Pramāṇa · Search · About · API

Citrapata 46

Citrapaṭa 46

Language
Sanskrit

Contents

46.5

vyākaraṇādhikaraṇam (9)
na vyākaraṇaṃ mānam-nirmūlatvāt | 'sādhūneva prayuñjīta' iti smṛteḥ, mūlavede sādhupadapravṛttinimittanirukteḥ, anādivācakatvasya gāvyādiṣvapi saṃbandhurasmaraṇena gatatvāt | pratītijanakatvasyāpyaviśeṣāt | ata eva na pratītaye prayoganiyamaḥ | dharmāya niyama iti cet; na nirmūlatvādeva | vyākaraṇāntaramūlatve aṃdhaparaṃparā ca | ata eva "gavādaya eva sādhavo na gāvyādayaḥ" iti na svarūpaniyamo'pi vigītatvanaiṣphalyavedabādhapūrvāparavirodhebhyaśca¹ iti cet —
mānaṃ vyākaraṇam
anādivācakatvasyaiva sādhuśabdapravṛttinimittatvāt | gāvyādiśabde vācakaśaktije tadaparijñānāt, pārśvasthasya śaktibhrameṇānyānprati prayogopapattyā śaktikalpanāyogāt | tathā ca sādhūneva prayuñjītetyeko vedo dharmārthaṃ prayoganiyamāya kalpyate | gavādaya eva sādhava iti svarūpaniyame vyākaraṇāntaraṃ mūlam
lokavedādhikaraṇam (10)
nānye śabdārthā lokavedayoḥ

46.6

ākṛtyadhikaraṇam (11)
śabdārtha ākṛtirvyaktau lakṣaṇākṣepasaṃbhavāt
āvirodhādācayavāt bhidyante vārtike nayāḥ

46.12

śrutismṛtyorvirodhe hi viśrambhaḥ śrutibodhite

46.8

balinyāryavyavahitimlecchānāṃ vyavahārataḥ

46.9

trivṛdādipadārthaśca stotrīyānavakādikam

46.10

sarvasya vedasyādhyayanavidhyadhīnagrahaṇasyāviśeṇa hetunā prāmāṇyam | vārtikagrahaṇena bhāṣye nedamadhikaraṇacitrājyādipadaṃ tathā

46.10.p1

devatāprāsau, caturgṛhītaṃ vā etadabhūt | tasyādhāramādhāryaṃ' iti kṣaraṇasamarthadravyaprāptau ca tatpravṛttinimittakaṃ nāmadheyam | dravyadevatāsaṃbaṃdhalabdhayāgatvamasyādhārasya bhavati | dvitīyā ca pūrvavat tṛtīyārthetyūbhayaṃ nāmadheyam

46.10.p2

iti tatprakhyādhikaraṇam || 4