Padarthasamgraha 1.175
Padārthasaṃgraha 1.175
- Language
- Sanskrit
1.175.1
tasmātpunardevādyomanaādīnijātāni
agreṇiśivo'haṃbhavaevabuddherūmāma manojausahaśakrakāmau || gururmanurdakṣautāniruddhaḥ sahaivaśacyāmanasaḥ prasūtāḥ || cakṣuḥśrutibhyāṃsapa
rśātsahaivaraviḥśaśīdharmaimeprasūtāḥ || jihvābhavovāripatirnasośvināsatyadasraukramaśaḥprasūtāḥ || tataḥsanādyāścamarīcimukhyā
devāścasarvekramaśaḥprasūtāḥ || tatosurādyāṛṣayomanuṣyājagadvicitraṃsaviriṃcatobhūt || aitareyabhāṣyepi || saaicchadbhagavānvi
ṣṇuḥsraṣṭuṃlokābhimāninaḥ || lokābhimānavaddevāñjaḍalokāṃścaśāśvataḥ || salokebhyaḥpūrvatanānabākhyānmahadādikān || brahma
śartvādikānsṛṣṭvājaḍaiḥsahajanārdanaḥ || divamākāśamurvīṃcasasṛjecadvisaptakān || ititsṛṣṭvāsalokāṃstupunastānevalokapān || aṃ
ḍāṃtaḥsraṣṭumaicchaccateṣāṃpūjyatvasiddhaye || annāmakebhyastebhyaḥsapūrvasṛṣṭebhyaevatu || sarvajīvādhikatvāttubrahmāṇaṃpuruṣābhidhaṃ
aṃśenoddhṛtyarudrādyaiḥsahacainamayojayat || tathaivavācetanānāṃbhāgānuddhṛtyapiṃḍavat || cetanācetanaṃrāśimekasthyaṃvidadheprabhuḥ
punaraicchajjagannāthastasyāṃgotpattimacyutaḥ || aṃḍavanmukhamasyāsītprathamaṃtuśirobhidhaṃ || bhinnamāsyaṃpunastasyaviṣṇorevecchayā
vibhoḥ || tatravāṅnāmakarūpaṃvahnerāsītpurātanaṃ || tasyaivāthadvitīyaṃcayadagniritigīyate || tathaivanāsikātobhūnmukhyavāyoḥ
sutomarut || prāṇovāyuritidvaucacakṣuṣābhūttathāraviḥ || dvirūpaevakarṇābhyāṃmitradharmāpyavitttapāḥ || digdevatādvirūpeṇa
babhūvuḥsarvaevaca || hṛdayādgaruḍānaṃtaśivaśakrāḥpṛthakpṛthak || manobuddhyabhimānāstettannāmānaścajajñire || tvacaścaromanā
1.175.2
mānovṛkṣanāmānaevaca || dvividhāḥpārijātādyābabhūvurbrahmadehataḥ || hastābhyāṃdvividhaḥśakraḥpadbhyāṃtatsūnurevaca || yajñastvaja
nipāyoścayamonirrṛtirevaca || retonnāmādirūpastuśivaevatuguhyataḥ || apānomṛtyurīticamukhyeonābheśvamārutaiti || evaṃ
170 tato'vidyotpannā || sācapāṃcaparvaṇī
dikāṃhatvāparamācchādikāṃparāṃ || vyāghuṣyamokṣapadavīṃdadātipuruṣottamaḥ || ajehyeapiteprokteanaṃtācchādinīhareḥ || naviṣṇuṃ
chādayatyeṣātajjñānaṃchādayetparaṃ || jīvasyaivanatatrāpibrahmāderastisākvaciditi || prakṛtyabhimānavattvādavidyāyāḥprakṛtiśabde
nāpivyavahāraḥ || taduktaṃtatraiva || prerakāstūbhayordevyaṃiṃdirādyāḥsukhātmikāiti || māyātupaṃcaparvikāpūrvoktāmithyājñānamama
tāhaṃbhāvādijananadvārāsaṃsārahetuḥ || taduktaṃdvitīyaskaṃdhabhāgavate || paribhramaṃstatranaviṃdaterthānmāyāmayevāsanayāśayānaiti
tevaividaṃtyatitaraṃticadevamāyāṃnaiṣāṃmamāhamitidhīḥśvasṛgālabhakṣyaitica || daśamaskaṃdhepi || guṇapravāhoyamavidyayāyataḥprava
rtateyenatṛtiryagātmasu || vimohitoyaṃjanaīśamāyayātvadīyayātvāṃbhajatyanarthadṛk || sukhāyaduḥkhaprabhaveṣusajjategṛheṣuyoṣitpu
ruṣaiścavaṃcitaḥ || matyātmabuddheḥsutadārakośeṣvāsajjamānasyaduraṃtaciṃtayā || kalevaresminghaṭakuḍyasannibhenirūḍhamānonaradevaityaha
mityādimucukuṃdastutiḥ || avidyayāmuhyatiśocamānaḥ|| avidyāyāmaṃtarevartamānāḥ svayaṃdhīrāḥpaṃḍitaṃmanyamānāḥ || anādimā
yayāsaptaityādiśrutayaḥ||māyāpiśaṃbarādyadhīnāgajaturagādyupādānabhūtābhavati || tecapadārthānirṇayaevoktāḥ|| athātmasenāṃmavamṛ
1.175.3
dyamānāṃvīkṣyāsuraḥśaṃbaranāmadheyaḥ || sasāramāyāvidasahmamāyovarādumeśasyasurānvimohayan || māyāsahasreṇasurāḥsamarditāraṇe
viṣeduḥśaśisūryamukhyāiti || evaṃbhagadattenayuddhakāleghaṭotkacasyamāyayāgajacatuṣṭayanirmāṇamuktaṃ || ghaṭotkacobhyadravadāśuvīraḥsva
māyayāhasticatuṣṭayasthaḥ|| caturgajātmoparigātmakaścaghaṭotkacaḥsupratīkaṃcataṃca|| nānāprakārairvitudaṃścakārasaṃdigdhajīvaujagatāṃsama
kṣamiti|| tathā || alaṃbuserāvatoryuddhakālemāyayāpadānyaśvanirmāṇeṇateṣāṃhananamuktaṃ || dṛṣṭvāmumaṃdhṛtarāṣṭraputrodideśarakṣolaṃbusanāma
dheyaṃ || jahyārjunaṃkṣiptamitimsopiptamāsadannāgasutātanūjaṃ || tayorabhūdyuddhamatīvadāruṇaṃmāyāyujorvīryavatormahādbhutaṃ || sasādi
nośvānsaturākṣasosṛjattepārthaputrasvacasādinohananniti || nacategajādayobhrāntikalpitāevetivācyaṃ || chedabhedādināḍuḥkhāya
rthakriyākāritvadarśanāt || nacāropitasyāsataorthkriyākāritvaṃsaṃmataṃ || naceteprakṛtijanyāevetivācyaṃ || prākṛtagajādivaduttara
trāpitadarśanāpatteḥ || nacadūrvāsasaṃpratirāmeṇatatkārlasṛṣṭaṣaḍsāṅgavatprākṛtatvamastvitivācyaṃ || māyayāsṛjannityakteḥ|| paramātma
vatteṣāṃprākṛtasṛṣṭausāmarthyābhāvācca || atomāyopādānakāevatepadārthāḥ || evamaiṃdrajālikamāyāsthalepimāyāvināprayuktomāyā
draṣṭṛpuruṣanayanasaṃbaddhāsatīgajaturagādibhrāṃtiṃjanayati || natutepadārthāḥsatyāḥ || taduktaṃtatvanirṇaye || adhiṣṭhānaṃcasadṛśāṃtathyava
studvayaṃvinā || nabhrāṃtirbhavatikvāpisvapnamāyādikeṣvapīti || taṭṭīkāyāmapi || aiṃdrajālikamāyāpadārthabhrāṃtirapyadhiṣṭhānapradhā
1.175.4
nādhīneti || śaivalāvidyāpitṛtīyaraskaṃdhatātparyoktā || śaivalānāmasāmāyājagaddhvāṃtikāsadeti || taṭākādijalopariha
ritavarṇājalācchādikāśaivalāpratyakṣasiddhā || sāhastādināitastataścālanesatitajjalaṃvihāyapārśvasthābhavati || punarahastā
dyapagamepūrvavajjalācchādikābhavati || prākṛtabhāṣayāhāviśikelyucyate || tadvajjīvasaṃbaddhāmāyāsacchāstraśravaṇādijanyaparo
kṣajñānenajīvasvarūpamanāvṛtyatiṣṭhati || tajjñānānepunarjīvasvarūpamācchādayatīti || kecittuśaivalāvidyājaḍaprakṛtirevetyā
huḥ || aparetupaṃcaparvāvidyetyāhuḥ|| nanulakṣmyāḥparamātmagatayāvadguṇajñānamastinavā || nādyaḥ || sarvatrasarvadeveśaṃpaśyatyevaramāpitu
natusarvairviśeṣaistaṃpaśyaṃtyanyatodhikamitijñānapādīyānuvyākhyānavirodhāt || īśādanyatrānālocanesarvaviṣayakaṃlakṣmījñā
173 sarvāpyavidyājīvāśritā
idānīṃvarṇākhyadravyavibhāgamāha || varṇāiti
Linked texts (3)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mahābhāratatātparyanirṇaya — Madhva, Sanskrit
- Matatrayaikyaprakāśikā — Sanskrit