Citrapata 90
Citrapaṭa 90
- Language
- Sanskrit
90.p1
saṃsthādhikaraṇam (16)
jyotiṣṭomasya catasrassaṃsthāḥ—agniṣṭomaḥ - ukthyaḥ—ṣoḍaśī—atirātraśceti| tatrāgniṣṭomasaṃsthākatvarthā, phalāśravaṇāt| anyāstisraḥ kratvāśritāḥ phale vidhīyante| 'paśukāma ukthyaṃ gṛhṇīyāt' — 'ṣoḍaśinā vīryakāmastuvīta' — 'atirātreṇa prajākāmaṃ yājayet' iti| paśukāmavākye ukthyaśabdena saṃsthocyate, na grahaṇam| tatra tasya vācyastotrasaṃbandhena lākṣaṇikatvāt| saṃsthāyāmapi stotrasaṃbandhena lakṣaṇeti cet; tatsaṃsthakatāviva tatstotrasaṃbaddhaṣoḍaśyādāvaprayogāt| tatra cākratyadhikaraṇanyāyena saṃsthāyā eva vācyatvāt| na ca stotrasyaiva phale vidhānam; tasya napuṃsakaśabdavācyatvāt| saṃsthāyā ścāśrayato liṅgalābhāt| atra cokthyaṣoḍaśiśabdayorvākthaśeṣātpulliṅgatvāvagamāt
yajamānadharmāṇāṃ pradhānārthatvādhikaraṇam (2)
jyotiṣṭome yajamānasaṃskārāḥ keśaśmaśruvāpādayaḥ kartṛsaṃskārakāssantaḥ, taddvārā'ṅgapradhānārthāḥ
bhoktṛsaṃskārakatvena phalārthatve, karaṇatulyakakṣatvāpatteḥ | iti cet —
pradhānārthāḥ punaḥ keśaśmaśruvāpādayassamāḥ
bhoktṛtvāṃśasya pradhānatvādaddaṣṭatvena śāstraikagamyatvāt, kartṛāṃśasya tu tadviparītyāt, phalapratigrahayogyatāmadhāne'pi phalasādhanatvābodhanena karaṇatulyatānāpatteḥ pradhānārthā eva vapanādayo nāṅgārthāḥ
90.p2
iti yajamānadharmāṇāṃ pradhānārthatvādhikaraṇam || 2