Sankarshakanda 18: atha tṛtīyaḥ pādaḥ
Saṅkarṣakāṇḍa 18
- Language
- Sanskrit
atha tṛtīyaḥ pādaḥ
18.2
yajetījyāsampraiṣaḥ śabdasaṃyogādyathā pacetivacanāni¹
yeyajāmaha iti pratiśravaṇe yathā ahaṃ tu paśyāmi
iti || 2-3-1 || (si)
liṅgācca || 2-3-2
18.3
prajāpatiryajñamanvetītyatra devatānāmādeśo na vidyate anāmnānāt || 2-3-3 || (pū)
vidyate vā'nyārthadarśanebhyaḥ āśrāvyāha devān yajeti atha indrāyānubrūhi indraṃ yajeti || 2-3-4 || (si)
āmnātaḥ prayājeṣu devatādeśaḥ tasya pratiṣedho vacanam || 2-3-5
vacanānītarāṇi syuḥ arthavattvāt itarathā vādamātraṃ anarthakaṃ syāt iti || 2-3-6
āmnāto vaikeṣāṃ taddarśayati amuṣmā anubrūhmuṃ yajeti || 2-3-7
18.4
devānyajetyanūyājeṣu sādhāraṇo bahuśabdaḥ śrūyate || 2-3-8 || (si)
prathamasya vā sthānāt || 2-3-9 || (pū)
uttamayośca praiṣānnānāt || 2-3-10
śabdavipratiṣedhānneti cet pāśavatsyāt || 2-3-11
prathame vipratiṣedhādvā sādhāraṇaḥ || 2-3-12 || (si)
kramāt pṛthak svaliṅgāt sarveṣāṃ, kramācca liṅgaṃ balavattaram || 2-3-13
asannipātitvāt uparave sannipātitvam || 2-3-14
saṃskāratvāt dvirvacane'pratiṣedhaḥ || 2-3-15
liṅgācca || 2-3-16
18.5
ekādaśa prayājān yajati ekādaśānuyājān yajatīti
samaśaḥ svasthānā vivardheran kramānugrahāt yathopasadaḥ
2-3-17
18.7
daśamaṃ barhiranūyājeṣu taduttamasya sthānāt || 2-3-18
prathamasya vā devatāsāmānyāt tadakarmaliṅgamitarat
2-3-19 || (si)
caturthottamayorvā sthānāt || 2-3-29 || (si)
ekakarmaṇā sāmidhenīsaṃyogaṃ vādarāyaṇaḥ tatra viśeṣo nopalabhyate taduktaṃ sāmidhenya iti || 2-3-21
18.8
paśavanūyājeṣu maitrāvaruṇaḥ preṣyati sa vaiśeṣikasya sthānāt || 2-3-22 || (pū)
prathamasya vā śabdasāmānyādubhayatra devatāśabdaḥ śrūyate (sādhāraṇasya śrūyate) || 2-3-23 || (si)
18.9
upapreṣya hotarhavyā devebhya iti praiṣasya praiṣo yāvadāmnātaṃ śabdapūrvatvāt || 2-3-24 || (pū)
adhrigupraiṣo vā tenāpadiśyeta yathā amṛtamasi prāṇāyatveti hiraṇyamabhiṣyaniti iti || 2-3-25 || (pū)
praiṣo vā vyapadeśāt || 2-3-26 || (si)
18.10
hotāraṃ brūyācchandasāmarthyāt || 2-3-27 || (pū)
maitrāvaruṇaṃ vā vyapadeśāt || 2-3-28 || (si)
liṅgācca || 2-3-28
18.11
ukthaśā yaja somasyetyanyeṣāṃ stutaśastravatāṃ somānāmāha anubrūhi preṣyeti¹ hotāramāhetyubhayaliṅgānāṃ śabdasaṃyogāt || 2-3-29 || (pū)
śastravatāṃ ca nānārthānāṃ samāmanacanam yathā ukthavaiyākaraṇānānayeti śabdaḥ stutānāṃ āñjasyāt || 2-3-30 || (si)
18.12
bahuśabdo gaṇeṣu śabdasaṃyogāt śeṣamitare caturavattam || 2-3-31 || (ni)
18.13
tāṃ puro'dhvaryurvibhajati maitrāvaruṇaḥ paścāditi deśataḥ kālato
vā ubhayasya bhāgitvāt¹ || 2-3-32 || (pū)
deśato caiṣa vādaḥ syāt vaṣaṭkāreṇāhavanīyaṃ gacchatīti
gamanasaṃbandhāt || 2-3-33 || (si)
18.14
ṛtugraheṣu adhvaryuḥ samākhyānāt || 2-3-34 || (pū)
ṛtugrahe maitrāvaruṇo vibhajate || 2-3-35 || (si)
18.15
punarabhyunnīteṣu maitrāvaruṇa ucyeta prakaraṇāt
tasmādghotṛśabdo yathā yadapratirathaṃ dvitīyo
hotānvāheti¹ || 2-3-36 || (pū)
hotā vā'gniṣṭomacamaseṣu śabdasaṃyogāt śeṣo'nārabhyavādaḥ
tadvyākhyātam || 2-3-37 || (si)
hotā vā'gniṣṭomacamaseṣu śabdasaṃyogāt || 2-3-37
śeṣo'nārabhyavādastadvyākhyātam || 2-3-37