Yogayatra 3
Edition of Rāmacandra Jhā (1986) 3
- Language
- Sanskrit
3.1
abhihitaguṇasaṃyutena rājñā kathitaguṇātyayasaṃsthito 'bhiyojyaḥ/
upahatam upalabhya cāsya deśaṃ balam athavā nirupadruto 'bhiyuñjyāt//
3.2
pracuramaśakayūkaṃ makṣikādamśapūrvaṃ balam ajaladavṛṣṭyā pāṃśuvātāhataṃ vā/
piśitarudhiradhānyaprāṇivṛṣṭyā hatam vā karituragamanuṣyā yatra vādhyā na dīnāḥ//
3.3
śabdāyante muhur api śivā gardabhadhvānatulyaṃ
tyaktasnehāḥ parijanasuhṛdvāhanopaskareṣu/
kaṣṭaṃ ko naḥ śaraṇam iti vā vādino yasya sainye
vidviṣṭā vā pravarapuruṣāḥ so 'bhiyojyo nṛpeṇa//
3.4
nirālasyāvanatavadanāḥ ketanasvapnaśīlā
bhraṣṭācārā malinapuruṣacchāyayā ''krāntadehāḥ/
dīrghaśvāsāḥ sajalanayanāḥ śokalobhābhibhūtāḥ
sainye yasya dvijagurusuhṛddveṣiṇaś caiva yodhāḥ//
3.5
akāraṇaprodgataromakūpā jaye nirāśāḥ prakṛter apetāḥ/
amaṅgalāceṣṭitajātahāsāḥ sainye narā yasya sa cābhiyojyaḥ//
3.6
kapotakolūkamadhūni yasya samāśrayante dhvajacāmarāṇi/
chatrāyudhādīni ca so 'bhiyojyo yasyāthavā 'syajalāśayānām/
3.7
pratīpagatvaṃ saritām iṣoś ca śoṣo 'thavā 'śoṣyajalāśayānām/
avārideśe salilapravṛtir ahaitukaṃ cāpsu tarec chilā vā//
3.8
bhaṅgapātacalanāny animittaṃ rodanāni ca surapratimānām/
agnirūpam anilena vinā vā niścalāni ca yadā pracalanti//
3.9
prasūtivaikṛtyam akālapuṣpāṇy āraṇyasattvasya purapraveśaḥ/
pradoṣakāle kṛkavākuśabdā himāgame ca 'nyabhṛtaḥ pralāpāḥ//
3.10
dīrghaṃ dīnaṃ saṃhatāḥ sārameyāḥ krośanty uccair nityam eva 'nṛtau ca/
hanyur yoṣā yoṣito nirghṛṇāś ca dṛṣyaṃ nityaṃ naktam idrāyudhaṃ vā//
3.11
tilā vitailā yadi vā 'rddhatailā sasyasya vṛddhir yadi vā 'tiriktā/
annasya vairasyam asṛk tarūṇāṃ śuṣkapraroho virujāṃ praṇāśaḥ//
3.12
vihāya sarpākhuviḍālamatsyān svajātimāṃsāny upabhuñjate vā/
vrajanti vā maithunam anyajātyāṃ dīptāś ca nityaṃ vihagā mṛgāś ca//
3.13
bhaṅgaḥ pātas toraṇendradhvajānāṃ śītoṣmānāṃ vyatyayo bhūvidāraḥ/
nimnoccānāṃ tuṅgatā nimnatā ca chāyā cā 'rkasya ''bhimukhyena yātā//
3.14
tryahātiriktaḥ pavano 'ticaṇḍo gandharvasaṃjñasya bhavet purasya/
vyaktir bhavec ca 'hani tārakāṇāṃ naktaṃ ca tārāgaṇasaṃpraṇāśaḥ//
3.15
prāsādaveśmavasudhāśaragulmanimneṣv āvāsakā balibhujām anapatyatā vā/
ekāṇḍajatvam athavā bhuvi maṇḍalāni kurvanti cakrakam ivopari vā bhramantaḥ//
3.16
ulkā 'bhighātena tamo 'tidīptyā vakrātivakrena suto dharitryāḥ/
ketur gatisparśana -- dhūpanena cāreṇa pīḍāṃ kurute 'rkaputraḥ//
3.17
tribhis tribhir bhair atha kṛttikādyair nipīḍitair bhūpatayo 'bhiyojyāḥ/
pāñcālanātho magadhādhipaś ca kaliṅgarāḍ ujjayinīpatiś ca//
3.18
ānarttarāṭ saindhavahārahorau madreśvaro 'nyaś ca kuraṅganāthaḥ/
ete hi kūrmāṅgasamāśritānāṃ viśeṣapīḍām upayānti bhūpāḥ//
3.19
aṅgeṣu sūryo yavaneṣu candro bhaumo hy avantyāṃ magadheṣu saumyaḥ/
sindhau gurur bhojakaṭe ca śukraḥ sauraḥ surāṣṭre viṣaye babhūva//
3.20
mleccheṣu ketuś ca tamaḥ kaliṅge yāto yato 'taḥ paripīḍayanti/
svajanmadeśān paripīḍayanti tato 'bhiyojyā kṣitipena deśāḥ//
3.21
sampūjyante bhairavoccānunādai raktair māṃsais tālajaṅghādayo vā/
dṛśyante vā yātudhānāḥ prabhūtā bhraṣṭaśrīkaḥ so 'pi deśo 'bhiyojyaḥ//
3.22
deśabhraṃśo yair nimittaiḥ pradiṣṭas tās tā vārttā vakti loke viśaṅkaḥ/
tyaktvā deśaṃ yānti yaṃ bhikṣukā vā gamyo deśo so 'py asādhupravṛttaḥ//
3.23
rogābhibhūtaṃ viṣadūṣitaṃ vā yathā vināśābhimukhaṃ śarīram/
vaidyaḥ prayogaiḥ sudṛḍhaṃ karoti rāṣṭraṃ tathā śāntibhir agrajanmā//E23