Citrapata 198
Citrapaṭa 198
- Language
- Sanskrit
Contents
- 198.217 — 2 parts
198.216
vājinayamasya dīkṣaṇīyāpūrvaprayuktatvādhikaraṇam (5)
'yāvatyā vācā kāmayīta tāvatyā dīkṣaṇīyāyāmanubrūyāt' iti śrutasvaraviśeṣaḥ phalavajyotiṣṭomāpūrvārthaḥ | dīkṣaṇīyāpūrvasya kṛtvarthatayā aphalatvāt | iti cet —
devatāsaṃbaddhastābhyāṃ naiva prayujyate
198.217
na devatātithinyāyādyajñe prādhānyamiṣyate
prokṣaṇādīnāmapūrvaprayuktatvādhikaraṇam (8)
darśapūrṇamāsayoḥ 'trīhīnavahanti' iti śrutaṃ prokṣaṇaṃ, prakaraṇabādhena śrutyā trīhisvarūpaprayuktam | ataḥ pradhānavidhiviśeṣaṇatvaśūnye prekṣaṇaṃ na vikṛtiṣvatideśārham | trīhyatideśe sauryādau tadaṅgaṃ prokṣaṇamapi gacchet | nīvārādibhistu trīhinivṛttau, na prokṣaṇaṃ teṣu syāt, upadeśātideśayorabhāvāt | tathā 'trīnparidhīn' iti mantraḥ tritvasaṃkhyāprayuktaḥ, śrutyarthalābhāt | tathā, 'caturhotrā paurṇamāsīmabhimṛśet, pañcahotrāmāvāsyām' iti trikasamudāyadvayaprayuktau mantrau | ataḥ paridhidvayavati pitṛyajñe noho mantrasya | sauryādau ca nābhimarśanamantraḥ—samudāyābhāvāt | iti cet—
trīhyādyairna prayujyante prokṣaṇapramukhānyapi
198.217.p1
trīhiprayuktatve tadrūpasya tena vināpi bhāvāt vaiyarthyaṃ syāt | kiñca phalatvena kartavyatayā coditasya itikartavyatāviṣayiṇī ākāṃkṣā | trīhisvarūpantu siddhatvānna kartavyatayā codyate, kintu kārakatayā | ato na dravyasvarūpasya itikartavyatākāṃkṣeti vākyaśrutī bādhitvā prakaraṇādapūrvārthatvam
tadayamarthaḥ—'prokṣitairvīhibhiḥ sādhyamānena yāgenāpūrvaṃ kuryāt' iti | tatra nīvārahaviṣkāyāṃ bhāvanāyāṃ trīhisthāne nīvārāṇāṃ niveśādeṣo'rthaḥ—'prokṣitairnīvārairyajeta' iti | tataśca nīvāreṣvapi prokṣaṇasiddhiḥ | havīrūpasya sādhane vivakṣitatvānna sruvādiṣvatiprasaṅgo'vaghātādeḥ | evaṃ yatraikameva vākyaṃ 'prokṣitaistrīhiryajeta' iti syāt, tatrāpi 'trīhijātīyaṃ prokṣaṇasaṃskṛtañca yat tena yajeta' ityarthaḥ | tataśca nīvāraistrīhijātīye nivṛtte'pi prokṣitasādhanatāyā anivṛttestatrāpi prokṣaṇādisiddhiḥ | evaṃ 'tasmai payasi dadhyānayati' ityatra saṃskāravelāyāṃ sādhanatvāvabodhe'pi paścātsaṃskāraviśiṣṭasyaiva tatpadena parāmṛśya-yāgasādhanatvāvabodhanāt pūrvakṛtasaṃskāraḥ āmikṣāyāgāpūrvaprayukta iti gamyate | anyathā, kāntikādi-nāpyāmikṣālābhe saṃskāre vaiyarthyaṃ syāt | tadbhūtabhavadbhāviviniyogadravyāṇāṃ saṃskārā apūrvārthā iti, vikṛtiṣvaprākṛtārthakeṣu dravyāntareṣu ūhitavyāḥ | tathā paridhyabhimarśamantrayoḥ saṃkhyāsamudāyābhyāṃ prayuktatve vaiyarthyāt apūrvaprayuktatvamityūhasiddhiḥ | śrutivirodhātiprasaṅgayorvāraṇāyedam
198.217.p2
iti prokṣaṇādīnāmapūrvaprayuktatvādhikaraṇam || 8