḥ

16.20

ṣaṣṭhīmārabhya tataścaturdaśīṃ yāvadatra saṃśodhya
vihared dvāsaptatibhiḥ prathamottaravṛddhisaṃguṇitaiḥ

16.21

ekasyāṃ yadi nāḍyāṃ vahati marut ṣaḍdināni yatsattam
dve varṣe nava māsā dināni cāṣṭādaśoktāni

16.22

sapta dināni samīro vahati tadā cennirantaraṃ nāḍyām
varṣatrayamuddiṣṭaṃ māsāḥ saptātra ṣaḍ divasāḥ

16.23

aṣṭamadi(nā ? ne')bdayugalaṃ māsacatuṣkaṃ ca tasya nirdiṣṭam
divasā horāsaṅkhyāḥ sākṣāt tasyāyuṣaḥ saṅkhyāḥ

16.24

navame'hani varṣe dve māsau dvau tasya tatra ravidivasāḥ
daśame'bdayugaḷametannirdiṣṭaṃ tasya jīvasya

16.25

ekādaśaikavarṣaṃ nava māsāste̍ pratidinināṃ ca
dvādaśadine'bdamekaṃ māsāḥ saptaiva ṣaḍ divasāḥ

16.26

varṣaṃ māsacatuṣkaṃ trayodaśāhe(pu? tu) tatra manudivasāḥ
eko'bdo dvau māsau dvādaśadivasāśca bhūtadine

16.27

(varṣaṃ ca caturmāsāstrayodaśe'smin divāścaturviṃśāḥ
eko'bdo dvau māsau dvādaśadivasāni bhūtadine
pañcadaśadivasavāre dakṣiṇanāḍyāṃ samīraṇasyaiva ?)
pañcadaśadivasavāre dakṣiṇanāḍyāṃ samīraṇo yāvat
ekākāreṇa ghanaṃ tasyāyurvarṣamekaṃ ca

16.28

ṣoḍaśadinamārabhya ca yāvadviṃśaṃ marud bhavet tāvat
ṣaiṣṭitriśaddinānāṃ ṣaṭtriṃśadbhirviśodhya punaḥ

16.29

triṃśadbhaktavilabdhā māsāste syurdināni śeṣāṇi
paścāt taddviguṇāṃstaiḥ ṣaṭtriṃśadbhirviśodhyordhvam

16.30

ṣoḍaśadinadaśamāsā dināni ho(rā? ro)palakṣitānīha
saptadaśanavamāsā dināni cāṣṭādaśa proktāḥ(?)

16.31

aṣṭādaśadinacāre hyaṣṭau māsā dinārkasaṃkhyeyam
ekonaviṃśacāre māsāḥ saptātra ṣaḍ divasāḥ

16.32

viṃśatidivase vāyurvahati yadā yasya dehino nāḍyām
ṣaṇmāsāstasyāyuḥpramāṇasaṃkhyā mayā proktāḥ

16.33

'ata ūrdhvaṃ ṣaṇmāsāṃstrigu(ṇañcā ? ṇāṃścā)ṣṭādaśena saṃ[śodhya
vibhajet tantriṃśadbhirlabdhā māsāstato divasāḥ

16.34

māsāḥ pañca dvādaśa dināni tasyaikaviṃśatiścāre
dvāviṃśatiyugamāsāstasya caturviṃśatirdivasāḥ

16.35

yugamāsāḥ ṣaḍdivasāstadā trayoviṃśatipracāreṇa
aṣṭādaśadinamāsāstrayaścaturviṃśacāreṇa

16.36

māsāstrayo bhavanti hi cāre'smin pañcaviṃśake nityam
ata ūrdhvaṃ prākkathitaṃ pauṣṇe kālasya cakre'smin

16.37

atha bāhyaparīkṣaṇamapyanyaṃ kālasya nirṇayaṃ sāram
svasthānāṃ puruṣāṇāṃ vakṣye svasthetarāṇāṃ ca

16.38

savyāpasavyato'bjaṃ śatapatraṃ śabdarāśibhedena
atha mālinīvibhedāḥ śatāyuṣo vipravinyāsaḥ

16.39

pañcāśaddalambujamādikṣāntairanukrameṇaiva
pañcāśadabdamāyuḥ puṃsāṃ suparīkṣyate cakre

16.40

kādicaturviṃśatibhirbhāntairvarṇairanukrameṇaiva
tatrāsya caturviṃśatisaṃkhyāyuḥ proktamatraiva

16.41

praṇavo haṃso vādyastumburudevo'tha kālabījaṃ vā
tanmadhye sampūjya sragādibhirgandhadhūpaiśca

16.42

sitaghaṭikālekhanyā kumārikāhastadattayā mṛdvyā
gomayālipte gupte bhūmitale śuddhadeśe tu

16.43

salilarasadarpaṇā1rciṣi sugandhapuṣpaiḥ pradhūpadīpādyaiḥ
saṃpūjayet subījaṃ bhojyādyaistarpayet samyak

16.44

nāśran śayīta śuddhaḥ prabhātakāle tato nirīkṣeta
taccakravarṇarā(śi ? śe) rnaṣṭānaṣṭacyutacchāyām

16.45

aṅgakṣaye'pi hāniṃ pūrṇe pūrṇāyurāhurācāryāḥ
kṛṣṇe maraṇaṃ jñeyaṃ śukle puṣṭiṃ bhayaṃ dhūmre

16.46

raktakṣataṃ ca vikṛte saumye saumyaṃ vibhīṣaṇe kalaham
phalabhedaḥ saṃprokto varṇākṛtibhedataḥ sakalam

16.47

gandhāmbuśarāvasthāḥ sṛṣṭā mṛdgolakāśca tāvantaḥ
saṃlikhitagarbhakāste suparīkṣyāḥ pūjitāḥ samyak

16.48

yadgolakaṃ viśīrṇaṃ tadvarṣe mṛtyumādiśenmatimān
dīpo vāntaḥ sthāpyastacchāntau tad bhavatyeva

16.49

vijñātābdaḥ puruṣaḥ paścānmṛtimāsasaṃparīkṣyātmā
cakraṃ dvādaśajīvaiḥ saṃlikhya tataḥ parīkṣeta

16.50

vijñātamāsasaṃkhyaṃ cakraṃ tithibodhanāya saṃlikhya
savyāpasavyamārgān kṛtvā vidyānnijāṃ ca tithim

16.51

yāmāvabodhanārthaṃ yāṣṭairaṣṭārakaṃ likheccakramū
ghaṭikāvabodhanāya ca tadeva punarīkṣyate cakram

16.52

sākṣācchetādighaṭikāvināśakālātmakābhisaṃsiddhyai
vidhireṣa hi saṃproktaḥ svasyāpi cairasya vā tantre

16.53

niyatāniyatatvena dvividhamariṣṭaṃ prakalpitaṃ munibhiḥ
vidyānniyatabhavañcyaṃ tathetared vañcanīyaṃ ca

16.54

yasmin māsi muhūrte śvāso vinivartitaḥ sphuṭaṃ yasya
tasmin māsi muhūrte tasya tadante mṛtirjñeyā

16.54.p1

kālajñānaṃ samyagākhyātamiṣṭamantrataścārāt || 54^1

16.54.p2

iti saṅgrāmavijayodaye ṣoḍaśo'dhyāyaḥ