Citrapata 62
Citrapaṭa 62
- Language
- Sanskrit
Contents
- 62.32 — 3 parts
62.31
aṃśvadābhyagrahagiro na yāgāntaragocarāḥ
62.9
kamrahaṇayojryotiṣṭome viniyojakavacanadvayasya, 'yasyaivaṃ viduṣo'dābhyo gṛhyate bhavatyātmanā' 'yasyaivaṃ viduṣo śurgṛhṇata ṛdhnotyeva' iti tatprakaraṇe darśanāt grahaṇanāmanī ete, na yāganāmanī
ityaṃśyadābhyādhikaraṇam
62.10
agnicayanādhikaraṇam (10)
'ya evaṃ vidvānagniścinute' iti anārabhyaśrute, 'agniṃ kuryāt' iti tannāmakaṃ karma vidhīyate cinotiparapratyayena | dhātustu pratyayānugrahārthaḥ | tasya ca 'athāto'gnimagniṣṭomenānuyajati' iti vākye, agnimanu agniṣṭomena yajatīti yāgasyānukaraṇāt, agnerapi yāgatvam | devadattamanugacchati-itivat | tasmādagnisaṃjñakayāgavidhiḥ | iti cet —
agniścinuta ityatrāpyevaṃ saṃskārago vidhiḥ
agniśabdasya jvalane'tyantarūḍhasya vākyabhedādināmatvagrāhakābhāve tadayogāt, vahnereva cayanaṃ saṃskāro vidhīyate, 'cayana nirvṛttasthaṇḍilasthāpanena agniṃ saṃskuryāt' iti | tasya cāgniṣṭomādau viniyojakāni agniprakaraṇagatāni, 'athāto'gniṣṭomenānuyajati' ityādīni | saṃskṛte'gnau agniṣṭomādinākuryādityarthaḥ | tasmātsaṃskāravidhiḥ
ityagnicayanādhikaraṇam
62.32
prakaraṇāntarādhikaraṇam (11)
kuṇḍapāyināmayanākhyasaṃvatsarasatraprakaraṇe, 'upasadbhiścaritvā māsamagnihotraṃ juhoti-māsaṃ darśapūrṇamāsābhyāṃ yajeta' iti śrute, māsamuddiśyopādīyamānamapi karma prāptatvānna vidhīyate | uddeśyo'pi māso'prāptatvādvidhīyate | avidhīyamānasya karmaṇo na bhedaḥ | atastadanuvādena māsaguṇavidhiḥ | iti cet —
māsāgnihotraṃ nityātsyādbhinnaṃ prakaraṇāntarāt
62.32.p1
anupādeyasaṃbandhasacivo'sannidhiḥ prakaraṇāntaram | tato hetoḥ māsāgnihotraṃ bhinnaṃ syāt | māsoddeśenopādīyamānaṃ karma, asannidhānāt na nityāgnihotram | tasyaiva sannidhāpakatve vidhāyakatve ca vākyabhedaḥ | ata eva 'ya iṣṭyā paśunā somena vā yajeta' iti sannidhāpitasya, so'māvāsyāyāṃ paurṇamāsyāṃ vā yajeteti kāloddeśena somādervidhāne'pi na karmabhedaḥ | agnihotranāma yadyapi dūrasthamupasthāpayati dhātvarthaṃ, tathāpi bhāvanāyāstenānupasthāpanāt, dhātvarthasyāpi vidhānayogyapūrvāparībhūtasyānupasthāpanāt, prāptaguṇakam agnihotrasadharmakaṃ karmāntaraṃ vidhīyate
āgneyadvirukteḥ stutyarthatādhikaraṇam (14)
darśapūrṇamāsayoḥ kāladvayayutāgneyasannidhau, 'yadāgneyo'ṣṭākapālo'māvāsyāyāṃ bhavatī'ti śrute abhyāsātkarmāntaravidhiḥ| na ca kāladvayayutāgneyayoranyatarasyāyamanuvādaḥ; taṃtraivaitadanuvādenāparavidhānasaṃbhave, vinigamanāviraheṇa karmāntarasyaiva vidhānaucityāt| iti cet —
kāladvayayutāgneyādvidyate naikakālayuk
prakṛtapratyabhijñā'bādhāya aindrāgnavidhiśeṣo'yamanuvāda iti
62.32.p2
iti āgneyadvirukteḥ stutyarthatādhikaraṇam || 14
62.32.p3
iti laghuvārtikaṭīkāyāṃ dvitīyasya tṛtīyaḥ pādaḥ