Citrapata 2

Citrapaṭa 2

vidhistasminmānameva nityaśabdaḥ padātmakaḥ
¹padārthā eva vākyārthe nimittaṃ saṃprakīrtitāḥ

nityāni vedavākyāni nānityāni samākhyayā
prathamaḥ pādaḥ:
mantrārthavādapramukhāḥ pramāṇānīti vārtike

syurarthavādāstulyārthā vidhivannigadāstathā
hetumannigadāstadvat mantrāssmṛtyupakāriṇaḥ

dvitīyaḥ pādaḥ:
syātsmṛtīnāṃ pramāṇatvaṃ mūlavedānumānataḥ
na tu śrutiviruddhānāṃ na ca mūlāntaraspṛśām

śrautakramavirodhena nācāmasmṛtyamānatā
arthā yavādiśabdānāṃ vākyaśeṣānusāriṇaḥ

āryāvirodhe mānatvaṃ mlecchavyavahṛterapi
na vedāḥ kalpasūtrāṇi holākādyavyavasthitam

mānaṃ vyākaraṇaṃ, nānye śabdārthā lokavedayoḥ
śabdārthe ākṛtiryaṃktau lakṣaṇākṣepasaṃbhavāt

āvirodhādvā ca yatnāt bhidyante vārtiṃke nayāḥ
śrutismṛtyorvirodhe drāgvisraṃbhaḥ śrutibodhite

yadyācāre vigānaṃ syānnāddṛṣṭo dṛṣṭahetukaḥ
bāhyaśāstraśca nāpekṣyaṃ, śiṣṭācārasya mānatā

balīyasyāryavihṛtirmlecchānāṃ vyavahārataḥ
smṛtyācāravirodhe ca nācārasya pramāṇatā

trivṛdādipadārthaśca stotrīyānavakātmakaḥ
tṛtīyaḥ pādaḥ
prāmāṇyamudvidādīnāṃ viśeṣeṇa ca vārtikam

karmanāmodvidādi syāt citrājyādi padaṃ tathā
tathāghārastathā śyeno vājapeyapadaṃ tathā

āgneyādirguṇavidhiḥ, jātyarthe barhirājyake
yaugikaḥ prokṣaṇīśabdo nirmanthyo'pi tathāvidhaḥ

nāma syādaiśca devo'ṣṭākapālādi ca saṃskṛtiḥ
tatkāryakāritā bhaktau nimittatvaṃ kvacid vrajet

kvacidekaprabhavatā kvāpi tena svarūpatā
kvacitpraśastatā tatra nimittatvaṃ prapadyate

kvacidbhūmā kvacilliṅgasamudāyastu kevalam
saṃdigdhavyañjanadravyaṃ nirṇeyaṃ vākyaśeṣataḥ

avadāne bhuvādīnāṃ sāmarthyena vyavasthitiḥ
iti prathamo'dhyāyaḥ—17 kārikāḥ

Contents