<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.all.saddarsanasamuccaya.3.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [General works and doxographies](https://indike.org/pramana/in.darsana.all) › [Shaddarshanasamuccaya](https://indike.org/pramana/in.darsana.all.saddarsanasamuccaya) › 3.1

# Shaddarshanasamuccaya 3.1

Ṣaḍdarśanasamuccaya 3.1

- **Language:** Sanskrit

### [3.1](https://indike.org/pramana/in.darsana.all.saddarsanasamuccaya.3.1)

§ 21. avyapadeśyaṃ nāmakalpaṇārahitaṃ nāmakalpanāyāṃ hi śābdaṃ syāt | avyapadeśyapadagrahaṇābhāve hi vyapadeśaḥ śabdastenendriyārthasaṃnikarṣeṇa cobhābhyāṃ yadutpāditaṃ jñānaṃ tadapyadhyakṣaphalaṃ  
syāttannivṛttyarthamavyapadeśyapadopādānam | idamatra tattvam-cakṣurgośabdayorvyāpāre sati 'ayaṃ gauḥ' iti  
viśiṣṭakāle yajjñānamupajāyamānamupalakṣyate, ^2tacchabdendriyobhayajanyatve'pi prabhūtaviṣayatvena śabdasya  
prādhānyācchābdamiṣyate, na punaradhyakṣamiti  
§ 22. indriyajanyasya ^4 marumarīcikāsūdakajñānasya, śuktiśakale kaladhautabaudhādeśca nivṛttyarthamavyabhicāripadopādānam ^5 | yadatasmiṃstadityutpadyate tadvyabhicāri jñānam, tadvyavacchedena  
tasmiṃstaditi jñānamavyabhicāri  
§ 23. vyavasīyate'neneti vyavasāyo viśeṣa ucyate | viśeṣajanitaṃ vyavasāyātmakam  
athavā vyavasāyātmakaṃ niścayātmakam ^6 | etena saṃśayajñānamanekapadārthālambanatvādaniśśayātmaka1vyāptirlakṣaṇadoṣaḥ | ato'rthopalabdhiravyabhicārādiviśeṣaṇaviśiṣṭā tatpūrvakapūrvikā yatastadanumānamityeva 2vyākhyānaṃ yuktimat  
§ 35. nanvatrāpi trividhagrahaṇamanarthakamiti cet; na; anumānavibhāgārthatvāt | pūrvavadādigrahaṇaṃ ca svabhāvādiviṣayapratiṣedhena pūrvavadādiviṣayajñāpanātham | pūrvavadādyeva trividhavibhāgena  
vivakṣitaṃ na svabhāvādikamiti prathamaṃ vyākhyānam  
§ 36. apare tvevaṃ sūtraṃ vyācakṣate 3—tatpūrvakaṃ pratyakṣapūrvakaṃ trividhamiti tribhedamanumānam  
ke punarbhaidā ityāha- pūrvavadityādi | pūrvaśabdenānvayo vyapadiśyate, vyatirekātprāgavasīyamānatvāt  
pūrvo'nvayaḥ, sa evāsti yasya tatpūrvavatkevalātvayyanumānam

- [Previous: 2.19-2](https://indike.org/pramana/in.darsana.all.saddarsanasamuccaya.2.19-2)
- [Next: 3.2](https://indike.org/pramana/in.darsana.all.saddarsanasamuccaya.3.2)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.darsana.all.saddarsanasamuccaya.3)

## Linked texts (1)

- [Nyāyamañjarī](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.272) — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.all.saddarsanasamuccaya.3.1](https://indike.org/pramana/in.darsana.all.saddarsanasamuccaya.3.1) · Pramāṇa
