Pramāṇa · Search · About · API

Mimamsasutra 9.4

Mīmāṃsāsūtra 9.4

Language
Sanskrit

9.4.1

ṣaḍviṃśatir abhyāsena paśugaṇe tatprakṛtitvād gaṇasya pravibhaktatvād avikāre hi tāsām akārtsnyenābhisambandho vikārān na samāsaḥ syād asaṃyogāc ca sarvābhiḥ /

9.4.2

abhyāse 'pi tatheti cet /

9.4.3

na guṇād arthakṛtatvāc ca /

9.4.4

samāse 'pi tatheti cet /

9.4.5

nāsambhavāt /

9.4.6

svābhiś ca vacanaṃ prakṛtau tatheha syāt /

9.4.7

vaṅkrīṇāṃ tu pradhānatvāt samāsenābhidhānaṃ syāt prādhānyam adhrigos tadarthatvāt /

9.4.8

tāsāṃ ca kṛtsnavacanāt /

9.4.9

api tv asannipātitvāt patnīvad āmnātenābhidhānaṃ syāt /

9.4.10

vikāras tu pradeśatvād yajamānavat /

9.4.11

apūrvatvāt tathā patnyām /

9.4.12

anāmnātas tv avikārāt saṅkhyāsu sarvagāmitvāt /

9.4.13

saṅkhāyā tv evaṃ pradhānaṃ syād vaṅkrayaḥ punaḥ pradhānam /

9.4.14

anāmnātavacanam avacanena hi vaṅkrīṇāṃ syān nirdeśaḥ /

9.4.15

abhyāso vāvikārāt syāt /

9.4.16

paśus tv evaṃ prādhānaṃ syād abhyāsasya tannimittatvāt tasmāt samāsaśabdaḥ syāt /

9.4.17

aśvasya catustriṃśat tasya vacanād vaiśeṣikam /

9.4.18

tat pratiṣidhya prakṛtir niyujyate sā catustriṃśadvācyatvāt /

9.4.19

ṛg vā syād āmnātatvād avikalpaś ca nyāyyaḥ /

9.4.20

tasyāṃ tu vacanād airavatpadavikāraḥ syāt /

9.4.21

sarvapratiṣedho vāsaṃyogāt padena syāt /

9.4.22

vaniṣṭhusannidhānād urūkeṇa vapābhidhānam /

9.4.23

praśasāsyābhidhānam /

9.4.24

bāhupraśaṃsā vā /

9.4.25

śyena-śalā-kaśyapa-kavaṣastrekaparṇeṣv ākṛtivacanaṃ prasiddhasannidhānāt /

9.4.26

kārtsnyaṃ vā syāt tathābhāvāt /

9.4.27

adhrigoś ca tadarthatvāt /

9.4.28

prāsaṅgike prāyaścittaṃ na vidyate parārthatvāt tadarthe hi vidhīyate /

9.4.29

dhāraṇe ca parārthatvāt /

9.4.30

kriyārthatvād itareṣu karma syāt /

9.4.31

na tūtpanne yasya codanāprāptakālatvāt /

9.4.32

pradānadarśanaṃ śrapaṇe taddharmabhojanārthatvāt saṃsargāc ca madhūdakavat /

9.4.33

saṃskārapratiṣedhaś ca tadvat /

9.4.34

tatpratiṣedhe ca tathābhūtasya varjanāt /

9.4.35

adharmatvam apradānāt praṇītārthe vidhānād atulyatvād asaṃsargaḥ /

9.4.36

paro nityānuvādaḥ syāt /

9.4.37

vihitapratiṣedho vā /

9.4.38

varjane guṇabhāvitvāt taduktapratiṣedhāt syāt kāraṇāt kevalāśanam /

9.4.39

vratadharmāc ca lepavat /

9.4.40

rasapratiṣedho vā puruṣadharmatvāt /

9.4.41

abhyudaye dohāpanayaḥ svadharmā syāt pravṛttatvāt /

9.4.42

śṛtopadeśāc ca /

9.4.43

apanayo vārthāntare vidhānāc carupayovat /

9.4.44

lakṣaṇārthā śṛtaśrutiḥ /

9.4.45

śrayaṇānāṃ tv apūrvatvāt pradānārthe vidhānaṃ syāt /

9.4.46

guṇo vā śrayaṇārthatvāt /

9.4.47

anirdeśāc ca /

9.4.48

śruteśca tatpradhānatvat /

9.4.49

arthavādaś ca tadarthatvāt /

9.4.50

saṃskāraṃ prati bhāvāc ca tasmād apy apradhānam /

9.4.51

paryagnikṛtānām utsarge tādarthyam upadhānavat /

9.4.52

śeṣapratiṣedho vārthābhāvād iḍāntavat /

9.4.53

pūrvatvāc ca śabdasya saṃsthāpayatīti cāprabṛttenopapadyate /

9.4.54

prabṛtter yajñahetutvāt pratiṣedhe saṃskārāṇām akarma syāt tatkāritatvād yathā prayājapratiṣedhe grahaṇam ājyasya /

9.4.55

kriyā vā syād avacchedād akarma sarvahānaṃ syāt /

9.4.56

ājyasaṃsthāpratinidhiḥ syād dravyotsargāt /

9.4.57

samāptivacanāt /

9.4.58

codanā vā karmotsargād anyaiḥ syād aviśiṣṭatvāt /

9.4.59

anijyāṃ ca vanaspateḥ prasiddhāntena darśayati /

9.4.60

saṃsthā taddevatatvāt syāt /

Commentaries (1)

Linked texts (2)