[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Dark Ages](https://indike.org/pramana/in.darkages) › [Persian and Urdu literature](https://indike.org/pramana/in.darkages.adab) › [Basatin al-uns](https://indike.org/pramana/in.darkages.adab.basatin-al-uns) › 69.28 # Basatin al-uns 69.28 Basātīn al-uns 69.28 - **Language:** Persian ### [69.28](https://indike.org/pramana/in.darkages.adab.basatin-al-uns.69.28) «إنما جزاؤا اذین لحاربون الله ورسوله. ویسعون فی الأرض فسادا أن یقتلوا أو یصلبوا1 نقش کتابهآ آن است، برافراخته و خیمهآ متابعت هوا و هوس در صحرای بغی و تمرد زده و بهدست اوردن اسباب و دارات پادشاهی مانند شیر علم پرباد شده، ندیم گفت: همین خیال در دل من جایگیر آمده و همین فکرت بر خاطر من مستولی شده و تواند بود که این قیاس را بنیادی نبود و این گمان بهیقین نپیوندد، اما این بر مخلصان و هواخواهان پادشاهی لازم است که هرچه در آن منفعت و مضرت مصالح ملکی تصور توان کرد بههیچ وجه پوشیده ندادند تا از عهدهآ حقوق نعمت تفصی به واجیی جسته باشند، پادشاه گفت: مثا آن حوادث در آینهآ امکان صورت توان بست و به اقتضای عقل دوربین من کل الوجوه2 نفی نتوان کرد، اما آن وزیر و سر لشکر در کمال دانش و اصابت رای و وفور اخلاص و فرط تجارب و عاقبتاندیشی از امثال و اقران خویش ممتاز و یگانهاند و هیچ وقتی گرد این چنین تهمت بر دامن روزگار ایشان ننشسته است و جز اظهار انواع خدمات پسندیده و اثبات اصناف حقوق عبودیات گزیده از ایشان معاینه نشده، و هر بار که به مزان امتحان و سنگ تفرقه زر وثاق ایشان سنجیده و سوده از سایر مقربان و نقصان بهوزن و عیار زائد و کامل و راجح و فائق آمده، این نوع غدر از ایشان بعید و بدیع مینماید و در این باب حکم قطعی نیز کردن نمیشاید. «أما وللحیطان اذان» بر تو باد که ماجرای این حال را از مکمن دل بر در دهان خویش نیز نگذاری که گذری کند و چون مشک در نافه و مانند در در صدف و اتش در سنگ و مغز در بادام مختفی و مستور داری و چنانچه پیوسته در محافظت و ستر اسرار ما گوهر حریت و کمال خرد خود را بر روی آب آوردهای این بار نیز همان سیرت پسندیده و خصلت مرضیه را ملازمت واجب بینی، چه ظهور این معنی خالی از تهیج نفرتی و اثارت غبار وحشتی نباشد، مفاوضت و مکالمت پادشاه با ندیم بدینجا رسیده بود که حاجبی به تعجیل از در، درامد و چنان باز نمود که وزیر از سراندیپ در لباس زهاد احرام حضرت گرفته است و بر درآمده، پادشاه بهغایت اندیشهمند و منقسم خاطر گشت و در این حالت مضطرب و متحیر بماند و با ندیم گفت، وزیر خردمندی صائب رای و لشکرکشی سپپاه آرای است: > ‘The penalty for those who wage war against God and His Messenger and strive upon earth to cause corruption is only that they be killed or crucified,’ > pitched the tent of obedience to passion and desire in the wilderness of rebellion and defiance, and, having acquired the accoutrements and > splendor of kingship, become inflated with pride like the lion on a royal banner.” The boon companion said: “This very thought has settled in my heart, > and this very reflection has taken hold of my mind. It may be that this inference has no foundation, and this suspicion > may not lead to certainty; yet it is incumbent upon sincere servants and well-wishers of the kingdom not to conceal by any means whatever > benefit or harm can be conceived regarding the interests of the realm, so that they may properly free themselves from the obligation of their debts of gratitude.” > The king said: “The likeness of such events can be imagined in the mirror of possibility, and > by the requirement of far-sighted intellect cannot be denied in every respect; but that minister and army commander are distinguished and > peerless among their peers and equals in the perfection of wisdom, correctness of judgment, abundance of sincerity, wealth of experience, and foresight; > and never has the dust of such an accusation settled upon the skirt of their days, nor has anything been observed from them > save the display of all kinds of commendable services and the demonstration of diverse kinds of distinguished duties of servitude. And every time > the gold of their fidelity has been weighed on the balance of testing and rubbed on the touchstone of discrimination, from the other courtiers, deficiency > and, by weight and fineness, has proved superior, complete, preponderant, and surpassing, this sort of treachery appears remote and strange from them, and > in this matter it is also not fitting to make a definitive judgment. 'However, the walls have ears.' It is incumbent upon you not to allow the occurrence of this affair > to pass from the hiding place of your heart even to the door of your mouth, and, like musk in the pod and like a pearl > in the oyster shell, and fire in the flint, and the kernel in the almond, to keep it hidden and concealed; and just as you have constantly, > in guarding and concealing our secrets, brought the jewel of your nobility and the perfection of your intellect to the surface, > this time as well you must deem adherence to that same praiseworthy conduct and pleasing character necessary; for the disclosure of this matter will not be devoid > of inciting aversion and stirring up the dust of apprehension." The sovereign's deliberation and conversation with the boon-companion had reached this point > when a chamberlain entered hastily through the door and announced that the vizier, coming from Sarandīp in the garb of ascetics, > had entered upon the pilgrim-state of \[visiting\] the presence and had arrived at the gate. The sovereign became exceedingly anxious and distracted in mind, and in > this state remained perturbed and astonished, and said to the boon-companion: "The vizier is a wise man of sound counsel and an army commander > who marshals the host: > — English (machine translation) (machine translation) - [Previous: 69.20](https://indike.org/pramana/in.darkages.adab.basatin-al-uns.69.20) - [Next: 69.52](https://indike.org/pramana/in.darkages.adab.basatin-al-uns.69.52) - [Up: 69](https://indike.org/pramana/in.darkages.adab.basatin-al-uns.69) ## Translations (1) - [English (machine translation)](https://indike.org/pramana/in.darkages.adab.basatin-al-uns~en-mt.69.28) — English, machine translation --- Source: [https://indike.org/pramana/in.darkages.adab.basatin-al-uns.69.28](https://indike.org/pramana/in.darkages.adab.basatin-al-uns.69.28) · Pramāṇa