<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*sanghavi.86.2.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Buddhist Literature](https://indike.org/pramana/in.bauddha) › [Buddhist Sanskrit literature](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit) › [Buddhist philosophy (śāstra)](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana) › [Buddhist epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana) › [Hetubindu](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu) › [Hetubinduṭīkā](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata) › [Edition by Sukhlalji Sanghavi and Jinavijaya (1949)](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*sanghavi) › 86.2.2

# Hetubindutika 86.2.2

Edition by Sukhlalji Sanghavi and Jinavijaya (1949) 86.2.2

- **Language:** Sanskrit

### [86.2.2](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*sanghavi.86.2.2)

atra parasya vacanāvakāśam āśaṅkyāha -- yadi tarhi kāraṇavyāpakau siddho 'sadvyavahāro yayoḥ tau santau | kena? | tadanyasya karaṇavyāpakaviviktasya bhāvasya siddhir yā pratyakṣātmikā tadrūpayā 'nupalabdhyā, anyasya kāryasya vyāpyasya vā 'bhāvam abhāvavyavahāraṃ ca sādhayataḥ | sā cānyabhāvopalabdhis tayoḥ kāraṇavyāpakayor upalabdhilakṣaṇaprāptāv eva satyām asadvyavahārasya sādhikā nānyathā ity evam iṣyamāṇe sati kathaṃ tayoḥ kāraṇavyāpakānupalabdhyoḥ parokṣe 'rthe viṣaye prayogaḥ | yadā kāryasvabhāvahetvor vyatirekaprayogaḥ kriyate -- yatra yatrāgnir nāsti tatra tatra dhūmo 'pi nāsti, tathā yatra yatra vṛkṣo nāsti kṣaṇikatā vā tatra tatra śiṃśapā nāsti sattvaṃ vā ity aśeṣapadārthaparigraheṇa vyatirekaprayoge sati | na hi tadāgnivṛkṣavyatiriktāḥ sarve 'rthāḥ pratyakṣatā(kṣā) akṣaṇikatā vā | tataś ca kathaṃ tadviviktopalabdhilakṣaṇānupalabdhiḥpratiyogino nopalabdhilakṣaṇaprāptatā siddhā? | tathā ca katham aśeṣopasaṃhāreṇa vyāptyā kāryasvabhāvahetvor vyatirekaḥ sidhyet? | tadasiddhau vā katham anayor ggamakatvam? | tasmāt kvacid adarśanamātrād eva vyatireka eṣṭavyaḥ, kvacic ca darśanamātrād anvayaḥ | tathā ca pratibandhaghoṣaṇā 'narthiketi manyate paraḥ |

- [Previous: 86.2.1](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*sanghavi.86.2.1)
- [Next: 86.2.3](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*sanghavi.86.2.3)
- [Up: 86.2](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*sanghavi.86.2)

## Linked texts (2)

- [Nyāyamañjarī](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.2.6.238) — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit
- [གཏན་ཚིགས་ཐིགས་པའི་འགྲེལ་པ](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*bo-d4235.258) — Classical Tibetan

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*sanghavi.86.2.2](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.darsana.pramana.hetubindu!arcata*sanghavi.86.2.2) · Pramāṇa
