Citrapata 46
Citrapaṭa 46
- Language
- Sanskrit
Contents
- 46.10 — 2 parts
46.5
vyākaraṇādhikaraṇam (9)
na vyākaraṇaṃ mānam-nirmūlatvāt | 'sādhūneva prayuñjīta' iti smṛteḥ, mūlavede sādhupadapravṛttinimittanirukteḥ, anādivācakatvasya gāvyādiṣvapi saṃbandhurasmaraṇena gatatvāt | pratītijanakatvasyāpyaviśeṣāt | ata eva na pratītaye prayoganiyamaḥ | dharmāya niyama iti cet; na nirmūlatvādeva | vyākaraṇāntaramūlatve aṃdhaparaṃparā ca | ata eva "gavādaya eva sādhavo na gāvyādayaḥ" iti na svarūpaniyamo'pi vigītatvanaiṣphalyavedabādhapūrvāparavirodhebhyaśca¹ iti cet —
mānaṃ vyākaraṇam
anādivācakatvasyaiva sādhuśabdapravṛttinimittatvāt | gāvyādiśabde vācakaśaktije tadaparijñānāt, pārśvasthasya śaktibhrameṇānyānprati prayogopapattyā śaktikalpanāyogāt | tathā ca sādhūneva prayuñjītetyeko vedo dharmārthaṃ prayoganiyamāya kalpyate | gavādaya eva sādhava iti svarūpaniyame vyākaraṇāntaraṃ mūlam
lokavedādhikaraṇam (10)
nānye śabdārthā lokavedayoḥ
46.6
ākṛtyadhikaraṇam (11)
śabdārtha ākṛtirvyaktau lakṣaṇākṣepasaṃbhavāt
āvirodhādācayavāt bhidyante vārtike nayāḥ
46.12
śrutismṛtyorvirodhe hi viśrambhaḥ śrutibodhite
46.8
balinyāryavyavahitimlecchānāṃ vyavahārataḥ
46.9
trivṛdādipadārthaśca stotrīyānavakādikam
46.10
sarvasya vedasyādhyayanavidhyadhīnagrahaṇasyāviśeṇa hetunā prāmāṇyam | vārtikagrahaṇena bhāṣye nedamadhikaraṇacitrājyādipadaṃ tathā
46.10.p1
devatāprāsau, caturgṛhītaṃ vā etadabhūt | tasyādhāramādhāryaṃ' iti kṣaraṇasamarthadravyaprāptau ca tatpravṛttinimittakaṃ nāmadheyam | dravyadevatāsaṃbaṃdhalabdhayāgatvamasyādhārasya bhavati | dvitīyā ca pūrvavat tṛtīyārthetyūbhayaṃ nāmadheyam
46.10.p2
iti tatprakhyādhikaraṇam || 4