Pramāṇa · Search · About · API

Mokshopaya 6.58: aṣṭapañcāśas sargaḥ

Mokṣopāya (Kashmiri text, Śāradā transmission) 6.58

Language
Sanskrit

Contents

aṣṭapañcāśas sargaḥ

6.58.1

bhūya eva mahābāho śṛṇu me paramaṃ vacaḥ /
yat te 'haṃ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā //

6.58.2

mātrāsparśās tu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ /
āgamāpāyino 'nityās tāṃs titikṣasva bhārata //

6.58.3

te tu naikātmanaś cānye kvāto duḥkhaṃ kva vā sukham /
anādyante 'navayave kutaḥ pūraṇakhaṇḍane //

6.58.4

saṃsthitā sparśamātrākhyā kalāsmin paramātmani /
anante 'sanniveśādau hemnīva kaṭakāditā //

6.58.5

yaṃ hi na vyathayanty ete mātrāsparśā bhramātmakāḥ /
samaduḥkhasukho dhīras so 'mṛtatvāya kalpate //

6.58.6

sarvatvād ātmanas tv ete ābhāsās saṃsthitā iva /
asadrūpās tv asadrūpaṃ kathaṃ soḍhuṃ na śakyate //

6.58.7

manāg api na vidyete sukhaduḥkhe asarvage /
sarvatvād ātmatattvasya sattā katham ivānayoḥ //

6.58.8

nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ /
nāsty eva sukhaduḥkhādi paramātmāsti sarvagaḥ //

6.58.9

sattvāsattvamatī tyaktvaivaitayor jagadātmanoḥ /
tyaktvā nakiñcin madhyaṃ ca śeṣe baddhapado bhava //

6.58.10

na hṛṣyati sukhenātmā duḥkhair glāyati nārjuna /
dṛṣadvac cetanātmāpi śarīrāntargato 'pi san //

6.58.11

jaḍaṃ cittādi duḥkhasya bhājanaṃ dehatāṃ gatam /
na caitasmin kṣate kṣīṇe kiñcid evātmanaḥ kṣatam //

6.58.12

jaḍaṃ dehādi duḥkhāder yad idaṃ bhoktr iti sthitam /
tan māyābhramam evāṅga viddhy abodhavaśotthitam //

6.58.13

na kiñcid eva dehādi na ca duḥkhādi vidyate /
ātmano yat pṛthagbhūtaṃ kiṃ kenāto 'nubhūyate //

6.58.14

yad idaṃ kathayāmy atra tenaiṣā te vinaśyati /
bhrāntir duravabodhotthā samyagbodhena bhārata //

6.58.15

yathā rajjvām ahibhayaṃ bodhān naśyaty abodhajam /
tathā dehādi duḥkhādi bodhān naśyaty abodhajam //

6.58.16

viṣvag viśvam ajaṃ brahma na naśyati na jāyate /
iti satyaṃ paraṃ viddhi bodhaḥ parama eṣa saḥ //

6.58.17

brahmārṇavataraṅgas tvaṃ kiñcid bhūtvā vilīyase /
brahmāvarte sphurasy adya brahmaivāsi nirāmayam //

6.58.18

jagat kālaḥ kriyā deśas tvam ahaṃ sainikā iti /
brahmaṇy evaṃ parispando nātra stas sadasatkramau //

6.58.19

jahi mānaṃ madaṃ śokaṃ bhayam īrṣyāṃ sukhāsukhe /
dvaitam etad asadrūpam ekas sadrūpavān bhava //

6.58.20

puruṣākṣauhiṇīnāṃ tvaṃ kṣayeṇānubhavātmanā /
brahmaṇā bṛṃhitaṃ yuddhaṃ brahma brahmamayaṃ kuru //

6.58.21

asaṃvidan sukhaṃ duḥkhaṃ lābhālābhau jayājayau /
yuddhabrahmaikatāṃ gaccha brahmādistambha bhārata //

6.58.22

lābhālābhasamo bhūtvā bhūtvā nūnaṃ nakiñcana /
jaḍo vāta iva spandī prasṛtaṃ kāryam ācara //

6.58.23

yat karoṣi yad aśnāsi yaj juhoṣi dadāsi yat /
yat kariṣyasi kaunteya tad ātmeti sthiro bhava //

6.58.24

yanmayo yo bhavaty antas sa tad āpnoty asaṃśayam /
brahmasatyam avāptuṃ tvaṃ brahmasatyamayo bhava //

6.58.25

anapekṣya phalaṃ brahma bhūtvā brahmeti bhāvitam /
kriyate kevalaṃ karma brahmajñena yathāgatam //

6.58.26

karmaṇy akarma yaḥ paśyaty akarmaṇi ca karma yaḥ /
sa buddhimān manuṣyeṣu sa coktas sarvakarmakṛt //

6.58.27

mā karmaphalahetur bhūr mā te saṅgo 'stv akarmaṇi /
yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya //

6.58.28

karmāsaktim anāśritya tathā nāśritya mūḍhatām /
naiṣkarmyam apy anāśritya samas tiṣṭha yathāsthitam //

6.58.29

tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ /
karmaṇy abhipravṛtto 'pi naiva kiñcit karoti saḥ //

6.58.30

āsaktim āhuḥ kartṛtvam akartur api tad bhavet /
maurkhye sthite hi manasi tasmān maurkhyaṃ parityajet //

6.58.31

paraṃ tajjñatvam āśritya nirāsakter mahātmanaḥ /
sarvakarmaratasyāpi kartṛtodeti na kvacit //

6.58.32

akartṛtvād abhoktṛtvam abhoktṛtvāt samaikatā /
samaikatvād anantatvaṃ tato brahmatvam ātatam //

6.58.33

nānātām alam utsṛjya paramātmaikatāṃ gataḥ /
kurvan kāryam akāryaṃ ca naiva kartā tvam arjuna //

6.58.34

yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ /
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tam āhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ //

6.58.35

samas somyas sthiras svasthaś śāntas sarvārthanisspṛhaḥ /
yas tiṣṭhati sa suvyagro 'py alam avyagratāṃ gataḥ //

6.58.36

nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān /
yathāprāptānuvartī ca bhava bhūṣitabhūtalaḥ //

6.58.37

karmendriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran /
indriyārthān vimūḍhātmā mithyācāras sa ucyate //

6.58.38

yas tv indriyāṇi manasā niyamyārabhate 'rjuna /
karmendriyaiḥ karmayogam asaktas sa viśiṣyate //

6.58.39

āpūryamāṇaṃ tv acalapratiṣṭhaṃ samudram āpaḥ praviśanti yadvat /
tadvat kāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntim āpnoti na kāmakāmī //

6.58.39.p1

arjunopākhyāna ātmajñānopadeśo nāma sargaḥ

6.58.39.p2

bhagavān:

Linked texts (5)