[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Dark Ages](https://indike.org/pramana/in.darkages) › [Mughals (1526–1857)](https://indike.org/pramana/in.darkages.mughal) › [Akbar (1556–1605)](https://indike.org/pramana/in.darkages.mughal.akbar) › [The Book of Akbar](https://indike.org/pramana/in.darkages.mughal.akbar.akbarnama) › 1.170-193 # The Book of Akbar 1.170-193 Akbarnāma 1.170-193 - **Language:** Persian ### [1.170](https://indike.org/pramana/in.darkages.mughal.akbar.akbarnama.1.170) که ناظم آداب شهنشاهی، قاسم ارزاق بندگان الهی، باریگبین دقایق موشکافی، صاحبعیار جواهر صرافیست. تا در عالم وجود پیشوائی ارباب تجرد که ولایتش خوانند و مقتدائی اصحاب تعلق که سلطنتش نامند جدا جدا بود، در میان بنی نوع کشاکش اختلاف بواطنرا سراسیمه داشت. امروز که از بلندیابی و پیشبینی و فراخ حوصلگی و شمول مهربانی و عموم قدردانی و کمال ایزدشناسی این دو منصب گرانمایه که سررشتهآ انتظام صورت و معنی است باین گره گشای کنوز خردمندی و کلیددار خزاین خداوندی عنایت شده. اگر وجود مقدس او این خاصیت بخشد هرآینه اندک از بسیار از مکمن بطون بمأمن ظهور آمده باشد. هیچ میدانی که این شعشعهآ عالمگیر بنفس نورانی کیست و قدم میمنتپیرای که این سعادت بخشید؟ این بدولت نورانیت و حقانیت پادشاه عالمپناه زمان ماست، یعنی آن شهنشاه معارفسپاه، مظهر قدرت الهی، مورد کرامت نامتناهی، یگانهآ درگاه صمدیت، مقرب بساط احدیت، گوهر معدن شاهنشاهی، فص خاتم ید اللهی، فروغ خاندان گورکانی، چراغ دودمان صاحبقرانی، صاحب سر بیچونی، وارث سریر همایونی، مخترع قواعد کشورستانی، غرهآ ناصیهآ صبح هدایت، قرهآ باصرهآ آفتاب ولایت، گرامی ساز گوهر آدم، ولیعهد نیر اعظم، انتخاب مجموعهآ قضا و قدر، مقدمهآ جنود فتح و ظفر، لب لباب امتزاج لیالی وایام، زبدهآ نتایج عناصر واجرام، چشم جهان جود وافضال، خال رخسار سلطنت واقبال، قوة الظهر شخص خلافت، مسرة الصدر عدل و رأفت، فروزندهآ گوهر بخت و بختیاری، فرازندهآ > So long as the spiritual supremacy over the recluse which is called Holiness and the sway over laymen which is called Sovereignty, were distinct, there was strife and confusion among the children of Noah (mankind). Now that in virtue of his exaltation, foresight, comprehensive wisdom, universal benevolence, pervading discernment and perfect knowledge of God, these two great offices (mansab) which are the guiding thread of the spiritual and temporal worlds, have been conferred on the opener of the hoards of wisdom and claviger of Divine treasuries, a small portion at least,—if his holy nature grant the necessary faculty,—may be brought from the ambush of concealment to the asylum of publicity. Knowest thou at all who is this world-girdling luminary and radiant spirit? Or whose august advent has bestowed this grace? > — Henry Beveridge 1897, The Akbarnama (H. Beveridge), vols. I–II > 'Tis he who by virtue of his enlightenment and truth, is the world-protecting sovereign of our age, to wit, that Lord of the hosts of sciences,—theatre of God's power,—station of infinite bounties,—unique of the eternal temple,—confidant of the dais of unity,—jewel of the imperial mine,—bezel of God’s signet-ring,—glory of the Giirgdn family,—lamp of the tribe of Timur,—lord of incomparable mystery,—heir of Humāyūn’s throne,—origin of the canons of world-government,—author of universal conquest,—shining forehead of the morning of guidance,—focus of the sun of holiness,—sublime concentration of humanity,—heir-apparent of the sun,—anthology of the books of fate and destiny,—protagonist of triumphant armies,—quintessence of the commingling of nights and days,—cream of the progeny of the elements and the heavenly bodies,—world's eye (sun) of benevolence and bounty,—cheek-mole of sovereignty and fortune,—back-bone of the frame of the Khilafat—bosom-joy of justice and mercy,—brightener (farūzanda) of the jewel of fortune and felicity,—exalter (farāzanda) of the throne and crown,—connoisseur of the gem of the wise,—appreciator of the pearl of lofty genius,—opening the knots of those trammeled in business,—balm of ulcerated hearts,—clear-thoughted stoic,—world-adorning life-giver,—a pictured soul, and incarnate reason,—world of life and life of world,—enlightened truth-seer—lover of the way,—truth-chooser,—of discreet gait and constant intelligence,—wakeful, occupant of the throne of morning,—sole tenant of light’s adytum,—illuminating the Presence Chamber,—knowing the boundaries of the paths,—achiever of universal peace,—site of wondrous gifts,—grandmaster of the grades of sanctity,—initiated in the mysteries of light and darkness,—theatre of Divine and secular truths,—perceiver of the links between the visible and invisible worlds,—knowing secrets, spiritual and temporal,—fountain for those athirst for the sweet waters of communion,—goal of the strayed from the path of perfection,—theatre of refined subtleties and exalted sciences,—resting place of infused knowledge and inspired mysteries,—adorning the travelling litter while in his native land,—light of retirement in society,— apprehending quickly,—retaining long,— giving much, getting little,—pilot of the ship of the universe,— ark of the boundless ocean,—keen-sighted guardian of degrees of honour,—subtle distributor of dignities,—of fortunate genius and auspicious glance,—of happy horoscope and exalted star,—bearer of heavy burdens,—brilliant master of lofty understanding,— ornament of wisdom,—cherisher of the wise,—world-adorning conqueror,—supporting friends,— scattering foes,—binding enemies,—opening countries,—exalter of the thrones of majesty and awe,—uplifter of the cushions of pomp and prosperity,— warder of faith and state,—protector of throne and signet,—beautifier of the seven climes,—adorner of throne and diadem,—rank-breaking royal cavalier,—tiger-throwing falcon,—champion of the battle-field of the Holy War,—combatant stalking over the seven worlds,—bulwark builder of travel while yet abiding in his native land,—a lamp for those who gather in privacy.” In a note to the first epithet, Colonel Jarrett adds; > — Henry Beveridge 1897, The Akbarnama (H. Beveridge), vols. I–II ### [1.193](https://indike.org/pramana/in.darkages.mughal.akbar.akbarnama.1.193) گوهر همتبلندان، گره گشای کارفروبستگان، مرهم بند ناسور دلخستگان، صاحبدل روشنرای، جانبخش جهانپیرای، روح مصور و عقل مجسم، عالم جان وجان عالم، روشن ضمیر حقبین، طریقت پسند حقیقت گزین، هشیارخرام دوام آگاهی، بیدارنشین تخت صبحگاهی، یکتای خلوتکدهآ نور، نورافزای نهانخانهآ حضور، عارف اطوار سبل، کامیاب صلح گل، مورد غرایب کرامات، صاحب اعالی مقامات، محرم اسرار سفیدی وسیاهی، مظهر حقایق کونی و الهی، بینای روابط تقییدی واطلاق، دانای رموز انفسی وآفاقی، منهل متعطشان زلال وصال، مقصد متحیران طریق کمال، مظهر نکات شگرف و معارف گرامی، مورد علوم لدنی و رموز الهامی، محفل آرای سفر در وطن، شمع افروز خلوت در انجمن، زودرس دیرگیر، بسیاربخش اندکپذیر، دیدهبان سفینهآ کن مکن، سفینهآ دریای بیسر و بن، دقیقه شناس حفظ مراتب، مویشکاف تقسیم رواتب، فرخندهرای خجستهمناظر، فرخ طالع بلنداختر، بردبار گران سنگ، صاحب فر عالی فرهنگ، خردآرای بخردنواز، دوست پرور دشمن گداز، ملکگیر عالم آرای، عدوبند کشورگشای، صاعد ارایک عظمت وجلال، رافع وساید حشمت واقبال، پاسبان دولت و دین، نگاهدار تخت و نگین، طرازندهآ هفت اقلیم، برازندهآ تخت و دیهیم، شهسوار صفشکن، شاهباز شیرافکن، مجاهد میدان جهاد اکبر، مبارز جولان هفت کشور، مشید بنیان سلطنت و ریاست، مؤسس ارکان تربیت وسیاست، معتصم عروهآ وثقی عقل کامل، مستوثق حبل متین عدل شامل، در روی بزمگاه تمام نظر، در دل رزمگاه تمام جگر، در بزم عشرت ابر دریابار، در رزم نصرت دریای خونخوار، > “ that is, preparing for the world to come while yet in this, or facilitating the salvation of others.” of sovereignty and dominion,—base of the columns of instruction and discipline,— holding fast the strong handle of perfect reason,—riveter of the massy chain of universal justice,—all eye in the banquet-hall,—all heart in the battle-field,—in the joyous festival a refreshing cloud,—in the triumphant battle, a blood-drinking sea,—in the fields of bravery, an unsheathed sword,—in the tournament a polished lance,— a billowy ocean in the world of giving,— a lightning-darting cloud in battle,—his breath, a swaying censer at the soul's feast,— his pleasantness, the waving fan of opening morn,—his justice, equable as Farwardin and of minute discernment,— his temper is like the zephyr of Ardibihisht and runs over with smiles,—his nature is experienced and disciplined in the solution of problems,—his flawless intellect is a trusty counsellor in the explication of difficulties,—externally his splendour is that of Jamshid, and his glory that of Faridun,—internally he is Socrates in wisdom, Plato in perception,—he is trained inwardly and outwardly,—his eye and heart are sources of liberality,—he has harmonized tongue and heart, and has made unity partner with plurality,—his vigilance watches over appetite,—his genius treads lust under foot,— his fair-dealing has overturned the petty stalls of fraud and deception, the touchstone of his wisdom has separated the gold-encrusted lump from the solid gold. > — Henry Beveridge 1897, The Akbarnama (H. Beveridge), vols. I–II ## Translations (1) - [The Akbarnama (H. Beveridge), vols. I–II](https://indike.org/pramana/in.darkages.mughal.akbar.akbarnama~en-beveridge.3.2.6) — Henry Beveridge 1897, English --- Source: [https://indike.org/pramana/in.darkages.mughal.akbar.akbarnama.1.170-193](https://indike.org/pramana/in.darkages.mughal.akbar.akbarnama.1.170-193) · Pramāṇa