Citrapata 53
Citrapaṭa 53
- Language
- Sanskrit
53.p1
bhāvārthebhyaśca tajjaniḥ
akhyātasyāpūrvakalpakatvamasiddham | yajeta svargakāma ityādau dhātvarthasyaiva svargasādhanatvabodhanāt | na ca vinaṣṭasya kālāntaraphalājanakatvāt tatkalpanam | tathātve tenaivānyathā siddhyāyātāt | tasya vyāpārādirūpatve indriyādāvetatsannikarṣasyaiva yāgābhāve'bhāvāpātāt | ataśśāstrādvinaṣṭasyāpi janakatvaṃ-tāvadavasthānaṃ vā-tṛtīyādikṣaṇe phalabalādayogyatvaśceti cet ;
na tāvadvedo vinaṣṭasya sādhanatvaṃ brūte | yāge śrutaṃ sādhanatvaṃ, ajanitavyāpāre na saṃbhavatīti tannirvāhāya lokānusārāttatkalpanam | phalopapattye kalpyamānaṃ smṛtijanakabhāvanāsaṃskāravat tadāśraye kalpyate | svadhvaṃsavyāpārakatve; phalānantyaṃ-pratiyogitadabhāvayorekatra janakatvaṃ-kīrtanādinā tannāśāsaṃbhavaḥ-ārādupakāṅkṣaiphalayāpattiśca syāt | taddhvaṃsasya tena vināpi bhāvāt | tṛtīyādikṣaṇe'yogyatvakalpanañca pramāṇaviruddham | tasmādasti dharmaścirasthāyī | tatprakriyāvistaram-dṛṣṭārthadhātvarthātirikte dhātvarthe yatra yatra nirapekṣakārakaśaktipramitiḥ, tatra tatraikamapūrvamiti
trīhīnavahanti, piṣṭaṃ saṃyauti, ityādāvapi vidhyanupapattyā kalpyamānamapūrvaṃ dhātvarthādeva | anyathā apūrvadvayakalpanāgauravam | tathā ca vrīḍīnavahanti-piṣṭaṃ saṃyauti—iti kriyāpradhānatā iti cet—
śrutaviniyogabhaṅgaprasaṅgāt na pradhānakarmatvaṃ dhātvarthasya | karmakāraketuṣavimokādidṛṣṭātiśayajanakatvāt | dravyasya ca puroḍāśadvārā yāgasādhanatvāt na kuto'pyadṛṣṭam | vidhestvaprāsāṃśaṣaripūraṇarūpaniyamaphalakatvāt, tasya ca dṛṣṭābhāvenādṛṣṭārthatvāt | tasmāt guṇakarma saṃyavanādi
trīhīnprokṣati-vacassaṃmārṣṭi—ityādau dṛṣṭopakārābhāvāt, prokṣaṇādīnāṃ na guṇakarmatvam | dvitīyayā dravyaprādhānyāvagamāt tastvamiti cet ; balbajān śikhaṇḍakānkuru—iti loke, saktūnjuhotīti vede ca tasyāḥ prādhānyavyabhicārāt | tathā ca trīhibhiḥ prokṣatītyādinā vipariṇāmāt pradhānakarmatvamiti cet —
prokṣatītyādyapi tathā
53.p2
iti saṃmārgādhikaraṇam || 5