Pramāṇa · Search · About · API

Sankarshakanda 18: atha tṛtīyaḥ pādaḥ

Saṅkarṣakāṇḍa 18

Language
Sanskrit

atha tṛtīyaḥ pādaḥ

18.2

yajetījyāsampraiṣaḥ śabdasaṃyogādyathā pacetivacanāni¹
yeyajāmaha iti pratiśravaṇe yathā ahaṃ tu paśyāmi
iti || 2-3-1 || (si)
liṅgācca || 2-3-2

18.3

prajāpatiryajñamanvetītyatra devatānāmādeśo na vidyate anāmnānāt || 2-3-3 || (pū)
vidyate vā'nyārthadarśanebhyaḥ āśrāvyāha devān yajeti atha indrāyānubrūhi indraṃ yajeti || 2-3-4 || (si)
āmnātaḥ prayājeṣu devatādeśaḥ tasya pratiṣedho vacanam || 2-3-5
vacanānītarāṇi syuḥ arthavattvāt itarathā vādamātraṃ anarthakaṃ syāt iti || 2-3-6
āmnāto vaikeṣāṃ taddarśayati amuṣmā anubrūhmuṃ yajeti || 2-3-7

18.4

devānyajetyanūyājeṣu sādhāraṇo bahuśabdaḥ śrūyate || 2-3-8 || (si)
prathamasya vā sthānāt || 2-3-9 || (pū)
uttamayośca praiṣānnānāt || 2-3-10
śabdavipratiṣedhānneti cet pāśavatsyāt || 2-3-11
prathame vipratiṣedhādvā sādhāraṇaḥ || 2-3-12 || (si)
kramāt pṛthak svaliṅgāt sarveṣāṃ, kramācca liṅgaṃ balavattaram || 2-3-13
asannipātitvāt uparave sannipātitvam || 2-3-14
saṃskāratvāt dvirvacane'pratiṣedhaḥ || 2-3-15
liṅgācca || 2-3-16

18.5

ekādaśa prayājān yajati ekādaśānuyājān yajatīti
samaśaḥ svasthānā vivardheran kramānugrahāt yathopasadaḥ
2-3-17

18.7

daśamaṃ barhiranūyājeṣu taduttamasya sthānāt || 2-3-18
prathamasya vā devatāsāmānyāt tadakarmaliṅgamitarat
2-3-19 || (si)
caturthottamayorvā sthānāt || 2-3-29 || (si)
ekakarmaṇā sāmidhenīsaṃyogaṃ vādarāyaṇaḥ tatra viśeṣo nopalabhyate taduktaṃ sāmidhenya iti || 2-3-21

18.8

paśavanūyājeṣu maitrāvaruṇaḥ preṣyati sa vaiśeṣikasya sthānāt || 2-3-22 || (pū)
prathamasya vā śabdasāmānyādubhayatra devatāśabdaḥ śrūyate (sādhāraṇasya śrūyate) || 2-3-23 || (si)

18.9

upapreṣya hotarhavyā devebhya iti praiṣasya praiṣo yāvadāmnātaṃ śabdapūrvatvāt || 2-3-24 || (pū)
adhrigupraiṣo vā tenāpadiśyeta yathā amṛtamasi prāṇāyatveti hiraṇyamabhiṣyaniti iti || 2-3-25 || (pū)
praiṣo vā vyapadeśāt || 2-3-26 || (si)

18.10

hotāraṃ brūyācchandasāmarthyāt || 2-3-27 || (pū)
maitrāvaruṇaṃ vā vyapadeśāt || 2-3-28 || (si)
liṅgācca || 2-3-28

18.11

ukthaśā yaja somasyetyanyeṣāṃ stutaśastravatāṃ somānāmāha anubrūhi preṣyeti¹ hotāramāhetyubhayaliṅgānāṃ śabdasaṃyogāt || 2-3-29 || (pū)
śastravatāṃ ca nānārthānāṃ samāmanacanam yathā ukthavaiyākaraṇānānayeti śabdaḥ stutānāṃ āñjasyāt || 2-3-30 || (si)

18.12

bahuśabdo gaṇeṣu śabdasaṃyogāt śeṣamitare caturavattam || 2-3-31 || (ni)

18.13

tāṃ puro'dhvaryurvibhajati maitrāvaruṇaḥ paścāditi deśataḥ kālato
vā ubhayasya bhāgitvāt¹ || 2-3-32 || (pū)
deśato caiṣa vādaḥ syāt vaṣaṭkāreṇāhavanīyaṃ gacchatīti
gamanasaṃbandhāt || 2-3-33 || (si)

18.14

ṛtugraheṣu adhvaryuḥ samākhyānāt || 2-3-34 || (pū)
ṛtugrahe maitrāvaruṇo vibhajate || 2-3-35 || (si)

18.15

punarabhyunnīteṣu maitrāvaruṇa ucyeta prakaraṇāt
tasmādghotṛśabdo yathā yadapratirathaṃ dvitīyo
hotānvāheti¹ || 2-3-36 || (pū)
hotā vā'gniṣṭomacamaseṣu śabdasaṃyogāt śeṣo'nārabhyavādaḥ
tadvyākhyātam || 2-3-37 || (si)
hotā vā'gniṣṭomacamaseṣu śabdasaṃyogāt || 2-3-37
śeṣo'nārabhyavādastadvyākhyātam || 2-3-37