Udanavarga 3: 3 tṛṣṇāvarga
Sanskrit text (after Bernhard 1965; input M. Tokunaga) 3
- Language
- Sanskrit
3 tṛṣṇāvarga
3.1
vitarka pramathitasya jantunas tīvra rāgasya śubha anudarśinaḥ /
bhūyas tṛṣṇā pravardhate gāḍham hy eṣa karoti bandhanam //
3.2
vitarka vyupaśame tu yo rato hy aśubham bhāvayate sadā smṛtaḥ /
tṛṣṇā hy eṣa prahāsyate sa tu khalu pūti karoti bandhanam //[.eṣā.]?
3.3
kāma andha jāla prakṣiptās tṛṣṇayā ācchāditāḥ prajāḥ /
pramattā bandhane baddhā matsyavat kupinā mukhe /
jarā maraṇam āyānti vatsaḥ kṣīrapaka;iva mātaram //
3.4
manujasya pramatta cāriṇas tṛṣṇā vardhati mālutā iva hi /[.māluteva hi.]
sa hi saṃsarate punaḥ punaḥ phalam icchann iva vānaro vane //
3.5
saritāni vai snehitāni vai saumanasyāni bhavanti jantunaḥ /
ye sātasitāḥ sukha eṣiṇas te vai jāti jarā upagā narāḥ //
3.6
tṛṣṇābhir upaskṛtāḥ prajāḥ paridhāvanti śaśā va vāgurām /
samyojanaiḥ saṅga saktā duhkham yānti punaḥ punaś cira rātram //
3.7
tṛṣṇayā grathitāḥ sattvā rakta cittā bhavā bhave /[.satvā.]
te yoga yukta māreṇa hy ayoga kṣemiṇo janāḥ /
jarā maraṇam āyānti yogā hi duratikramāḥ //
3.8
yas tu tṛṣṇām prahāya iha vīta tṛṣṇo bhavā bhave /
tṛṣṇayā vibhavad bhikṣur anicchuḥ parinirvṛtaḥ //
3.9
ya;etām sahate grāmyām tṛṣṇām loke sudustyajām /
śokās tasya pravardhante hy avavṛṣṭā bīraṇā yathā //
3.10
yas tv etām tyajate grāmyām tṛṣṇām loke sudustyajām /
śokās tasya nivartante;uda bindur iva puṣkarāt //
3.11
tad vai vadāmi bhadram vo yāvantaḥ stha samāgatāḥ /
tṛṣṇām samūlam khanata uśīra arthī iva bīraṇām /
tṛṣṇāyāḥ khāta mūlāyā na asti śokaḥ kuto bhayam //
3.12
tṛṣṇā dvitīyaḥ puruṣo dīrgham adhvānam āśayā /
punaḥ punaḥ saṃsarate garbham eti punaḥ punaḥ /
ittham bhāva anyathī bhāvaḥ saṃsāre tv āgatim gatim //
3.13
tām tu tṛṣṇām prahāya iha vīta tṛṣṇo bhavā bhave /
na asau punaḥ saṃsarate tṛṣṇā hy asya na vidyate //
3.14
yayā devā manuṣyāś ca sitās tiṣṭhanti hārthikāḥ /
tarata etām viṣaktikām kṣaṇo vo mā hy upatyagāt /
kṣaṇa atītā hi śocante narakeṣu samarpitāḥ //
3.15
tṛṣṇā hi hetuḥ saritā viṣaktikā gaṇḍasya nityam visṛtā iha jālinī /
latām pipāsām apanīya sarvaśo nivartate duhkham idam punaḥ punaḥ //
3.16
yathā api mūlair anupadrutaiḥ sadā chinno api vṛkṣaḥ punar eva jāyate /
evam hi tṛṣṇā anuśayair anuddhṛtair nirvartate duhkham idam punaḥ punaḥ //
3.17
yathā api śalyo dṛḍham ātmanā kṛtas tam eva hanyād balasā tv adhiṣṭhitaḥ /
tathā tv iha ādhyātma samutthitā latās tṛṣṇā vadhāya upanayanti prāṇinām //
3.18
etad ādīnavam jñātvā tṛṣṇā duhkhasya sambhavam /
vīta tṛṣṇo hy anādānaḥ smṛto bhikṣuḥ parivrajet //
Other recensions (1)
- Ched du brjod pa'i tshoms (Kangyur, Toh 326) — Classical Tibetan
Linked texts (1)
- Ekottarāgama (Sanskrit fragments) — Sanskrit