Samaravijayodaya 4: atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
Samaravijayodaya 4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.59 — 1 part
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
4.1
ekaḥ kālo'nādiḥ sarvagato vyāpako vibhurnityaḥ
sūkṣmo bhavedamūrtiḥ sarveṣāṃ kāraṇaṃ jagatām
4.2
akṣinimeṣakalādyaiḥ kāṣṭhālavatruṭikalādisaṅkhyābhiḥ
nāḍīkṣaṇārdhayāmapraharāhorātrapakṣādyaiḥ
4.3
māsartṛyanābdayugaiḥ kalpairmanvantarādisaṃhāraiḥ
vyaktāvyaktaiḥ skandhairvidhīyate kālasaṅkhyeyam
4.4
nirvyādhitasya puṃsaḥ samadhātorvātavarjitasyaiva
akṣinimeṣo grāhyo nimeṣaṣaṭkaṃ kalā proktā
4.6
tatṣaṭ kāṣṭhā jñeyā ṣaṭkāṣṭhābhirlavaḥ proktaḥ
ṣaḍbhirlavaistuṭiḥ syādetāḥ kālasya kīrtitā munibhiḥ
aparaṃ vakṣye sūkṣmaṃ kālaṃ sarvārthadīpakaṃ jagatām
nārīpayodharāntaraspando gurvakṣaraistribhiḥ proktaḥ
4.7
ekaḥ prāṇo jñeyaḥ sa caturgukarāccāraḥ
tatṣaṣṭyadhikaistriśatairnāḍī jñeyā samastatantreṣu
4.8
prāṇaiḥ ṣaḍbhirlavamiha tatṣaṣṭirnāḍikāḥ proktāḥ
tatsaptārdhaiḥ praharaṃ dinañcaturbhiścaturbhirapi rajanī
4.9
makarasthe divasakare dinavṛddhiḥ syāt paladvayena sadā
makare saṅkrānte sati guṇāhatānīha tānyeva
4.11
vyomaguṇabhūtacandrairyukatā bhāgaṃ hareccai ṣaṣṭyā tu
labdhā ghaṭikāḥ proktāḥ śeṣā jñeyau lavāḥ palāstatra
dinamānaṃ kathitamidaṃ yāvad raviruttare sthitastāvat
dakṣiṇamārge prāpte karkaṭake'rke'tra niśi vṛddhiḥ
4.12
ekatra piṇḍitāstām̐ḥ sarvā liptāḥ khakrośasaṃlakṣyāḥ
tābhirdinamekaṃ syāt samastakālasya mānena
4.13
liptādvayormuhūrtastripañcabhistaistu vāsaraiḥ kathitaḥ
rātrikhipañcabhiḥ syād yāvadraviruttare prāpte
4.14
tulyapalairdvādaśabhiḥ kuryādaṣṭāṅgulocchraya pātram
vistāraṃ dvādaśabhiḥ karāṅgulaistatpramāṇoktam
4.15
yantrākṛṣṭaśalākā hemodbhūtā ṣaḍaṅgulopetā
sāvitramārṣatulayā śalākayā vedhayed ghaṭīpātram
4.16
ṣaṣṭiplāmbhaḥpūrṇe kaṭāhe tat kṣiped ghaṭīpātram
tasmin magne ghaṭikā kālodayasādhanī jñeyā
4.17
tāḥ ṣaṣṭirahorātraṃ taiśca triṃśataiḥ saṣaṣṭibhirvarṣam
mānena tena kṛtayugamānaṃ vakṣyāmi saṃkṣepāt
4.18
khāmbaragaganadvipakaramunīndavaḥ kṛtayugasya saṅkhyeyam
saptadaśalakṣavarṣāḥ sāṣṭāviṃśatisahasrāṃśca
4.19
sandhiḥ sahasramekaṃ tretāyāḥ kīrtyate purācāryaiḥ
śūnyatrayartunavakaraśaśinastasyābdasaṅkhyeyam
4.20
dvādaśalakṣope(taṃ ? tā) ṣaṇṇavatisahasrasaṅkhyeyam
tretāyugasya kathito dvāparasandhiḥ sahasraṃ ca
4.21
gaganakhakhavedarasavasusaṅkhyā ca dvāparasya varṣāṇām
aṣṭābdalakṣasaṃkhyā caturuttaraṣaṣṭisahasram
4.22
sandhiṃścatuḥsahasraṃ dvāparakalikālayoḥ samākhyātam
ākāśavyomāmbarakaraguṇavarṇāḥ kalermānam
4.23
abdacaturlakṣāṇi dvātriṃśatsahasravarṣasahitāni
kaliyugamānaṃ sākṣādārthaistallakṣaṇaṃ cārāt
4.24
randhrādricandraśikhinaḥ śakābdarāśau niyojayet tāni
kaliyugabhuktiḥ sākṣādbhavati sadā sarvalokānām
4.25
ṣaṣṭiṃ hatvā navabhirbhuktābdaiḥ saṃyute kṛte tasmin
randhravasuhastayuktā bhavecchakābdasya saṅkhyeyam
4.26
śakavarṣaṃ rudrayutaṃ kharasairvibhajet samūhamātraiva
śeṣā bhukte'bde yanna grāhyaṃ bhuktimatraiva
4.27
dvādaśasahasravarṣaṃ yugaṃ bhaveccaturyugaṃ kalpam
etat sahasrakalpaṃ tadaho brāhmaṃ vadantyanye
4.28
bhavati caturyugamānaṃ brāhmamahorātramāhurācāryāḥ
śatamekamanenaivaṃ dinairpramāṇene jīvati brahmā
4.29
brāhmaṃ yaddinamekaṃ viṣṇoryāmaḥ sa vaiṣṇavo divasaḥ
praharo rudrasya bhavet tatpraharaśceśvarasyaiva
4.30
aiśvaramekaṃ praharaṃ sadāśivasyeti kīrtito munibhiḥ
ata ūrdhvaṃ paramapadaṃ nirāmayaṃ nirlayaṃ tattvam
4.31
evañca kālasaṃkhyā dṛṣṭādṛṣṭārthasādhanī proktā
sakalagaṇitāgameṣu jñātavyā siddhimacchadbhiḥ
4.32
adhunā meṣādīnāṃ rāśīnāṃ vakṣyate yathā samyak
guṇanandakarān nyasya tristhāne ca tridhā rūpam
4.33
pūrvāṅke tithihīnaṃ raso dvitīye yutastṛtīye ca
triṃśadyuktaṃ kramaśaḥ sākṣāllaṅgodayāḥ proktāḥ
4.34
chāyā trividhā proktā sūryeṇa prokta krameṇa tacchāyā
sā hrāsavṛddhigaṇanākrameṇa saṃlakṣyate samyak
4.35
prathame hrāsaḥ ṣaḍbhiḥ ṣaṭtriṃśacca dvitīyake paścāt
rasarūpaṃ tristhāne paścād vṛddhiḥ krameṇaiva
4.36
meṣādi śamyate te kramād vilomena kanyāntāḥ
yāvatyastāḥ paścāttāvanmīnontakā jñeyāḥ
4.37
evaṃ sphuṭaṃ ca kṛtvā rāśīnāmatra bhavati taccāram
yatnena lakṣaṇīyā chāyā sarvārthasādhanakṛt
4.38
atha vakṣye gaṇyudayaṃ chāyālagnena niścayī sa bhavet
śaṅkustrividhaḥ prokto vilagnasaṃsādhano loke
4.39
ekaṃ dārusamudbhavamāṅgulyaṃ ca dvitīyakaṃ proktam
pauruṣametat paścāt tṛtīyarmohurna(raḥ ? raṃ)śaṅkuma
4.40
ravimaṇḍalyaṅgulamānaṃ yantrākṛṣṭaṃ tadardhapariṇāham
acchidraṃ nātyantaṃ śaṅkaṃ prāhustamācāryāḥ
4.41
pādaṃ dviguṇaṃ kṛtvā chāyāśodhyaṃ manuñca nikṣipya
gaganendukastarāśīrvibhajyate tena kūṭena
4.42
pūrvāhne yā labdhā bhuktā liptā tathāparāhne tu
jñeyāstu vidyamānāśchāyāḥ saṃsādhitārastāvat
4.43
khekananayārekhelebhagāriṭaniniviyarekhalevivibhaitā
cūḍaidhimatartama halavalaricchāyāpaṃdānyārthāta
4.44
bhūtvottarābhivadanaḥ pādacchāyāṃ nirūpayed bhūmau
pādāhatakameṇa hi muniyuktaṃ taddharecchāyām
4.45
acalābdhikṛte rāśau tadadholitāśca pañcadaśa ni(hi?ha)tāḥ
uddhṛtyānena punaḥ kharasaiḥ santāḍayet tāni
4.46
ṣaṇṇavatiḥ pūrve syāt ṣaṣṭiścaiva dvitīyake chāyā
dvādaśa caraṇacchāyā tṛtīyake ṣaṭ caturthe tu
4.47
ṣaṭ pañcake tu paścāt ṣaṣṭhe tripadadvayaṃ ca saptamake
aṣṭamapadaṃ ca śūnyaṃ jñātavyaṃ kālasaṃvidbhiḥ
4.48
raudraśce(te ? to) mitraḥ sārabhaṭaḥ savitṛjaśca pañcaiva
vairocano jayaḥ syādabhijinmadhyāhnavelāyām
4.49
rāvaṇabalavadvijayānandīyamavārirājabhagadevāḥ
sattāparāhnakāle tathaiva rātrau ca pañcadaśa
4.50
raudro mahātighoraḥ sārabhaṭaścaiva ghorarūpatamaḥ
abhijit bhayadaḥ sākṣānmṛtyukaro rāvaṇaḥ proktaḥ
4.51
raudro divākaro'yaṃ sārabhaṭo'ṅgārako muhūrto'yam
sandhyāntareṣu balavān śanaiścaro rāvaṇaḥ proktaḥ
4.52
krūrām̐styajenmuhūrtānakrūrām̐ścaittu tatra gṛhṇīyāt
krūro'pi raudrakārye krūrakaraiḥ śāntikṛt saumyaḥ
4.53
rāśisthamuṣṇakiraṇaṃ sphuṭaṃ ca kuryāt prayatnato daivam
udyante tasya vaśānmūrtā nāgagrahāyāṃśca
4.54
yasmin mārge rāśau tiṣṭhati bhagavān divākaraḥ samyak
pūrvamudeti sa rāśiḥ śeṣāḥ paścāt samudyante
4.55
udayarasātaḷapatanavyomasthā rāśayo nigaditāśca
ete catuṣprakārā meṣādyā mīnaparyantāḥ
4.56
udayatulāghaṭakanyā mithunā hibuke karāḷamīnau ca
kīṭāḷī he'stamaye siṃhājadhanurvṛṣā gagane
4.57
sāṃśacaturghaṭikāḥ syurmeṣāntimayorṛpāyayorubhayoḥ
pādonapañcanāḍyaḥ sapādapañcaiva yugmamṛgayośca
4.58
navamacaturthakarāśyordvipādapañcātra sāṅghripañcaiva
harivṛścikayornāḍyaḥ kanyātulayośca pañcaiva
4.59
udaye suragurusaumyau hibuke śaśibhārgavau ca patanasthau
yamabhujagau dṛḍhasattvāvuccasthau bhāskarorvījau
4.59.p1
ajavṛṣavanitāhayādyarbhāgaḥ śaśibhamṛgālijhapāntike varāhaḥ
harighaṭayamattaulimadhyagṛdhrau viṣemaṃśane tu rujo mṛtiḥ krameṇa