[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Buddhist Literature](https://indike.org/pramana/in.bauddha) › [Buddhist Sanskrit literature](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit) › [Dharmapada anthologies](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada) › [Udānavarga](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga) › [Ched du brjod pa'i tshoms (Kangyur, Toh 326)](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo) › 2 # Udanavarga 2: Bam po 2 Ched du brjod pa'i tshoms (Kangyur, Toh 326) 2 - **Language:** Classical Tibetan ### Bam po 2 ### [2.1](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.1) ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས། བམ་པོ་གཉིས་པ། དྲེའུ་མོ་རང་གི་མངལ་གྱིས་དང་། །འདམ་བུ་སྨྱིག་མ་འབྲས་བུས་དང་། །ཆུ་ཤིང་འབྲས་བུས་ཕུང་བ་ལྟར། །ཕོ་བཤལ་བཀུར་སྟིས་ཕུང་བར་འགྱུར། །ཇི་སྲིད་བླུན་པོ་མཆོད་བྱས་པ། །དེ་སྲིད་རབ་ཏུ་བརླག་པར་འགྱུར། །བྱིས་པའི་དཀར་པོའི་ཆ་འགྲིབ་ཅིང་། །དེ་ཡི་སྤྱི་བོའང་ངེས་པར་ཉམས། །ངན་པ་རྙེད་པ་འདོད་པ་དང་། །དགེ་སློང་འཁོར་ནི་འདོད་པ་དང་། །གནས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ་དག །རིགས་གཞན་དག་གིས་མཆོད་པ་དང་། །རབ་ཏུ་བྱུང་དང་ཁྱིམ་པ་དག །གང་ཡང་རུང་བས་བདག་འཕྲིགས་ཏེ། །བྱ་བ་བྱས་རུང་མ་བྱས་རུང་། །བདག་དབང་གྱུར་ན་རེ་སྟེས་ཞེས། །དེ་ལྟར་བྱིས་པ་ཀུན་རྟོག་ན། །སེམས་ལ་འདོད་ཆེན་འཕེལ་བར་འགྱུར། །རྙེད་པའི་ཐབས་ནི་གཞན་ཡིན་ལ། །མྱ་ངན་འདས་འགྲོའི་གཞན་ཡིན་ཞེས། །དེ་ལྟར་ཅི་རིགས་ཤེས་ནས་སུ། །བཀུར་སྟི་དག་ལ་མི་དགའ་ཞིང་། །དབེན་པ་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བྱེད་པའི། །དགེ་སློང་སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་ཡིན། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མི་རྩོལ་ཞིང་། །མི་ཡིས་འཕྲིགས་པར་མ་གྱུར་དང་། །འཚོ་བ་གཞན་ལ་མི་རྟེན་ཅིང་། །ཆོས་ལ་ཚོང་པ་བཞིན་མི་སྤྱད། །རང་གི་རྙེད་པ་བླང་བྱ་ཞིང་། །གཞན་གྱི་ལ་ནི་འདོད་མི་སྐྱེད། །དགེ་སློང་གཞན་གྱི་འདོད་བྱེད་པས། །ཏིང་འཛིན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཚོ་འདོད་ཅིང་། །དགེ་སྦྱོང་འདི་ལ་ལྟ་འདོད་ན། །དགེ་འདུན་གྱིས་ནི་ཆོས་གོས་དང་། །བཟའ་བཏུང་བྱིན་པར་གྱུར་ན་བླང་། །གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཚོ་འདོད་ཅིང་། །དགེ་སྦྱོང་འདི་ལ་ལྟ་འདོད་ན། །བྱི་བའི་ཁུང་ནས་སྦྲུལ་ལྟ་བུར། །གནས་མལ་དག་ལ་བསྟེན་པར་གྱིས། །གལ་ཏེ་བདེ་བར་འཚོ་འདོད་ཅིང་། །དགེ་སྦྱོང་འདི་ལ་ལྟ་འདོད་ན། །ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་ཤིང་། །ཆོས་གཅིག་པོ་ཡང་བསྒོམ་ > \[Groups of Inspired Utterances\] \[Bampo 2\] > Just as a mule is destroyed by its own womb, > And reeds and bamboo by their fruit, > And a banana tree by its fruit, > So the corrupt person is destroyed by honor. > As long as a fool is honored, > So long is he thoroughly ruined. > The fool's wholesome qualities decline, > And his head also surely splits. > Desiring inferior gain, > Desiring a retinue of monks, > Possessiveness over dwellings, > And honor from other families: > 'Whether renunciates or householders, > May any of them heed me! > Whatever is to be done or not done, > May it depend on my authority!' > When a fool thinks such discursive thoughts, > Great desire increases in his mind. > The means to gain is one thing, > And that which leads to nirvāṇa is another. > Having understood this accordingly, > Not delighting in honor, > And gradually increasing seclusion— > Such a monk is a śrāvaka of the Buddha. > Not striving after everything, > Not depending on others, > Not relying on another for livelihood, > One should not traffic in the Dharma like a merchant. > One should accept what one has gained, > And not generate desire for another's. > A monk who desires another's > Will not attain samādhi. > If you wish to live happily > And wish to look upon this monastic life, > When robes, food, and drink > Are given by the saṅgha, accept them. > If you wish to live happily > And wish to look upon this monastic life, > Like a snake in a mouse-hole, > Resort to secluded bed and seat. > If you wish to live happily > And wish to look upon this monastic life, > Be content with mere scraps, > And meditate on the single Dharma > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.2](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.2) པར་བྱ། །གལ་ཏེ་མང་པོ་མི་ཤེས་ཤིང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་མཉམ་བཞག་ན། །དེ་ཤེས་པ་དག་འཚོ་དག་ཅིང་། །སྙོམ་ལས་མེད་ཅེས་སྟོད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་འཆི་བདག་ཉམས་བྱེད་པའི། །ཟག་མེད་རིག་པ་གསུམ་ལྡན་ན། །བླུན་པོས་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་ཞེས། །བསམས་ནས་དེ་ལ་འཕྱ་ཡང་སླ། །གང་ཟག་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ། །གལ་ཏེ་བཟའ་དང་བཏུང་བ་ཡི། །རྙེད་པ་དག་དང་ལྡན་གྱུར་ན། །དེ་ལ་དེ་དག་མཆོད་པ་བྱེད། །མགོ་བྲེགས་ངུར་སྨྲིག་བྱིས་པ་ཡི། །བཟའ་བ་དང་ནི་བཏུང་བ་དང་། །གོས་དང་མལ་ཆ་རྙེད་པ་ལྟ། །དགྲ་བྱེད་མང་བ་ཁོ་ནར་ཟད། །དེ་ལྟར་བཀུར་སྟི་འཇིགས་ཆེན་གྱི། །སྐྱོན་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་བྱས་ནས། །འཕྲིགས་ཉུང་སེམས་ཁྲལ་བསྐྱུངས་ནས་སུ། །དྲན་ལྡན་དགེ་སློང་ཀུན་དུ་རྒྱུས། །ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་སེམས་ཞིར་མི་འགྱུར་ཡང་། །འཚོ་བ་འདི་ཕྱིར་མི་བཟའ་མི་བྱ་སྟེ། །ཁ་ཟས་ཀྱིས་ནི་ལུས་དག་གནས་འགྱུར་བ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་ལ་བསོད་སྙོམས་དག་ལ་རྒྱུས། །རིགས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱས་མཆོད་པ་གང་ཡིན་འདི། །ཟུག་རྔུ་ཕྲ་མོ་དབྱུང་བར་དཀའ་བ་སྟེ། །མི་ཡིས་བཟོད་དཀའ་བཀུར་སྟི་གང་ཡིན་འདི། །འདམ་དང་འདྲ་བར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱིས། །བཀུར་སྟིའི་ཚོམ་ས་ཏེ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།སྡིག་པའི་ལས་ནི་མི་བྱེད་པ། །འཁུ་བྱ་མིན་ལ་གང་འཁུ་བ། །འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་ཏུ། །དེ་ཉིད་སྡིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གོས། །དང་པོར་བ་དག་ནི་ཕུང་བྱེད་ཅིང་། །ཕྱི་ནས་གཞན་ཡང་ཕུང་བྱེད་པ། །ཁྲ་ཡི་གཟན་མའི་བྱ་ལྟ་བུར། །ཕུང་ཞིང་གཞན་ཡང་ཕུང་བར་བྱེད། །རྡེག་པར་བྱེད་པས་རྡེག་པ་འཐོབ། །འཁོན་དུ་འཛིན་པས་འཁོན་ཅན་མཐོང་། །དེ་བཞིན་གཤེ་བས་གཤེ་བ་སྟེ། །ཁྲོ་བར་བྱེད་ལ་ཁྲོ་བ་འབྱུང་། །འདི་གཞན་དགེ་སྦྱོང་བྱིས་པ་སྟེ། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་མི་མཁས་པ། །ཡོངས་སུ་ཚེ་ཐུང་འདི་ལ་ཡང་། །གྱི་ནའི་ཕྱིར་ནི་འཁོན་པར་བྱེད། །འདི་ནི་མཆོག་ཅེས་བསམས་ནས་སུ། །སོ་སོར་སྨྲ་ཞིང་འཐུན་འཇུག་པས། །འདི་ན་དགེ་འདུན་འབྱེད་པའི་ཚེ། །ཅི་ཕྱིར་སྟོབས་མེད་སེམས་མི་བྱེད། །རུས་པ་གཅོག་ཅིང་སྲོག་གཅོད་ > \[…\] should be done. / If, though not very learned, / one is well settled in moral discipline, / those who know will praise one, saying: / 'One's livelihood is pure, and one is free from indolence.' / If one possesses the three untainted knowledges / that destroy Māra, / a fool may think, 'He knows nothing,' / and find it easy to disparage him. / If an individual of evil character / comes into possessions / such as food and drink, / people pay him homage. / When shaven-headed fools in saffron robes / acquire food and drink, / clothing and bedding, / it only creates many enemies. / Thus having understood the defects / of honour, which is a great peril, / with few suspicions and diminished anxiety, / the mindful monk should wander everywhere. / Although mouthfuls of food do not pacify the mind, / one should not refrain from eating for the sake of this life; / recognizing that through nourishment the body is maintained, / one wanders for almsfood in that manner. / This homage and veneration paid by families / is a subtle barb difficult to extract; / this honour, so hard for people to endure— / understand it thoroughly to be like mire! / Chapter Thirteen: Honour. // Whoever shows malice toward those / who do not commit evil deeds and are not malicious, / in this world and the next, / will be stained by those very evils. / First destroying oneself, / and afterward destroying others, / like a bird of prey's lure / it is destroyed and destroys others too. / One who strikes will receive blows; / one who bears a grudge encounters an enemy; / likewise, one who abuses receives abuse, / and for one who shows anger, anger arises. / Other foolish ascetics here, / unskilled in the sublime Dharma, / even in this all-too-short life / bear grudges over trivial matters. / Thinking, 'This is superior,' / by speaking divisively and seeking followers, / when causing schism in the saṅgha here, / why do they not consider their lack of strength? / Those who break bones, kill living creatures, > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.3](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.3) ལ། །རྟ་ཕྱུགས་ནོར་ནི་འཕྲོག་པ་དང་། །ཡུལ་འཁོར་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡང་། །ཕྱི་ནས་འཇལ་དུམ་བྱེད་པ་ལྟར། །མཁས་པས་བརྟགས་ཤིང་གསུངས་པའི་ཚིག །སྤྱོད་ཡུལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡི། །ཆོས་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་ན་གོ། །ཁྱེད་ཅག་ཅི་ཕྱིར་བྱེད་མི་འགྱུར། །ཁྱོད་ནི་མི་མཁས་ལུགས་ཅན་ཏེ། །ཁ་བྱ་ཡིས་ནི་རྩོལ་བྱེད་པ། །ཕ་རོལ་པོ་དག་མི་ཤེས་པས། །བདག་ནི་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད། །འདི་ན་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་བཞམས་པའི་ཚིག་གིས་ཞི། །བདག་ལ་ཁ་ཟེར་བ་དག་ལ་གཤེ། །བདག་ཕམ་བདག་ཕམ་བྱེད་པའོ་ཞེས། །འདི་གང་སེམས་ལ་འཛིན་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་འཁོན་ནི་ཞི་མི་འགྱུར། །བདག་ལ་ཁ་ཟེར་བ་དག་ལ་གཤེ། །བདག་ཕམ་བདག་ཕམ་བྱེད་པའོ་ཞེས། །འདི་གང་སེམས་ལ་མི་འཛིན་པ། །དེ་ཡི་འཁོན་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །འདི་ན་འཁོན་གྱིས་འཁོན་ཅན་དག །ནམ་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་བ་མེད། །བཟོད་པས་འཁོན་ནི་ཞི་འགྱུར་བ། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན། །འཁོན་གྱིས་འཁོན་ཅན་ནམ་ཡང་ཞི་མི་འགྱུར། །འཁོན་མེད་རྣམས་ཀྱིས་འཁོན་ནི་ཞི་བར་བྱེད། །ཤ་ཁོན་ཞུགས་པ་ལུས་ཅན་ལ་གནོད་པས། །དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་འཁོན་པར་མི་བྱའོ། །བརྟན་པ་ལེགས་གནས་ལྷན་ཅིག་སྤྱད་པ་ཡི། །གྲོགས་པོ་མཁས་པ་གལ་ཏེ་རྙེད་ན་ནི། །ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་ཟིལ་མནན་ནས། །དྲན་ལྡན་དགའ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་དེ་དང་སྤྱད། །བརྟན་པ་ལེགས་གནས་ལྷན་ཅིག་སྤྱད་པ་ཡི། །གྲོགས་པོ་མཁས་པ་གལ་ཏེ་མ་རྙེད་ན། །ཡུལ་འཁོར་ཡངས་པ་སྤངས་པའི་རྒྱལ་པོ་ལྟར། །གཅིག་པུས་སྤྱད་བྱ་སྡིག་པ་མི་བྱའོ། །བདག་དང་འཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ཡི། །གྲོགས་བཟང་རྙེད་པར་མ་གྱུར་ན། །བྱིས་པ་གྲོགས་སུ་མི་འགྱུར་བས། །གཅིག་པུས་སྤྱོད་པ་བརྟན་པར་བྱ། །བྱིས་པ་གྲོགས་སུ་མི་འགྱུར་བས། །གཅིག་པུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་སླ་བས། །མ་ཏང་དགོན་པའི་གླང་པོ་ལྟར། །སེམས་ཁྲལ་བསྐྱུངས་ཏེ་གཅིག་པུ་སྤྱད། །འཁུ་བའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བསྟན་ > steal horses, cattle, and wealth, / and even destroy kingdoms, / later reconcile with one another; / why do you not act likewise, / when you understand this teaching / examined and spoken by the wise, / which shows the proper sphere of conduct? / You behave like the unwise, / contending with mere talk; / since those opponents do not understand, / I shall strive in this regard. / Those who are wise here / are pacified by gentle words. / 'He insulted me, he abused me, / he defeated me, he overcame me'— / in whoever harbours this in mind, / malice will never be pacified. / 'He insulted me, he abused me, / he defeated me, he overcame me'— / in whoever does not harbour this in mind, / malice will be pacified. / Never by malice / is malice pacified here; / by patience malice is pacified— / this is an eternal law. / By malice, malice is never pacified; / through absence of malice, malice is pacified. / Deep-seated animosity harms embodied beings; / therefore, the wise should not bear malice. / If one finds a wise friend— / a steadfast one, well-behaved, to travel with— / having completely overcome all afflictions, / one should travel with him, mindful and with a joyful mind. / If one does not find a wise friend— / a steadfast one, well-behaved, to travel with— / like a king abandoning a vast realm, / one should travel alone and commit no evil. / If one does not find a good companion / whose conduct is in harmony with one's own, / since a fool cannot be a friend, / one should be steadfast in walking alone. / Since a fool cannot be a friend, / it is easier to wander alone; / like the Mātanga elephant in the forest, / with anxiety diminished, one should wander alone. / Chapter Fourteen: Malice. // As taught by the Buddha, > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.4](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.4) པ་བཞིན། །གང་གི་དབུགས་དབྱུང་རྔུབ་དྲན་པ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ལེགས་བསྒོམས་པས། །རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བྱང་གྱུར་ཏེ། །སྤྲིན་བྲལ་ཉི་མ་ཟླ་བ་ལྟར། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཀུན་ནས་གསལ། །འགྲེང་དང་འདུག་དང་དེ་བཞིན་ཉལ་བ་དང་། །ལུས་དང་དེ་བཞིན་སེམས་ནི་འཇོག་བྱེད་ཅིང་། །དགེ་སློང་དྲན་པ་དེ་ལེགས་འཇོག་པ་ན། །སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་འཐོབ་པར་འགྱུར། །སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ནི་ཐོབ་གྱུར་ན། །འཆི་བདག་རྒྱལ་པོས་བལྟར་ཡང་མེད་པར་འགྲོ། །ལུས་རྟོགས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་སུ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་བསྡམས་བྱས་ཏེ། །གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་བྱེད་པ། །དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་འདས་པ་རྟོགས། །གང་ཞིག་རྟག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ལུས་རྟོགས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་བྱེད་པ། །བདག་ཉིད་མེད་ཅིང་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད། །བདག་ཏུ་མི་འགྱུར་བདག་གིར་འཛིན་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དགེ་སློང་མཉམ་འཇོག་མྱུར་དུ་ནི། །ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་དག་ལས་རྒལ་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་མཉམ་འཇོག་དང་། །དགའ་དང་རབ་ཏུ་དང་བས་དུས་དུས་སུ། །ཆོས་འདི་ལ་སྤྱོད་མེལ་ཙེ་བྱེད་པ་དེ། །སྐྱེ་རྒ་རྣམས་ལས་རྒལ་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུང་། །དེ་ལྟས་རྟག་ཏུ་མེལ་ཙེ་བྱེད་སྟེན་ཅིང་། །དགེ་སློང་མཁས་པ་དྲན་ལྡན་བརྩོན་པ་ཡིས། །སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་ནས་སུ། །དེས་ནི་འདི་ལ་མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ། །གཉིད་ལོག་དེ་དག་སད་པར་བྱེད་པ་ཡི། །མེལ་ཙེ་བདག་ལས་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག །ཉལ་བས་མེལ་ཙེ་བྱེད་སླ་སྟེ། །མེལ་ཙེ་བྱེད་ལ་འཇིགས་པ་མེད། །མེལ་ཙེ་བྱེད་པར་བརྩོན་པ་དང་། །ཉིན་མཚན་རྗེས་སུ་སློབ་བྱེད་ཅིང་། །འཆི་བ་མེད་ལ་ལྷག་མོས་པའི། །ཟག་པ་རྣམས་ནི་ཟ་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་ཅིང་། །གང་དག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་སོང་བ། །དེ་དག་མི་ཡི་རྙེད་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་ཅིང་། །གང་དག་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སོང་བ། །དེ་དག་མི་ཡི་རྙེད་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་ > whoever has fully and properly cultivated / the mindfulness of inhalation and exhalation, / gradually becomes completely purified; / like the sun and moon free from clouds, / they illuminate everything in this world. / Standing, sitting, and likewise lying down, / properly steadying the body and mind, / when a monk settles mindfulness well, / he will attain successive distinctions. / When he has attained successive distinctions, / he will become invisible even to the king Māra. / Having established the mindfulness focused on the body, / and restrained the six sense fields of contact, / whoever always enters meditative absorption / realizes nirvāṇa for himself. / Whoever always and in every way / establishes mindfulness focused on the body, / is free from self and free from grasping at 'mine'; / he does not become a self, nor does he grasp at 'mine.' / Thus the monk who remains in absorption will quickly / cross beyond craving for sense objects. / Whoever, with mindfulness, vigilance, and absorption, / and with joy and profound faith, from time to time / practices this Dharma and keeps watch, / will cross beyond birth and old age, so it is said. / Therefore, always resorting to vigilance, / the wise monk, mindful and diligent, / having abandoned all fetters to birth, / will attain nirvāṇa in this very life. / Listen to me regarding the watchfulness / that awakens those who are asleep! / For one who is awake, it is easy to keep watch; / for one who keeps watch, there is no fear. / For those intent on vigilance, / who train day and night, / and are deeply devoted to the deathless, / their taints will be exhausted. / Whoever day and night / is mindful of the Buddha, / and those who go for refuge to the Buddha, / have found human gain. / Whoever day and night / is mindful of the Dharma, / and those who go for refuge to the Dharma, / have found human gain. / Whoever day and night > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.5](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.5) སུ། །དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་ཅིང་། །གང་དག་དགེ་འདུན་སྐྱབས་སོང་བ། །དེ་དག་མི་ཡི་རྙེད་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ཆོས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ལྷ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་བྱེད་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །རྟག་ཏུ་ལུས་རྟོགས་དྲན་བྱེད་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །རྟག་ཏུ་ཏིང་འཛིན་བཞི་དྲན་པ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །འཚེ་བ་མེད་ལ་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །གནོད་སེམས་མེད་ལ་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །མཚན་མ་མེད་ལ་ཡིད་དགའ་བ། ། > is mindful of the Saṅgha, / and those who go for refuge to the Saṅgha, / have found human gain. / Whoever day and night / is mindful of the Buddha, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / is mindful of the Dharma, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / is mindful of the Saṅgha, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / is mindful of moral discipline, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / is mindful of generosity, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / is mindful of the deities, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / is always mindful of the body, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / is always mindful of the four meditative absorptions, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / delights in non-harming, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / delights in non-malice, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / delights in meditation, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / delights in emptiness, / that śrāvaka of Gautama / is thoroughly awakened. / Whoever day and night / delights in the signless, > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.6](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.6) གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །དབེན་པ་ལ་ནི་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ངེས་པར་འབྱུང་ལ་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །ཅི་ཡང་མེད་ལ་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཉིན་དང་མཚན་རྣམས་སུ། །མྱ་ངན་འདས་ལ་ཡིད་དགའ་བ། །གཽ་ཏ་མ་ཡི་ཉན་ཐོས་དེ། །ལེགས་པར་སད་པས་སད་པར་འགྱུར། །དྲན་པའི་ཚོམས་ཏེ་བཅྭ་ལྔ་པའོ།། །།བདག་གི་བྱ་བ་བྱ་བའི་དུས་གཡོ་བས། །དང་པོ་ཁོ་ནར་བྱ་བའི་མེལ་ཙེ་གྱིས། །བདག་གིས་དང་པོ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནི། །བྱ་བ་བྱ་བའི་དུས་ལྟར་ཟད་འདོད་ཅིང་། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་འབྱོར་འགྱུར་བར། །དེ་ཡི་རང་བཞིན་ང་ཡིས་མཐོང་བས་ན། །ཇི་སྲིད་དོན་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་འགྱུར་བ། །དེ་སྲིད་བར་དུ་མི་ཡིས་བསྒྲིམ་པར་གྱིས། །བསྒྲིམ་ཞིང་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཡིས། །བདག་ཉིད་གླིང་དུ་འགྱུར་བར་བྱ། །མགར་བ་ཡིས་ནི་དངུལ་བཞིན་དུ། །རང་གི་དྲི་མ་སྦྱང་བར་གྱིས། །དྲི་མ་སྦྱངས་པ་སྐྱོན་མི་འབྱུང་། །ཕྱི་ནས་སྐྱེ་དང་རྒ་མི་འཐོབ། །ངོ་ཚ་མིན་ལ་ངོ་ཚ་ཞིང་། །ངོ་ཚ་བ་ལ་ངོ་མི་ཚ། །མི་འཇིགས་པ་ལ་འཇིགས་ལྟ་དང་། །འཇིགས་ལ་མི་འཇིགས་ལྟ་བ་ཡི། །ལོག་པར་ལྟ་བ་བླངས་པ་ཡིས། །སེམས་ཅན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར། །འདི་ན་གང་སྔོན་བག་མེད་ལས། །ཕྱི་ནས་བག་དང་ལྡན་གྱུར་ཏེ། །སྤྲིན་བྲལ་ཉི་མ་ཟླ་བ་ལྟར། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཀུན་ནས་གསལ། །འདི་ན་གང་སྔོན་བག་མེད་ལས། །ཕྱི་ནས་བག་དང་ལྡན་གྱུར་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྲེད་པ་ལས། །དྲན་པ་ལེགས་པར་འདའ་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་གཞོན་ནུར་རབ་བྱུང་ནས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་ལ་འཇུག་པ་དེ། །སྤྲིན་བྲལ་ཉི་མ་ཟླ་བ་ལྟར། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཀུན་ནས་གསལ། །གང་ཞིག་གཞོན་ > That disciple of Gautama / Is fully awakened by being well awakened. / Whoever by day and night / Delights in solitude, / That disciple of Gautama / Is fully awakened by being well awakened. / Whoever by day and night / Delights in renunciation, / That disciple of Gautama / Is fully awakened by being well awakened. / Whoever by day and night / Delights in nothingness, / That disciple of Gautama / Is fully awakened by being well awakened. / Whoever by day and night / Delights in nirvāṇa, / That disciple of Gautama / Is fully awakened by being well awakened. / Chapter 15: Mindfulness. // Because the time for one's duties to be done fluctuates, / Keep watch over what must be done at the very outset. / If one has done so from the beginning, / Desiring that duties cease according to the appropriate time for action, / Things will turn out just as desired. / Because I have seen the nature of that, / As long as the goal remains unfulfilled, / So long must a person strive. / Through diligence and effort / Make yourself an island! / Like a silversmith with silver, / Cleanse away your own defilements. / When defilements are cleansed, faults will not arise, / And later you will not encounter birth and aging. / Feeling ashamed of what is not shameful, / And not feeling ashamed of what is shameful, / Seeing fear in what is not fearful, / And seeing no fear in what is fearful— / Sentient beings who adopt such wrong views / Will go to the lower realms. / Whoever was previously heedless here, / But later becomes careful, / Like the sun and moon freed from clouds, / Illuminates this world on all sides. / Whoever was previously heedless here, / But later becomes careful, / Through mindfulness will thoroughly transcend / Craving in this world. / Whoever goes forth into homelessness while young / And engages with the Buddha's teaching, / Like the sun and moon freed from clouds, / Illuminates this world on all sides. / Whoever goes forth > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.7](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.7) ནུར་རབ་བྱུང་ནས། །སངས་རྒྱས་བསྟན་ལ་འཇུག་པ་དེ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྲེད་པ་ལས། །དྲན་པས་ལེགས་པར་འདའ་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་པ། །དགེ་བས་འགེབས་པར་བྱེད་པ་དེ། །སྤྲིན་བྲལ་ཉི་མ་ཟླ་བ་ལྟར། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཀུན་ནས་གསལ། །གང་ཞིག་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་པ། །དགེ་བས་འགེབས་པར་བྱེད་པ་དེ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྲེད་པ་ལས། །དྲན་པས་ལེགས་པར་འདའ་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་གསོན་ལ་མི་དགའ་བ། །དེ་ནི་ཤི་ནའང་མྱ་ངན་མེད། །བརྟན་པ་གོ་འཕང་མཐོང་བ་དེ། །མྱ་ངན་དབུས་ནའང་གདུང་མི་འགྱུར། །གང་ཞིག་གསོན་ལ་མི་དགའ་བ། །དེ་ནི་ཤི་ནའང་མྱ་ངན་མེད། །བརྟན་པ་གོ་འཕང་མཐོང་བ་དེ། །གཉེན་འདུན་དབུས་ན་ལམ་མེར་འདུག །དགེ་སློང་དཀར་པོ་བསྒོམ་གྱིས་ལ། །ནག་པོའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པར་སྤོངས། །ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་སོང་ནས་སུ། །སྤྱོད་ཡུལ་དབེན་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བསླབ་ཅིང་། །འདོད་པ་ཅི་ཡང་མེད་པར་སྤངས། །རྟག་ཏུ་སྙིང་པོ་དག་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་གསོ་སྦྱོང་དག་པ་དང་། །གཙང་མའི་ལས་ནི་དག་པ་དེའི། །བརྟུལ་ཞུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར། །ཞིང་གི་སྐྱོན་ནི་རྩྭ་ཡིན་ལྟར། །སྐྱེ་དགུ་འདི་ལ་འདོད་ཆགས་སྐྱོན། །དེ་བས་འདོད་ཆགས་བྲལ་རྣམས་ལ། །བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར། །ཞིང་གི་སྐྱོན་ནི་རྩྭ་ཡིན་ལྟར། །སྐྱེ་དགུ་འདི་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱོན། །དེ་བས་ཞེ་སྡང་བྲལ་རྣམས་ལ། །བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར། །ཞིང་གི་སྐྱོན་ནི་རྩྭ་ཡིན་ལྟར། །སྐྱེ་དགུ་འདི་ལ་གཏི་མུག་སྐྱོན། །དེ་བས་གཏི་མུག་བྲལ་རྣམས་ལ། །བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར། །ཞིང་གི་སྐྱོན་ནི་རྩྭ་ཡིན་ལྟར། །སྐྱེ་དགུ་འདི་ལ་ང་རྒྱལ་སྐྱོན། །དེ་བས་ང་རྒྱལ་བྲལ་རྣམས་ལ། །བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར། །ཞིང་གི་སྐྱོན་ནི་རྩྭ་ཡིན་ལྟར། །སྐྱེ་དགུ་འདི་ལ་ཆགས་པ་སྐྱོན། །དེ་བས་ཆགས་དང་བྲལ་རྣམས་ལ། །བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར། །ཞིང་གི་སྐྱོན་ནི་རྩྭ་ཡིན་ལྟར། །སྐྱེ་དགུ་འདི་ལ་སྲེད་པ་སྐྱོན། །དེ་བས་སྲེད་དང་བྲལ་རྣམས་ལ། །བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར། །དྲུག་ > Into homelessness while young / And engages with the Buddha's teaching, / Through mindfulness will thoroughly transcend / Craving in this world. / Whoever covers evil karma / With virtuous deeds, / Like the sun and moon freed from clouds, / Illuminates this world on all sides. / Whoever covers evil karma / With virtuous deeds, / Through mindfulness will thoroughly transcend / Craving in this world. / Whoever does not delight in living / Has no sorrow even upon dying. / The steadfast one who sees the state \[of nirvāṇa\] / Will not be tormented even amid sorrow. / Whoever does not delight in living / Has no sorrow even upon dying. / The steadfast one who sees the state \[of nirvāṇa\] / Abides radiantly in the midst of kin. / Monk, cultivate what is pure / And thoroughly renounce dark qualities! / Having gone from home to homelessness, / Whatever sphere of activity is secluded, / Train in rejoicing in that, / And renounce desire without any remainder. / One who is constantly pure in essence, / Constantly pure in posadha, / And pure in clean deeds / Will attain consummate ascetic practice. / Just as weeds are the defect of fields, / Attachment is the defect of beings here; / Therefore, giving to those free of attachment / Yields vast fruit. / Just as weeds are the defect of fields, / Aversion is the defect of beings here; / Therefore, giving to those free of aversion / Yields vast fruit. / Just as weeds are the defect of fields, / Delusion is the defect of beings here; / Therefore, giving to those free of delusion / Yields vast fruit. / Just as weeds are the defect of fields, / Pride is the defect of beings here; / Therefore, giving to those free of pride / Yields vast fruit. / Just as weeds are the defect of fields, / Clinging is the defect of beings here; / Therefore, giving to those free of clinging / Yields vast fruit. / Just as weeds are the defect of fields, / Craving is the defect of beings here; / Therefore, giving to those free of craving / Yields vast fruit. / The sixth > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.8](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.8) པ་བདག་པོ་རྒྱལ་པོ་སྟེ། །ཆགས་པར་གྱུར་ན་ཆགས་ཅན་ཡིན། །མ་ཆགས་གྱུར་ནམ་ཆགས་ཡིན། །ཆགས་པ་བྱིས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ང་རྒྱལ་དང་། །འཆབ་པ་གང་དུ་གནས་པ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་རུས་པའི་ར་བ་ཅན། །ཤ་དང་ཁྲག་གིས་ཞལ་ཞལ་བྱས། །རྒྱུ་ཡིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ལས་བྱུང་སྡུག་བསྔལ་ཅན། །དེ་མ་མཐོང་ན་དེར་ནི་དེ་དག་འཆིང་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་དག་རྟོགས་ན་ཆུ་བོ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ཕྱི་རོལ་པ་ལ་ཆགས་པ་དེ་དག་སྤོང་བ་མེད། །སིལ་བུའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་དག་ཁྱིམ་ལ་མི་དགའ་བར། །དྲན་དང་ལྡན་པ་འབད་པ་ཡིས། །ངང་པས་མཚོ་ངན་སྤོང་བ་ལྟར། །དེ་དག་ཁྱིམ་སྤངས་ཆུ་བོ་རྒལ། །བརྟན་པ་འཇིག་རྟེན་ངེས་བྱུང་ནས། །བདུད་ཀྱི་སྡེ་རྣམས་རབ་བཅོམ་སྟེ། །ཉི་མའི་ལམ་ནས་ངང་པ་ལྟར། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ནི་མཁའ་ལ་འགྲོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་སྤྱད་ཅིང་། །གཞོན་ནུར་ནོར་ནི་མ་རྙེད་པ། །མཚོ་ངན་ཉ་ཉུང་ངོགས་དག་ན། །ཆུ་སྐྱར་རྒན་སེམས་བཞིན་དུ་འགྱུར། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་སྤྱད་ཅིང་། །གཞོན་ནུར་ནོར་ནི་མ་རྙེད་པ། །སྔན་ཆད་བྱས་པ་རྗེས་དྲན་ཞིང་། །ལུས་བསྐུམས་ནས་ནི་ཉལ་བར་འགྱུར། །སྡིག་པ་ཆུང་བྱས་བདག་ཉིད་ཀྱི། །ཕྱི་བཞིན་མི་འོང་མ་སེམས་ཤིག །ཆུ་ཡི་ཐིགས་པ་ལྷུང་བ་ཡིས། །བུམ་ཆེན་གང་བ་ཇི་བཞིན་དུ། །ཆུང་ཟད་ཆུང་ཟད་བསགས་པ་ཡི། །སྡིག་པས་བྱིས་པ་གང་བར་འགྱུར། །དགེ་བ་ཆུང་བྱས་བདག་ཉིད་ཀྱི། །ཕྱི་བཞིན་མི་འོང་མ་སེམས་ཤིག །ཆུ་ཡི་ཐིགས་པ་ལྷུང་བ་ཡིས། །བུམ་ཆེན་གང་བ་ཇི་བཞིན་དུ། །ཆུང་ཟད་ཆུང་ཟད་བསགས་པ་ཡི། །དགེ་བས་བརྟན་པ་གང་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་རགས་བརྩིགས་མཚོ་ངན་སྤངས། །རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་བོ་རྒལ་འདོད་པ། །སྐྱེ་བོས་གཟིངས་ནི་བཅས་ནས་ཀྱང་། །སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་རྒལ་བར་བྱེད། །རྒལ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། །བྲམ་ཟེ་སྐམ་སར་གནས་པར་མཛད། །དེ་ལ་དགེ་སློང་ཁྲུས་བྱེད་ཅིང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ > Is the master, the king: / If there is attachment, one is attached; / If there is no attachment, one is not attached; / The one who is attached is called a fool. / Where attachment, aversion, pride, / And concealment dwell, / \[In that\] city of bones as walls, / Plastered over with flesh and blood, / Endowed with suffering born from all-arising causes, / If they do not see that, they are bound therein; / When they realize it, they completely abandon the torrents. / Those attached to external things do not abandon them. / Chapter 16: Miscellaneous. // Those who do not delight in home, / Mindful and energetic, / Like swans abandoning an inferior pool, / Give up their homes and cross the flood. / Steadfast ones, having renounced the world / And thoroughly conquered Māra's hosts, / Like swans on the path of the sun, / Travel through the sky with miraculous power. / Those who have not practiced brahmacarya / And did not acquire wealth in their youth, / Like old herons brood / By the edge of a poor pond with few fish. / Those who have not practiced brahmacarya / And did not acquire wealth in their youth, / Reflecting upon their past deeds, / Will lie curled up in distress. / Do not think that small evils / Will not follow after you! / Just as by the falling of drops of water / A large vessel is filled, / So the fool is filled / With evil accumulated bit by bit. / Do not think that small virtues / Will not follow after you! / Just as by the falling of drops of water / A large vessel is filled, / So the steadfast one is filled / With virtue accumulated bit by bit. / Whoever abandons an inferior pool and constructs a dike, / Desiring to cross the ocean's flood, / Even as people construct a raft, / The wise cross over. / Having crossed over, the Buddha, the Bhagavān, / The brāhmaṇa, made his dwelling on dry ground, / While monks bathe there, / And the śrāvakas > — English (machine translation) (machine translation) > དགེ་བ་ཆུང་བྱས་བདག་ཉིད་ཀྱི། ། > ཕྱི་བཞིན་མི་འོང་མ་སེམས་ཤིག ། > ཆུ་ཡི་ཐིགས་པ་ལྷུང་བ་ཡིས། ། > བུམ་ཆེན་གང་བ་ཇི་བཞིན་དུ། ། > ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་བསགས་པ་ཡི། ། > དགེ་བས་བརྟན་པ་གང་བར་འགྱུར། ། > — Adam Pearcey 2004, Popular Quotations from the Udānavarga > Do not disregard small positive acts, > Thinking they are not worthwhile. > Just as even tiny drops of water > Will eventually fill a large container, > The accumulation of many minor deeds > Will fully endow the steadfast with virtue. > — Adam Pearcey 2004, Popular Quotations from the Udānavarga ### [2.9](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.9) གཟིངས་ཀྱང་བཅས། །ཇི་ལྟར་མཚོ་ཆེན་ཟབ་མོ་དག །རབ་ཏུ་མནམ་དང་རྙོག་མེད་ལྟར། །དེ་བཞིན་མཁས་པ་རབ་དང་བས། །འདི་ནི་ཆོས་ནི་ཉན་པར་བྱེད། །འདི་ལྟར་ཀུན་ན་ཆུ་ཡོད་པས། །སུ་ཞིག་ཚོལ་ཞིང་རྒྱུ་བྱེད་དེ། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་ལྟ་ཅི་ཞིག་དག་དགོས། །སྲེད་པ་རྩ་ནས་གཅད་པར་གྱིས། །བཙོ་བླག་མཁན་དག་ཆུས་འཁྲུ་ཞིང་། །མདའ་མཁན་མེས་ནི་སྲོང་བ་དང་། །ཤིང་མཁན་ཤིང་ལ་འཇོག་སྦྱོང་ལྟར། །མཁས་པས་བདག་ཉིད་གདུལ་བར་བྱ། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཆགས་མེད་ཅིང་། །སྒོ་ཐེམ་ལྟ་བུར་གཡོ་བ་མེད། །རྙོག་པ་ཅན་གྱི་མཚོ་ལྟ་བུར། །མཁས་པ་འཁོར་བ་ལ་མི་དགའ། །ཆུའི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།ལྷར་བཅས་གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་འདི། །ས་སྟེངས་ལས་རྒྱལ་གང་ཞིང་ལགས། །མེ་ཏོག་ལྟ་བུར་རབ་འདོད་པའི། །ཆོས་བཞི་ལེགས་པར་སྟོན་མཁས་གང་། །ལྷར་བཅས་གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་འདི། །ས་སྟེངས་ལས་རྒྱལ་སློབ་པ་ཡི། །མེ་ཏོག་ལྟ་བུར་རབ་འདོད་པའི། །ཆོས་བཞི་ལེགས་པར་སྟོན་མཁས་དེ། །ནགས་ཚལ་ལས་ནི་འཇིགས་སྐྱེས་ཕྱིར། །ནགས་ཚལ་གཅད་ཀྱི་ཤིང་མ་ཡིན། །ནགས་དང་ནགས་སྦྱོར་ཆོད་ཅིག་དང་། །དགེ་སྦྱོང་མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ནགས་སྦྱོར་མ་བཅད་ན། །ཕྲ་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་མི་རྣམས་ས་སྐྱེ། །མ་དྲུང་ནུ་ཞོ་འདོད་བེའུ་ལྟར། །དེ་ཡིས་ཡིད་ནི་རབ་ཏུ་འཆིང་། །ལག་པས་སྟོན་ཀའི་པད་མ་ལྟར། །བདག་ལ་དགའ་བ་བཅད་ནས་སུ། །རྒྱལ་གསུངས་མྱ་ངན་འདས་པའི་ཕྱིར། །ཞི་བའི་ལམ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་གྱིས། །ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ཡིད་འོང་བ། །ཁ་དོག་བཟང་ཡང་དྲི་མེད་ལྟར། །དེ་བཞིན་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཚིག །འབྲས་བུ་མེད་པར་མ་བྱེད་ཅིག །ཇི་ལྟར་བུང་བ་མེ་ཏོག་གི། །ཁ་དོག་དྲི་ལ་མི་གནོད་པར། །ཁུ་བ་བཞིབས་ནས་འཕུར་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཐུབ་པ་གྲོང་དུ་རྒྱུ། །གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་མི་བརྟག་ཅིང་། །གཞན་གྱི་བྱས་དང་མ་བྱས་མིན། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིགས་པ་དང་། །མི་ > Also built a raft. / Just as great, deep lakes / Are exceptionally clear and unpolluted, / So the wise, with pure faith, / Listen to this Dharma. / Since there is water everywhere in this way, / Who goes searching and roaming around? / What need is there for well-water? / Cut off craving from the root! / Just as dyers wash with water, / Fletchers straighten \[arrows\] with fire, / And carpenters plane and shape wood, / So the wise tame themselves. / Unattached like space, / Unshakable like a doorsill, / Free from an agitated lake, / The wise do not delight in saṃsāra. / Chapter 17: Water. // Who will conquer this earth, / Along with the world of Yama and the gods? / Who is skilled in teaching the four Dharmas / That are desirable like flowers? / The trainee will conquer this earth, / Along with the world of Yama and the gods; / They are skilled in teaching the four Dharmas / That are desirable like flowers. / Because fear arises from the forest, / Cut down the forest, not the trees! / Cut down the forest and undergrowth, / And the ascetic will attain nirvāṇa. / If the undergrowth is not cut, / Even the subtlest desire binds people born on earth, / Just as a calf desiring milk / Clings to its mother. / Having severed one's affection / Like an autumn lotus with the hand, / For the sake of nirvāṇa taught by the Victor, / Cultivate the peaceful path. / Just as a pleasing flower / May have fine color but lack fragrance, / So do not make / Well-spoken words fruitless. / Just as a bee, without harming / The flower's color or fragrance, / Sips the nectar and flies away, / So does the sage wander through the village. / Not examining the faults of others, / Nor what is done or left undone by others, / Only one's own proper and > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.10](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.10) རིགས་པ་ལ་བརྟག་པར་བྱ། །ཇི་ལྟར་ཕྱག་དར་ཕུང་པོ་དག །མི་གཙང་ཆུ་ནི་མེད་འདི་ལས། །པད་མ་ཁ་བྱེ་གཙང་བ་དང་། །དྲི་ཞིམ་ཡིད་འོང་རབ་སྐྱེས་ལྟར། །དེ་བཞིན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དག །ལྡོངས་གྱུར་ཕྱག་དར་ཕུང་འདི་ལས། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དག །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་གསལ་བ་འབྱུང་། །ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ཕུང་པོ་ལས། །མེ་ཏོག་ཕྲེང་རྒྱུད་མང་བྱེད་ལྟར། །དེ་བཞིན་མིར་ནི་སྐྱེས་པ་ཡིས། །དགེ་བ་ཕལ་ཆེན་རྣམས་ཀྱང་བྱ། །ཇི་ལྟར་དབྱར་ཀ་བ་ཀུ་ལའི། །མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྲུལ་ལྟར། །དེ་བཞིན་དགེ་སློང་འདོད་ཆགས་དང་། །ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་སྤང་བར་གྱིས། །མི་ཡིད་ལ་རྣམ་ཆགས་དང་། །མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རབ་བསགས་པ། །འཆི་བདག་གིས་ནི་བླངས་ནས་འགྲོ། །ཉལ་འགྲོ་ཆུ་བོས་བདས་པ་བཞིན། །མི་ཡིད་ལ་རྣམ་ཆགས་དག །མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རབ་བསགས་པ། །འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ངོམས་ཤིང་། །འཆི་བདག་གིས་ནི་དབང་དུ་བྱེད། །མི་ཡིད་ལ་རྣམ་ཆགས་དག །མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རབ་བསགས་པ། །ལོངས་སྤྱོད་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །འཆི་བདག་གིས་ནི་དབང་དུ་བྱེད། །མི་ཡི་ཡིད་ལ་རྣམ་ཆགས་དག །མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་རབ་བསགས་པ། །བྱ་བ་མཐར་ནི་མ་ཕྱིན་པར། །འཆི་བདག་གིས་ནི་དབང་དུ་བྱེད། །ལུས་འདི་བུང་བ་འདྲ་བར་རྟོགས་བྱས་ཤིང་། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲར་ཤེས་ནས། །བདུད་ཀྱི་མེ་ཏོག་མཆོག་ནི་འདིར་གཅོད་པ། །འཆི་བདག་རྒྱལ་པོས་བལྟར་ཡང་མེད་པར་འགྲོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་དག་བུང་བ་འདྲར་རྟོགས་ཤིང་། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲར་ཤེས་ནས། །བདུད་ཀྱི་མེ་ཏོག་མཆོག་ནི་འདིར་གཅོད་པ། །འཆི་བདག་རྒྱལ་པོས་བལྟར་ཡང་མེད་པར་འགྲོ། །ལུས་འདི་དབུ་བ་འདྲ་བར་རྟོགས་བྱས་ཤིང་། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་སྨིག་རྒྱུ་འདྲར་ཤེས་ནས། །བདུད་ཀྱི་མེ་ཏོག་མཆོག་ནི་འདིར་གཅོད་པ། །འཆི་བདག་རྒྱལ་པོས་བལྟར་ཡང་མེད་པར་འགྲོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་དག་དབུ་བ་འདྲར་རྟོགས་ཤིང་། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ > should examine what is proper. / Just as from a heap of sweepings / and impure water where none is clean, / a pure lotus blossoms / delightfully sweet-scented, / likewise from these blind ordinary beings / who are like a heap of sweepings, / the śrāvakas of the perfect Buddha / shine forth through wisdom. / Just as from a heap of flowers / one would make many garlands, / likewise by a person born as a human / many virtues also should be performed. / Just as in the rainy season the flowers / of the bakula fall away in profusion, / likewise, monks, abandon / passion, hatred, and delusion. / The person whose mind is attached / and who gathers \[desires\] like flowers / is seized and carried away by Māra, / as a sleeping village is swept away by a flood. / People whose minds are attached / and who gather \[desires\] like flowers / will never be satisfied by desires / and are brought under the power of Māra. / People whose minds are attached / and who gather \[desires\] like flowers / will not acquire enjoyments / and are brought under the power of Māra. / People whose minds are attached / and who gather \[desires\] like flowers, / before their tasks are brought to an end, / are brought under the power of Māra. / Realising this body to be like foam / and knowing dharmas to be like a mirage, / cutting here the supreme flower-arrows of Māra, / one goes unseen even by the King of Death. / Realising these worlds to be like foam / and knowing dharmas to be like a mirage, / cutting here the supreme flower-arrows of Māra, / one goes unseen even by the King of Death. / Realising this body to be like a bubble / and knowing dharmas to be like a mirage, / cutting here the supreme flower-arrows of Māra, / one goes unseen even by the King of Death. / Realising these worlds to be like a bubble / and knowing dharmas > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.11](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.11) སྨིག་རྒྱུ་འདྲར་ཤེས་ནས། །བདུད་ཀྱི་མེ་ཏོག་མཆོག་ནི་འདིར་གཅོད་པ། །འཆི་བདག་རྒྱལ་པོས་བལྟར་ཡང་མེད་པར་འགྲོ། །སྲིད་པ་ཨུ་དུམ་བ་ར་འི་མེ་ཏོག་ལྟར། །སྙིང་པོ་མེད་པར་སེམས་པའི་དགེ་སློང་གང་། །དེ་ནི་ཕ་རོལ་མིན་པའི་ཕ་རོལ་པོ། །སྤོང་སྟེ་སྦྲུལ་རྒས་པགས་རྙིང་རྗེ་བ་བཞིན། །ཆུ་སྐྱེས་རྩ་བའི་མེ་ཏོག་ཆུ་གནས་ལྟའི། །འདོད་ཆགས་མ་ལུས་གཅོད་བྱེད་དགེ་སློང་གང་། །དེ་ནི་ཕ་རོལ་མིན་པའི་ཕ་རོལ་པོ། །སྤོང་སྟེ་སྦྲུལ་རྒས་པགས་རྙིང་རྗེ་བ་བཞིན། །ཆུ་སྐྱེས་རྩ་བའི་མེ་ཏོག་ཆུ་གནས་ལྟའི། །ཞེ་སྡང་མ་ལུས་གཅོད་བྱེད་དགེ་སློང་གང་། །དེ་ནི་ཕ་རོལ་མིན་པའི་ཕ་རོལ་པོ། །སྤོང་སྟེ་སྦྲུལ་རྒས་པགས་རྙིང་རྗེ་བ་བཞིན། །ཆུ་སྐྱེས་རྩ་བའི་མེ་ཏོག་ཆུ་གནས་ལྟའི། །གཏི་མུག་མ་ལུས་གཅོད་བྱེད་དགེ་སློང་གང་། །དེ་ནི་ཕ་རོལ་མིན་པའི་ཕ་རོལ་པོ། །སྤོང་སྟེ་སྦྲུལ་རྒས་པགས་རྙིང་རྗེ་བ་བཞིན། །ཆུ་སྐྱེས་རྩ་བའི་མེ་ཏོག་ཆུ་གནས་ལྟའ། །ང་རྒྱལ་མ་ལུས་གཅོད་བྱེད་དགེ་སློང་གང་། །དེ་ནི་ཕ་རོལ་མིན་པའི་ཕ་རོལ་པོ། །སྤོང་སྟེ་སྦྲུལ་རྒས་པགས་རྙིང་རྗེ་བ་བཞིན། །ཆུ་སྐྱེས་རྩ་བའི་མེ་ཏོག་ཆུ་གནས་ལྟའི། །ཆགས་པ་མ་ལུས་གཅོད་བྱེད་དགེ་སློང་གང་། །དེ་ནི་ཕ་རོལ་མིན་པའི་ཕ་རོལ་པོ། །སྤོང་སྟེ་སྦྲུལ་རྒས་པགས་རྙིང་རྗེ་བ་བཞིན། །ཆུ་སྐྱེས་རྩ་བའི་མེ་ཏོག་ཆུ་གནས་ལྟའི། །སྲེད་པ་མ་ལུས་གཅོད་བྱེད་དགེ་སློང་གང་། །དེ་ནི་ཕ་རོལ་མིན་པའི་ཕ་རོལ་པོ། །སྤང་སྟེ་སྦྲུལ་རྒས་པགས་རྙིང་རྗེ་བ་བཞིན། །མེ་ཏོག་གི་ཚོམས་ཏེ་བཅྭ་བརྒྱད་པའོ།། །།ཇི་ལྟར་རྟ་བཟངས་ལྕག་གིས་གཞུས་པ་ན། །སྐྲག་ཅིང་ཤུགས་དྲག་འགྲོ་བྱེད་ཇི་བཞིན་དུ། །དད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏིང་འཛིན་ལྡན་པ་དང་། །ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ལྡན་ཞིང་། །དབང་པོ་མཉམ་བཞག་བཟོད་ལྡན་འགྲོགས་བདེ་བ། །སྐྱོབ་པ་དེ་རྣམས་སྲེད་པ་མ་ལུས་སྤོང་། །ཇི་ལྟར་རྟ་བཟངས་ལྕག་གིས་གཞུས་པ་ན། །སྐྲག་ཅིང་ཤུགས་དྲག་འགྲོ་བྱེད་ཇི་བཞིན་དུ། །དད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏིང་འཛིན་ལྡན་པ་དང་། །ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ལྡན་ > to be like a mirage, / cutting here the supreme flower-arrows of Māra, / one goes unseen even by the King of Death. / Whichsoever monk contemplates existence / to be without essence like the flower of the udumbara, / abandons the beyond and what is not the beyond, / as a shedding snake sheds its old skin. / Whichsoever monk completely cuts off passion / like a lotus root submerged in water, / abandons the beyond and what is not the beyond, / as a shedding snake sheds its old skin. / Whichsoever monk completely cuts off hatred / like a lotus root submerged in water, / abandons the beyond and what is not the beyond, / as a shedding snake sheds its old skin. / Whichsoever monk completely cuts off delusion / like a lotus root submerged in water, / abandons the beyond and what is not the beyond, / as a shedding snake sheds its old skin. / Whichsoever monk completely cuts off pride / like a lotus root submerged in water, / abandons the beyond and what is not the beyond, / as a shedding snake sheds its old skin. / Whichsoever monk completely cuts off attachment / like a lotus root submerged in water, / abandons the beyond and what is not the beyond, / as a shedding snake sheds its old skin. / Whichsoever monk completely cuts off craving / like a lotus root submerged in water, / abandons the beyond and what is not the beyond, / as a shedding snake sheds its old skin. / The Chapter of the Flower, the eighteenth. // Just as a thoroughbred horse when struck by a whip / is startled and runs swiftly, / so one endowed with faith, moral discipline, and absorption, / who properly discerns the teachings, / whose faculties are composed, patient, and pleasant in companionship, / those protectors abandon craving entirely. / Just as a thoroughbred horse when struck by a whip / is startled and runs swiftly, / so one endowed with faith, moral discipline, and absorption, / who properly discerns the teachings, > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.12](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.12) ཞིང་། །རིག་དང་རྐང་པར་ལྡན་ཞིང་དྲན་ལྡན་པའི། །སྐྱོབ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་སྤོང་བར་མཛད། །འདུལ་སྦྱོང་བྱེད་པས་ལེགས་བཏུལ་རྟ་ལྟ་བུར། །གང་ཞིག་དབང་པོ་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་ཡིས། །ཁྲོ་བ་སྤོང་ཞིང་ཟག་པ་ཟད་བྱེད་པ། །ཐུབ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་ཡི་བར་དུ་མྱོང་། །བག་ཡོད་པ་ཡིས་བག་མེད་དང་། །མི་ཉལ་མང་པོས་གཉིད་ལོག་དང་། །རྟ་བཟངས་ཀྱིས་ནི་རྟ་རྒོད་ལྟར། །ཤིན་ཏུ་མཁས་པས་སྤངས་ནས་འགྲོ། །རྟ་བཟངས་ལ་ནི་ལྕག་བཞིན་དུ། །གང་ཞིག་ངོ་ཚ་ཤེས་སྟེན་ཅིང་། །ཤེས་རབ་ལེགས་པར་མཉམ་བཞག་པ། །དེས་ནི་སྡིག་པ་སེལ་བར་བྱེད། །དུལ་བ་འདུན་སར་འགྲོ་བྱེད་ཅིང་། །དུལ་བ་རྒྱལ་པོ་ལྷག་པར་ཞོན། །གང་ཞིག་ཚིག་ངན་བྱེད་པ། །དུལ་བ་མི་ཡི་ནང་ན་མཆོག །གླང་པོའི་ནང་ན་གླང་ཆེན་དང་། །སིན་དུའི་ཅང་ཤེས་རྟ་དང་ནི། །དྲེའུ་འདུལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་བས་བདག་ཉིད་འདུལ་བ་མཆོག །བདག་ཉིད་ལེགས་འདུལ་གང་ཡིན་པའི། །མཁས་དེས་ཞི་བ་ཐོབ་འགྱུར་གྱི། །བཞོན་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ས་དེ་མངོན་པར་འཐོབ་མི་སྲི་སྲིད། །གླང་པོའི་ནང་ན་གླང་ཆེན་དང་། །སིན་དུའི་ཅང་ཤེས་རྟ་དང་ནི། །དྲེའུ་འདུལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་བས་བདག་ཉིད་འདུལ་བ་མཆོག །བདག་ཉིད་ལེགས་འདུལ་དྲན་ལྡན་གང་། །དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཕྱིན་གྱ། །བཞོན་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ས་དེ་མངོན་པར་འཐོབ་མི་སྲི་སྲིད། །གླང་པོའི་ནང་ན་གླང་ཆེན་དང་། །སིན་དུའི་ཅང་ཤེས་རྟ་དང་ནི། །དྲེའུ་འདུལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་བས་བདག་ཉིད་འདུལ་བ་མཆོག །བདག་ཉིད་ལེགས་འདུལ་དྲན་ལྡན་གང་། །དེས་ནི་འགྲོ་རྣམས་སྤོང་འགྱུར་གྱི། །བཞོན་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ས་དེ་མངོན་པར་འཐོབ་མི་སྲིད། །གླང་པོའི་ནང་ན་གླང་ཆེན་དང་། །སིན་དུའི་ཅང་ཤེས་རྟ་དང་ནི། །དྲེའུ་འདུལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་བས་བདག་ཉིད་འདུལ་བ་མཆོག །བདག་ཉིད་ལེགས་འདུལ་གང་ཡིན་དེས། །འཆིང་བ་བཅད་ནས་འགྲོ་འགྱུར་གྱི། །བཞོན་པ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ས་དེ་མངོན་པར་འཐོབ་མི་ > and possessing knowledge and conduct and mindfulness, / those protectors completely abandon suffering. / Like a well-trained horse disciplined by a trainer, / whoever restrains their faculties properly, / abandons anger, and destroys the taints, / even the gods cherish those sages. / The heedful \[leaves behind\] the heedless, / the awake leaves behind the many sleeping, / as a swift steed leaves behind a wild nag, / the deeply wise one departs, leaving them behind. / Just as a whip onto a thoroughbred horse, / whoever relies on modesty / and possesses wisdom well concentrated, / removes evil deeds. / The tamed is led to assemblies, / the king mounts upon the tamed; / whoever endures harsh words, / the tamed is supreme among humans. / Among elephants the elephant-bulls, / and the thoroughbred horses of Sindh, / and whichever mules are trained, / better than those is taming oneself. / That wise person who tames themselves well / will attain peace; / by means of those mounts, / that state can never be reached. / Among elephants the elephant-bulls, / and the thoroughbred horses of Sindh, / and whichever mules are trained, / better than those is taming oneself. / Whoever is mindful and tames themselves well / will reach the end of suffering; / by means of those mounts, / that state can never be reached. / Among elephants the elephant-bulls, / and the thoroughbred horses of Sindh, / and whichever mules are trained, / better than those is taming oneself. / Whoever is mindful and tames themselves well / will abandon all destinies; / by means of those mounts, / that state can never be reached. / Among elephants the elephant-bulls, / and the thoroughbred horses of Sindh, / and whichever mules are trained, / better than those is taming oneself. / Whoever tames themselves well / will cut through fetters and go; / by means of those mounts, / that state can never > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.13](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.13) སྲི་སྲིད། །འདུལ་སྦྱོང་བྱེད་པས་རྟ་བཟངས་ལྟར། །བདག་ཉིད་ཁོ་ན་གདུལ་བར་བྱ། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་འདུལ་བ་ཡིས། །སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་མཐར་ཕྱིན། །བདག་ཉིད་ཁོ་ན་བདག་གི་མགོན། །བདག་ཉིད་བདག་གི་སྐྱབས་ཡིན་པས། །འདུལ་སྦྱོང་བྱེད་པས་རྟ་བཟངས་ལྟར། །དེ་བས་བདག་ཉིད་གདུལ་བར་བྱ། །རྟ་ཡི་ཚོམས་ཏེ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །།ཁྲོ་བ་སྤངས་ཤིང་ང་རྒྱལ་རྣམ་སྤངས་ན། །ཀུན་སྦྱོར་ཀུན་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་འགྱུར་ཞིང་། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དེ་དག །ཅི་ཡང་མེད་པས་ཆགས་པའི་རྗེས་མི་ལྷུང་། །སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཁྲོ་བ་སྤོངས། །སྐྱེས་ནས་འདོད་ཆགས་སྤང་བར་གྱིས། །བརྟན་པས་མ་རིག་རབ་ཏུ་སྤང་། །བདེན་པ་མཐོང་ན་བདེ་བར་འགྱུར། །ཁྲོ་བ་སྤངས་ན་བདེ་བར་ཉལ། །ཁྲོ་བ་སྤངས་ན་གདུང་མི་འགྱུར། །དགེ་སློང་ཁྲོ་བ་བདེ་འཇོམས་པའི། །དུག་གི་རྩ་བ་ཆོམ་ཤིག་དང་། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་བཅོམ་པ་ཡིས་མྱ་ངན་མེད། །གང་ཁྲོས་བདག་གིས་ལེགས་བྱས་ཀྱི། །མ་ལེགས་མིན་ཞེས་རབ་སྨྲ་བ། །དེ་ནི་ཁྲོ་བ་ཞི་འོག་ཏུ། །མེ་ཡིས་བསྲེགས་བཞིན་གདུང་བར་འགྱུར། །ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་ཁྲེལ་མེད་པ། །ཁྲོ་བ་ཅན་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་མེད། །ཁྲོ་བས་མངོན་པར་ཟིལ་གནོན་པ། །དེ་ལ་སུ་ཡང་རྟེན་མི་བྱེད། །གང་ཞིག་བྱིས་པའི་མཐུ་སྟོབས་ཅན། །དེ་ཡི་སྟོབས་ནི་སྟོབས་མེད་ཡིན། །བྱིས་པ་ཆོས་དང་བྲལ་བ་ལ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡོད་རེ་སྐན། །གང་ཞིག་སྟོབས་དང་ལྡན་གྱུར་ཡང་། །སྟོབས་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་བྱེད་པ། །དེ་ནི་བཟོད་པའི་མཆོག་ཅེས་གསུངས། །ཉམ་ཆུང་བ་ལྟ་རྟག་ཏུ་སྒུར། །གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དཔོན་གྱུར་ཀྱང་། །སྟོབས་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་བྱེད་པ། །དེ་ནི་བཟོད་པའི་མཆོག་ཅེས་གསུངས། །ཉམ་ཆུང་བ་ལྟ་རྟག་ཏུ་སྒུར། །གཞན་གྱིས་ལྷག་པར་བརྒྱད་བཀག་ཀྱང་། །སྟོབས་ལྡན་གང་ཞིག་བཟོད་བྱེད་པ། །དེ་ནི་བཟོད་པའི་མཆོག་ཅེས་གསུངས། །ཉམ་ཆུང་བ་ལྟ་རྟག་ཏུ་སྒུར། །གཞན་གྱིས་ལྷག་པར་སྨད་བྱས་ཀྱང་། ། > be reached. / Just as a trainer tames a thoroughbred horse, / one must tame only oneself. / By properly taming oneself, / one reaches the far limit of sufferings. / Oneself alone is one's own protector, / oneself is one's own refuge; / therefore, like a trainer with a thoroughbred horse, / one should tame oneself. / The Chapter of the Horse, the nineteenth. // If anger is abandoned and pride eliminated, / one will completely transcend all fetters; / without attachment to name and form, / possessing nothing, one does not fall behind attachment. / Abandon anger the moment it arises; / once arisen, eliminate desire. / The steadfast one thoroughly abandons ignorance; / seeing the truth, one will be happy. / If anger is abandoned, one sleeps happily; / if anger is abandoned, one will not grieve. / Monk, cut the poisonous root of anger / which destroys happiness; / you will be praised by the noble ones, / and by having destroyed it, you will be free of sorrow. / Whoever is angry and loudly claims: 'I did well, / I did nothing wrong,' / after their anger has subsided, / will grieve as though burned by fire. / Shameless and devoid of conscience, / an angry person has no ascetic practice; / overpowered by anger, / no one will rely upon them. / Whoever has only the strength of a fool, / that strength is non-strength. / For a fool bereft of Dharma, / there is hardly anything to be accomplished. / Whoever, although possessing power, / is forbearing towards the weak, / they are called the supreme in patience; / the weak always submits. / Whoever, although being the master of others, / is forbearing towards the weak, / they are called the supreme in patience; / the weak always submits. / Whoever is powerful, yet is forbearing / even when harshly censured by others, / they are called the supreme in patience; / the weak always submits. / Even when excessively reviled by others, > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.14](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.14) སྟོབས་ལྡན་གང་ཞིག་བཟོད་བྱེད་པ། །དེ་ནི་བཟོད་པའི་མཆོག་ཅེས་གསུངས། །ཉམ་ཆུང་བ་ལྟ་རྟག་ཏུ་སྒུར། །གང་ཞིག་ཕ་རོལ་ཁྲོས་རིག་ནས། །བདག་ཉིད་ཉེ་བར་ཞི་བྱེད་པ། །དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་དག་གི། །འཇིགས་ཆེན་དག་ལས་སྐྱོབ་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་ཕ་རོལ་ཁྲོས་རིག་ནས། །བདག་ཉིད་ཉེ་བར་ཞི་བྱེད་པ། །དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་དག་གི། །གཉི་གའི་དོན་ནི་སྤྱོད་པ་ཡིན། །བདག་ཉིད་དང་ནི་གཞན་དག་དང་། །གཉི་གའི་དོན་ནི་སྤྱོད་དེ་ལ། །སྐྱེ་བོ་ཆོས་ལ་མི་མཁས་རྣམས། །བྱིས་པ་ཡིན་ཞེས་སེམས་ཀྱང་སླ། །གཙོ་བོའི་ཚིག་ནི་འཇིགས་ཕྱིར་བཟོད་བྱེད་དང་། །ཐབ་ཟླའི་ཚིག་ནི་འཐབ་གཅུགས་རྒྱུ་བཟོད་པས། །གང་ཞིག་དམན་པའི་ཚིག་ལ་བཟོད་བྱེད་དེ། །བཟོད་པའི་མཆོག་ཅེས་དམ་པས་རབ་ཏུ་གསུངས། །བྱིས་པ་ཁྲོས་ནས་ཚིག་རྩུབ་ད་ག །སྨྲས་ན་རྒྱལ་བར་འགྱུར་སྙམ་སེམས། །གང་ཞིག་ཚིག་དག་བཟོད་བྱེད་པ། །དེ་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱལ་བ་ཡིན། །བདེན་པར་སྨྲ་བྱ་ཁྲོ་མི་བྱ། །སློང་ལ་ཆུང་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ། །རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གནས་ཀྱིས་ནི། །ལྷ་ཡི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཁྲོ་བའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་མིས། །རང་གི་དོན་ཀྱང་མི་རྟོགས་པས། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་སྐྱོང་ལ། །ཁྲོ་བ་མེད་པའི་ཚིག་སྨྲོས་ཤིག །གང་ཞིག་ཁྲོས་ལ་སླར་ཁྲོ་བ། །དེ་ནི་སྡིག་པ་ཅན་འགྱུར་བས། །ཁྲོས་ལ་སླར་ནི་མ་ཁྲོ་དང་། །ཐུབ་པར་དཀའ་བའི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ། །ཁྲོ་བ་མེད་པས་ཁྲོ་བ་ཐུབ། །ལེགས་པས་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ཐུབ། །སྦྱིན་པ་ཡིས་ནི་འཇུངས་པ་ཐུབ། །བདེན་པས་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཐུབ། །དུལ་ཞིང་རིགས་པས་འཚོ་བ་དང་། །ཁྲོ་བ་མེད་པ་ག་ལ་ཁྲོ། །ཡང་དག་ཤེས་པས་རྣམ་གྲོལ་བའི། །མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཁྲོ་བ་མེད། །ཁྲོ་བ་མེད་ལ་འཚེ་མེད་ལ། །འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོས་རྟག་བསྟེན་ཀྱང་། །སྐྱེ་བོ་སྡིག་ཅན་ཁྲོ་བ་དག །རི་བོ་བཞིན་དུ་སྒུར་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཁྲོ་བ་བྱུང་བ་དང་། །ཤིང་རྟ་འཁྱམས་ལས་འཛིན་བྱེད་དེ། །འདུལ་སྦྱོང་མཁན་དུ་ངས་གསུངས་ཀྱི། །ཞགས་འདེགས་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ > "Whoever is powerful and practices forbearance / Is said to possess the supreme forbearance." / The weak person constantly cowers. / Whoever perceives that the other is angry / And calms oneself, / Protects both oneself and the other / From great fear. / Whoever perceives that the other is angry / And calms oneself, / Acts for the benefit / Of both oneself and the other. / Towards the one who acts for the benefit / Of both oneself and the other, / Ordinary people unskilled in the Dharma / May easily think, "He is a fool!" / Forbearing the words of a superior out of fear, / And forbearing the words of an equal to avoid strife— / Whoever forbears the words of an inferior, / The virtuous proclaim that to be the supreme forbearance! / When a fool gets angry and speaks harsh words, / He thinks he has won. / Whoever tolerates such words / Is the one who is truly always victorious. / Speak the truth; do not become angry; / Give, even if a little, to the beggar. / By means of these three states, / One will go to the realm of the gods. / A person overwhelmed by anger / Does not understand even their own benefit; / Therefore, maintain heedfulness among the assembly / And speak words free of anger. / Whoever responds to anger with anger / Becomes an evil person. / Do not respond to anger with anger; / Thus conquer a battle difficult to win! / Conquer anger with lack of anger; / Conquer non-excellence with excellence; / Conquer miserliness with giving; / Conquer untruth with truth. / Gentle, living righteously, / Free from anger—how could they become angry? / For the wise who are thoroughly liberated through correct knowledge, / There is no anger. / Unangered and harmless, / Though noble people constantly rely \[on this\], / Anger makes sinful people / Cower like a mountain. / Whoever reins in arisen anger / Like an errant chariot, / I call a charioteer; / The common folk merely hold the reins. > — English (machine translation) (machine translation) ### [2.15](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2.15) པ་ཡིན། །ཁྲོ་བའི་ཚོམས་ཏེ་ཉི་ཤུ་པའོ།། །།སྡོམ་ལ། །དགེ་སྦྱོང་ལམ་དང་བཀུར་སྟི་དང་། །འཁུ་དང་ལྔ་པ་དྲན་པ་སྟེ། །སིལ་བུ་ཆུ་དང་མེ་ཏོག་དང་། །རྟ་དང་ཁྲོ་བ་བཅུ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཀུན་རིག་ཀུན་ཟིལ་གནོན། །འདི་ན་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱིས་མ་གོས་ཤིང་། །ཀུན་སྤངས་སྲེད་ཟད་རབ་ཏུ་རྣམ་གྲོལ་བ། །ཉིད་ཀྱིས་མངོན་མཁྱེན་པ་ལ་སུ་ཡིས་བསྟན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྷ་མིའི་སྟོན་པ་སྟེ། །སྟོབས་རྣམས་ཀུན་ལྡན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ང་། །བྱང་ཆུབ་བརྙེས་ནས་ཉིད་ཀྱིས་རབ་སྟོན་པ། །མཚུངས་མེད་མཉམ་མེད་ང་ལ་སུ་ཡིས་བས་བསྟན། །ང་ནི་འཇིག་རྟེན་དགྲ་བཅོམ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་བླ་མེད་དང་། །ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན། །བདུད་རྣམས་ཟིལ་གནོན་རྒྱལ་བ་ང་། །ང་དང་འདྲ་བ་མེད་པས་ན། །ང་ལ་སློབ་དཔོན་སུ་ཡང་མེད། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་གཅིག་པུ་ཡིས། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བླ་མེད་བརྙེས། །གང་ཞིག་ཟག་པ་ཟད་བརྙེས་པ། །རྒྱལ་བ་ང་འདྲར་ཤེས་པར་གྱིས། །སྡིག་པའི་ཆོས་ལས་ང་རྒྱལ་བས། །དེ་བས་ཉེ་འགྲོ་ང་རྒྱལ་བ། །འཇིག་རྟེན་ཡུལ་སྲེད་རྒལ་བ་ཡི། །ཀུན་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས། །འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མ་བསྟན་པར། །ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས། །བཱ་ར་ཎ་སཱིར་སོང་ནས་སུ། །ངས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྔ་བརྡུང་ཞིང་། །འཇིག་རྟེན་སུས་ཀྱང་མ་བསྐོར་བའི། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱས། །དཔའ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས། །འདི་ན་ཆོས་ཀྱིས་འདུལ་བར་མཛད། །དེ་དག་ཆོས་ཀྱིས་བཏུལ་བ་ལ། །མཁས་པ་སུ་ཡང་སྨོད་མི་བྱེད། །བརྟན་གང་ཏིང་འཛིན་ལ་ཞུགས་ཤིང་། །ངེས་འབྱུང་ཞི་ལ་དགའ་བ་དང་། །སྐུ་ཡི་ཐ་མ་འཛིན་པ་ཡི། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གྲགས་ལྡན་པ། །ཤེས་རབ་མྱུར་བ་དེ་དག་ལ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད། །གང་དག་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། །གང་དག་མ་བྱོན་སངས་རྒྱས་དང་། །གང་དག་ད་ལྟར་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །མང་པོའི་མྱ་ངན་སེལ་མཛད་པ། །བཞུགས་པར་གྱུར་ཅིང་བཞུགས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་བཞུགས་པར་ > Chapter 20: Anger. > > The summary: > The Śramaṇa, the Path, Honor, / Malice, and Mindfulness as the fifth; / Miscellaneous, Water, Flowers, / Horses, and Anger as the tenth. > > "All-knowing and overcoming all in this world, / Untainted here by any conditioned phenomena, / Having abandoned all, liberated through the exhaustion of craving— / Having directly realized this by myself, by whom could I be instructed? / The Tathāgata is the teacher of gods and humans; / Endowed with all powers, I am the omniscient one. / Having attained enlightenment, I teach it myself; / Incomparable and peerless, by whom could I be instructed? / I am the arhat in the world; / In the world I am unsurpassable; / In the world together with its gods, / I am the victor who overpowers the Māras. / Since there is none like me, / I have no teacher whatsoever. / Alone in this world, / I have attained unsurpassable complete enlightenment. / Know that whoever has attained the exhaustion of taints / Is a victor like me! / Since I have conquered sinful states, / Therefore, Upaka, I am the victor. / Having crossed the worldly craving for sensory realms, / The omniscient Buddha entered nirvāṇa. / Because people in the world do not understand the origin \[of suffering\] / Without being shown, / I went to Vārāṇasī / And beat the drum of the Dharma, / Setting into motion the wheel of the Dharma / That no one in the world had set into motion." / The heroic Tathāgatas / Tame \[beings\] here through the Dharma. / When they are tamed through the Dharma, / No wise person criticizes. / The steadfast ones who enter meditative absorption, / Delight in renunciation and calming, / And hold their final physical form— / In these fully awakened Buddhas of renown / With swift wisdom, / Gods and humans rejoice. / The Buddhas of the past, / The Buddhas who are yet to come, / And the fully awakened Buddhas of the present / Who dispel the sorrow of many, / Those who have dwelled, who dwell, / And likewise those who will dwell— / All of them revere the sublime Dharma; / This is the essential nature of the fully awakened Buddhas. / Therefore, here, one who loves oneself / And aspires to great majesty / Should remember the Buddha's teaching / And revere the sublime Dharma. / The foolish person who does not generate faith / In the teaching of the Buddha / Will go to a state of ruin, / Like merchants captured by rākṣasīs. / The wise person who generates faith / In the teaching of the Buddha / Safely reaches the other shore, / Like merchants on a swift cloud \[horse\]. / The Tathāgatas are peerless and incomparable. / Delighting in wholesome thoughts and likewise in complete solitude, / The Buddhas who engage in these two thoughts / Have dispelled darkness, gone beyond, and are renowned. / They have attained what was to be attained and mastered their minds. / Totally liberated, their taints exhausted, thoroughly free, / Endowed with a liberated mind, steady and untainted, / They look upon the world of embodied beings to benefit them. / Just as someone standing on a mountain peak / Looks down upon all creatures, / Likewise, the virtuous and sorrowless ones, / Having ascended the mansion arisen from Dharma, / Look upon the people overwhelmed by birth and old age / And afflicted with suffering; / Thus they open the door to the deathless: / Let those who wish to hear dispel their doubt! > — English (machine translation) (machine translation) _First 15 of 23 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2)_ ## Translations (2) - [Popular Quotations from the Udānavarga](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo~en-pearcey.p9) — Adam Pearcey 2004, English - [English (machine translation)](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo~en-mt.2.1) — English, machine translation ## Other recensions (1) - [Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga)](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*sa.2.1) — Sanskrit --- Source: [https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2](https://indike.org/pramana/in.bauddha.sanskrit.dharmapada.udanavarga*bo.2) · Pramāṇa