Citrapata 74
Citrapaṭa 74
- Language
- Sanskrit
Contents
- 74.54 — 2 parts
74.52
prasaktyā yujyate prāptāvaprāptāvapi bādhanam
74.53
upasaddvādaśatvaṃ syādahīnaśrutigocaram
yuvaṃ histhaḥ sva ityasyotkarṣo dviyajamānake
74.54
bhavedādyaprayogāṅgaṃ pravṛñjana niṣedhanam
74.54.p1
prathamaśabdasya apravṛttapūrvasta kartuḥ ādyapravartanavācitayā, prayogadvārā lakṣaṇayā kartau vṛtteḥ, iha lākṣaṇikasyāgrahaṇāt, 'eṣa vāva' ityasyārthavādatayā śaktyagrāhakatvāt, yajñaśabdasya jaghanyatayā prayogalakṣaṇāyāmapyadoṣāt, prathamaprayogāṅgamayaṃ pratiṣedhaḥ| 'agniṣṭome pravṛṇakti' iti tatraiva pratiṣiddhapratiprasavaḥ| tathā ca agniṣṭomaprathamaprayoge vikalpaḥ| sa ca vyavasthitaḥ| 'kāmamanūcānasya pravṛñjyāt' iti vacanāt| atirātraprathamaprayoge nityamaprayogaḥ| tatra pratiprasavābhāvāt| 'agniṣṭome pravṛṇakti' iti, 'na prathamayajñe ....' iti ca ekavākyatayā paryudāsārthaḥ| 'yajatiṣu ye yajāmahaṃ karoti-nānuyājeṣu' itivat| anyathā, 'na prathamayajñe ....' ityasya śāstraprāptapratiṣedhakatve vikalpāpattyā, atirātraprathamaprayogo'pi tatprasaṅgāt| 'purastādupasadāṃ ....' miti tu kālavidhiḥ, 'purastādupasadāṃ saumyena' itivat ini kecit
74.54.p2
iti pravargyādhikaraṇam || 16