Samaravijayodaya 5: atha caturtho'dhyāyaḥ
Samaravijayodaya 5
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.49 — 1 part
atha caturtho'dhyāyaḥ
5.1
atha pañcasvarabhuktisthānabalādhīśakālavārarkṣam
saṃkṣepād vakṣye'haṃ samarajayaṃ śāmbhavāt sāram
5.2
pañca svarāstu jagatāmudayasthitināṃśahetavo nityāḥ
pañcabrahmopetāḥ pañcaprāṇānvitāḥ sakalāḥ
5.3
kacaṭatapapañcavargaisvāṃśeśāḥ satapañcatanmātrāḥ
ṣaṭtriṃśadvarṇakalāḥ samanvitāḥ pañcatattvakalāḥ
5.4
bindvādisam̐mopetāste ca nivṛttyādibhiḥ samopetāḥ
pītasitaraktakarburavivarṇayuktāśca nāḍīśāḥ
5.5
oṅkārādekāraḥ sañjāto'smādukāra evāsmāt
so'yamikārastasmādakāra evātra sañjātaḥ
5.6
avaniṃjaladahanapavanavyomādhīśāḥ svarā bhavanti sadā
sakalakalākṣaratārārāśigrahakālajīvāśca
5.7
pañcasvarādhipatayaḥ śyenaniśācarakṛṣṇāśikhiśikhinaḥ
prācyādibrahmāntaṃ sthitā dharājādibhiryuktāḥ
5.8
caitrādeḥ prathamatithau prārabhya mahendradiksthitaḥ śyenaḥ
dvādaśa dināni bhuṅkte bhaumenālaṅkṛtaḥ pūrvam
5.10
paścāt tathaiva pakṣī tataḥ śikhī dvādaśaiva kanakākṣī
tasmāt sarasibhavaiḥ syāt tatastu bhogī khargaḥ śyenaḥ
māsadvayena bhuktvā pañca vihaṅgāstataḥ krameṇaiva
parivartayanti sarve yāvatsaṃvatsarāntaṃ syāt
5.11
nandā bhadrā vijayā riktā pūrṇeti pañcavihagānām
pakṣe tripañcatithayaḥ sasaptavārāḥ kramājjñeyāḥ
5.12
ekādaśī ca ṣaṣṭhī prathamā śyenasya kīrtitāstithayaḥ
piṅglikāyāstithayo dvisaptamī viṣṇujāstisraḥ
5.13
jñeyā tathā tṛtīyā trayodaśī cāṣṭamī khageśasya
sārasatithayastisraścaturthanavabhūtajāḥ kramaśaḥ
5.14
śikhinastithayastisraḥ prapūrṇimāpañcamīdaśamyaśca
pañcakhagānāṃ jñeyāstithibhuktinayāstithīśānām
5.15
tithimadhye tithināthaḥ ṣaṇnāḍībhuk khagaḥ prapūrvaṃ syāt
śeṣāḥ ṣaḍghaṭikāntye bhoktāraḥ pakṣiṇaḥ sarve
5.16
yo bhuṅkte bālo'sau tato dvitīyaḥ khagaḥ kumāro'sau
rājā bhavet tṛtīyo vṛddho mṛtyuścaturtho'ntyeḥ
5.17
bālastataḥ kumāro rājā vṛddho mṛtaḥ sadā jñeyaḥ
ātmasthānāt sarvaṃ jayārthināpyatra saṅgaṇya
5.18
ātmā prathamaḥ prokto bhaṭo dvitīyo hitastṛtīyaḥ syāt
sa caturtha udāsīno bhavati tataḥ pañcamaḥ kālaḥ
5.19
yuddhe'ribālavṛddhān dūre parivarjayet sadaiva jñaḥ
rājā balavāṃsteṣāṃ kumārabālau samau bhavataḥ
5.20
pāṣāṇanicitadeśe parvataśikhare vihaṅgamṛgayūthe
atyuccabhūmibhāge pūrvāhne vīryavāñ śyenaḥ
5.21
nānāvṛkṣavikīrṇe devasthāne vane taṭāke ca
samabhūmitale ramye sandhyāyāṃ piṅgalo balavān
5.22
aṭavīgahanecchanne valmīkasthāṇudevabhūmitale
pakṣī balavān durge prākārāṭṭālakeṣvahni
5.23
udyānapulinadeśe taṭākasarasījalāśrayasthāne
dvīpāntarapradeśe mahābalaḥ sārasaḥ proktaḥ
5.24
nagarapuraharmyaśikharadrumavanapuṣpopaśobhitasthāne
balavān bhavenmayūrastṛtīyayāme sabhāsthāne
5.25
ādyayamāgnijakamalajasaumyārdrāḥ ṣaḍ bhavantyakārasya
puṣyapunarvasuphaṇipitṛbhagāryamāṅghrirdvitīyasya
5.26
uttarapādatrayaravicitrānilaśakravahnimitrārdham
sākṣādukārabhojyaṃ jñātavyaṃ śāstrataḥ kramaśaḥ
5.27
mitrārdhaśakrarākṣasajalaviśvaharitripādabhāgaśca
ekārasya tu bhogyaḥ śeṣāstāḥ pañcamasyaiva̍
5.28
udyante'horātre divasagrahavarṇabhāni sarvāṇi
pakṣadvayaṃ ca teṣāṃ vināḍibhistaiḥ svaraiḥ sārdham
5.29
aṅgārakavāre'smin pratipattithirabhijā ca yadi duḥkham
bhaume makhā ca ṣaṣṭhī yadi mṛtyuḥ syādakārasya
5.30
ekādaśī ca sārdrā bhaumadine mṛtyurugramasyaiva
yadi kaṇṭakaviddhaiḥ syādasmin vāre tato hāniḥ
5.31
saumye makhā dvitīyā duḥkhaṃ cārdrā sasaptamī mṛtyuḥ
budhavaiṣṇavī ca bharaṇī hāniṃ gacchedikāro'yam
5.32
prāk phalgunī tṛtīyā gurau hataiḥ sāṣṭamī dhaniṣṭhā ca
hānirukārasyāśu trayodaśī mṛtyurāśleṣā
5.33
prāg bhadrā ca caturthī site kṣataṃ hyamarthanavamī ca
ekārasvaramṛtyuḥ sakṛttikā bhūtatithiyukte
5.34
mande makhā ca hāniḥ sapañcamī cet saraudradaśamī ca
okārasvaramṛtyuḥ pañcadaśī yāmyayuktāṃ ca
5.35
hrasvānāṃ niśi kṛṣṇe dīrghāṇāmahni śuklapakṣe ca
mṛtyurbhavet svarāṇāṃ varṇānāṃ kṛṣṇaśuklānām
5.36
vṛṣaṇāntarahṛdgrīvākuharāntaratālumūrdharandhreṣu
udyante praṇavādyāḥ svarāśca pañca kramād dehe
5.37
ūrdhvaṃ tejo vāyustiryagadhastoyamambaraṃ madhye
madhyapuṭe pṛthivītalamucyante pañcabhūtāni
5.38
śukragurucandrasaumyāścaranti vāmasya randhrabhāge ca
bhṛguranalaḥ somo'mbho jīvo vāyurbudhaḥ pṛthivī
5.39
dakṣiṇapuṭe kujo'gnirdinakṛt pṛthivī śanaiśvarastoyam
rāhurvāyuḥ proktaḥ krūrāste sarvakāryeṣu
5.40
savye śanaiścaro'rdhaṃ bhaumo'pyardhaṃ tathāca tasyārdham
tasyārdhaṃ ca tadarthaṃ rāhuḥ sandarśayet kālam
5.41
jñātvodayaṃ sumantrī kuryāt samyak śubhāśubhaṃ tasya
kurute'nyathā tu kāryaṃ muktvā pathapañcakaṃ cārāt
5.42
dīrgho hrasvaṃ yāti ca hrasvo dīrghatvamatra saṃyāti
dīrgho vanitā proktā hrasvaḥ puruṣaḥ svaro jñeyaḥ
5.43
nava tārāḥ kālākhyāstithivārasamanvitāḥ kramāt krūrāḥ
agnipitṛrudrayamaphaṇivasuyonijalekapādaśca
5.44
dīrghasvareṇa hanyāddhrasvo vīryākṣarāṇi tenaiva
ādau mātrā mahatī yannāmnastasya vijayaḥ syāt
5.45
mātrāhīnaṃ yasya prathamāntikamadhyameṣu yannāmnaḥ
tasya jayo nāsti raṇe yadi caṇḍādhikabalasyāpi
5.46
ādau mātrārūḍhaṃ nāma gurusparśavarṇasaṃyuktam
vijayecchatrumavaśyaṃ sa kālaveailānvitaḥ samare
5.47
sthānapurarājasevāstrībāndhavaputramitraimantrādyāḥ
vijñātavyaṃ sarvaṃ krameṇa pañcasvarairnityam
5.48
bāladhāma dhanadhānyasutastrīvardhanaṃ bhavati vaśyamam̐śeṣam
svāṃśavarṇasahitaṃ pṛthubhogyaṃ
miśramūnaphaladaṃ svaradhāma
5.49
sthaviramaraṇadhāma varjanīyaṃ
puranagarālayakāminīnṛpāṇām
dviradaturagamitradevatānāṃ
bhavati phalāya kumārarājadhāma
5.49.p1
iti saṅgrāmavijayodaye pañcasvarabhuktividhirnāma caturtho'dhyāyaḥ