Pramāṇa · Search · About · API

Citrapata 103

Citrapaṭa 103

Language
Sanskrit

Contents

103.100

dravyārjanasya puruṣārthatvādhikaraṇam (5)
varṇabhedena dravyoddeśenopāyaniyamaḥ smaryate—brāhmaṇasya yājanādiḥ, kṣatriyasya jayādiḥ, vaiśyasya kṛṣyādiḥ, śūdrasya sevādiḥ, sarveṣāṃ dāyādiḥ iti | sa kartavyārtha eva | anyathā tadvaiyarthyāt | dhanasvarūpasyopāyāntareṇāpi prāpteḥ | tatkāryasya kṣuṇṇivṛttyāderapi yenakenacidārjitādbhāvāt | kartavyadṛṣṭaṃ niyamaṃ vinā bhavatītyatra mānābhāvāt niyamenāryamāṇaṃ kartavyam | iti cet —
na ca dravyasya cārjanam

103.100.p1

kartavyamityanuṣaṅgaḥ | arjyamānadravyāt puruṣaprīteḥ pratyakṣatvāt, nāpratyakṣakartuśeṣatvaṃ, prakaraṇāccabhāvāt | arjanasya ca rāgaprāptayā avidheyatvāt | dravyasya karvaikāntikatve jīvanalopāt sarvakartulopāpatteḥ | ataḥ puruṣārtho dravyaparigrahaḥ | kartorapi puruṣārthatvena bhujyādivaccheṣitā | niyamasya tu dṛṣṭābhāvāt —puruṣārthārjanāśritatvācca puruṣārthatvam | tathā ca, anyathārjayan pratyaveyāditi kalpyate

103.100.p2

iti dravyārjanasya puruṣārthatvādhikaraṇam || 5