Pramāṇa · Search · About · API

Citrapata 72

Citrapaṭa 72

Language
Sanskrit

Contents

72.8

samākhyāyā viniyojakatvādhikaraṇam (6)
darśapūrṇamāsādiṣu, ādhvaryavanhautraudgātrādisamākhyātāḥ padārthāḥ, sāmarthyalakṣaṇaliṅgāt sarve sarvaiḥ kartavyāḥ | ākhyāyāḥ padamātratvenāpramāṇatvāt | iti cet - -
kartāro'dhvaryuhotrādyā niyamyante samākhyayā
balābalādhikaraṇam (7)
'aindrayā gārhapatyamupatiṣṭhate' ityatra tṛtīyāśrutyā ṛcaḥ śeṣatvaṃ-dvitīyayā ca gārhapatyasya śeṣitvamiti,
śruterliṅgaṃ
liṅgasya vākyāt prabalatvādhikaraṇam (8)
'syonante sadanaṃ karomi | ghṛtasya dhārayā suśevaṃ kalpayāmi | tasminsīdāmṛte pratiṣṭha | trīhīṇāṃ meghasumanasya mānaḥ | ' ityatra samabhivyāhṛtapadānāmekavākyatvasvārasyena, tasminsīdetyasya
pūrvasāpekṣatvena ca saṃpūrṇo mantraḥ sadanakaraṇapuroḍāśapraniṣṭhāpanayorāvṛttyā prayujyate| yadvā, liṅgavākyayoḥ
sākṣāt śrutikalpakatvena tulyabalatvāt saṃpūrṇo vibhakto vā prayujyate| iti cet —
tato vākyam
tato liṅgāt vākyaṃ durbalatvaṃ prapadyate| syonante iti pūrvārdhisyānyānapekṣaṃ sadanakaraṇaprakāśakatvam
tasminnasīda ityuttarārdhasyāpi itaranirapekṣaṃ puroḍāśapratiṣṭhāpanasāmarthyam| iti tato jhaḍiti tattadarthe
viniyoktrī śrutiḥ kalpyate| dvayorekavākyatve, uttarārdhasya sadanakaraṇasāmarthyaṃ pūrveṇaikavākyatvavaśena
kalpayitvā śrutikalpanam| evamitarasyetaratra| iti viprakarṣāt, liṅgabalīyastvena vibhajyaivobhayatraviniyogaḥ| iti liṅgasya vākyāt prabalatvādhikaraṇam

72.51

vākyasya prakaraṇāt balīyastvādhikaraṇam (9)
sūktavāke, 'agnīṣomāvidam̐ havirajuṣetām| avīvṛdhetāṃ mahījyāyo'kātām| indrāgnī
idam̐ havirajuṣetām| avīvṛdhetāṃ mahonyāyo'kātām| ' iti śrute, 'idam̐ havirajuṣetām' iti śeṣadvayaṃ
tattaddevatāpadāt bhaktvā prakaraṇena parvadvaye'pi prayoktavyam| yadyapi sannipāto sūktavākaḥ, liṅgeneṣṭadevatāprakāśane viniyogāt| tathāpyavaghātādivat prakaraṇagrahaṇamaviruddham| na ca vākyabalīyastvaṃ;
pradhānākāṃkṣātmakaprakaraṇasya pradhānārthatvāpādakatayā balavattvāt| iti cet —
tataḥ prakaraṇaṃ tathā

72.51.p1

tatra devatāpadaikavākyatvaṃ śeṣayoḥ pratyakṣam| anyaśeṣasya, svaropaparipūrṇena apareṇa ekavākyatvaṃ apratyakṣameva prakaraṇāt, kalpyamiti viprakarṣāt vākyena sāmarthyādikalpanasya śaighryāt tena prakaraṇabādhaḥ

72.51.p2

iti vākyasya prakaraṇāt balīyastvādhikaraṇam || 9