[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Dark Ages](https://indike.org/pramana/in.darkages) › [Bengal, Orissa and the North-East](https://indike.org/pramana/in.darkages.east) › [The History of Shāh Shujāʿ](https://indike.org/pramana/in.darkages.east.tarikh-i-shah-shujai) › 10.9 # The History of Shāh Shujāʿ 10.9 Tārīkh-i Shāh Shujāʿī 10.9 - **Language:** Persian ### [10.9](https://indike.org/pramana/in.darkages.east.tarikh-i-shah-shujai.10.9) روانه شدن اورنگ زیب طرف دارالخلافه اکبر آباد تبیین این مقال بر سبیل اجمال آنکه چون سلطان داراشکوه حسب الامر والا سلطان سلیمان شکوه مهین پور خود را بر سرعم بزرگوار با لشکرهای جرار تعیین نمود و روزی چند بر این گذشت خبرهای متواتر رسید که شاهزاده با سکینه و شکیب سلطان اورنگزیب بهاتفاق سلطان مراد بخش و سلطان محمد بهادر و تمامی لشکرهای دکهن و گجرات و آتشبازی جهانسوز پرآفات همچو سیل خروشان از دریای نربده عبور نموده به کوچهای متواتر و متوالی روانهآ دارالخلافهاند و آمدن روائح سرکشی و نافرمانی به مشام دور و نزدیک میرسد. از استماع این اخبار تذبذبی بی حد و وحشتی بیعد بهخاطر پادشاه جهان و شاهزادهٔ‌ عالیشأن راه یافت. چون سلطان داراشکوه پسر کلان را بر سرعم بزرگوار تعیین نموده و صاحب توره دیگر که مردم حسابی از او برگیرند و احکام او را اطاعت یذیرند در حضور نبود و سلطان سپهر شکوه برادر سلیمان شکوه صغیرالسن بود، بعد از صلاحدید مقربان دانا دل، صاحب رأی قرار بر آن شد که نخستین یکی از محرمان بساط جاه و جلال را پیش سلاطین عز و تمکین فرستاده بعضی سخنان صلح خیز مدارا انگیز بهزبان او حواله فرموده ابلاغ نمایند و بر این قرارداد امر شد که فرامین عطوفت مضامین بهاسم هردو سلطان نامدار عز اصدار یافت و مرقوم کلک تفقد گشت که این حرکات بیهنگام از آن فرزندان عالی مقام بر طریقهآ صواب و سداد نبود بلکه حامل چندین آشوب و برهمزدگی دیگر گشت. دیدهآ خلل و شورشی که در این صد سال بهیمن ضبط و ربط همایونی و اکبری و جهانگیری بهخواب گران رفته بود از این حرکت بیهنگام مژگان فروهشته را برداشت و بیدار گردید و آتش وحشت و تفرقه در اطراف مملکت در گرفت و معاندان ملک که در کمین فرصتاند به آن رسیده که از هر طرف کمر کین توزی بر میان مخالفت بسته تفرقه انداز مملکت شوند و از دامن این حرکت بی برکت آتشی رفته رفته شعلهزن گردد که بههیچ باران رحمتی فروننشیند و زبانههای آن آتشسوزان خاندانها بسوزد. حالا هم کار از اصلاح درنگذشته است و به فساد کلی نپیوسته، مناسب آن است که از گذشته حرفی بر زبان نیارند و آنچه از این پیش میانهٔ‌ برادران از موافقت و مخالفت گذشته سخنی مسموع و مقبول ندارند و بالفعل از هرجایی که رسیدهاند بهترانة العود محمود بر زبان به ملک خویش معاودت نمایند و این خیالات موهومه و ارادات نامستقیمه را بر خواطر خویش مسدود نمایند و طریق مخالفت و منازعت که عاقبتی وخیم و مالی نامستقیم دارد مسلوک ندارند و از این عزیمت احتراز نموده بهجا و مقام خود معاودت نمایند و به هریکی از سلاطین پرگنات سیر حاصل دیگر بر اقطاع قدیمه اضافه مقرر ساختند و به مصقله نصائح فیض لوایح زنگزدای مرآت ضمایر ایشان گشتند و انواع مدارا و گوناگون مواسا و فرامین سعادت مضامین مندرج نموده فرستادند. چون فرستادهٔ‌ پادشاهی بهآن مناشیر مشتمل بر سلامت طلبی و خیرخواهی به سلاطین با عز و تمکین رسید بهاقدام ادب بهاستقبال شتافته به دریافت آن صحایف شرایف سربلند گردیدند. بعد از مطالعهٔ‌ آن مناشیر اقبال و اطلاع بر واقعات حال و مال صلاح از آن انحراف و اعتساف مهجور و محتجب نگشتند و آیینههای خواطر که زنگ پذیر چندین غبار خاطر بود بهصیقل این کلمات صافی آیات جلا پذیر نساختند. - [Previous: 10.8](https://indike.org/pramana/in.darkages.east.tarikh-i-shah-shujai.10.8) - [Next: 10.10](https://indike.org/pramana/in.darkages.east.tarikh-i-shah-shujai.10.10) - [Up: 10](https://indike.org/pramana/in.darkages.east.tarikh-i-shah-shujai.10) --- Source: [https://indike.org/pramana/in.darkages.east.tarikh-i-shah-shujai.10.9](https://indike.org/pramana/in.darkages.east.tarikh-i-shah-shujai.10.9) · Pramāṇa