<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.120 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [A Cluster of Nyāya Flowers](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari) › 1.1.120

# A Cluster of Nyāya Flowers 1.1.120

Nyāyamañjarī 1.1.120

- **Language:** Sanskrit

### [1.1.120](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.120)

pradīpa ityādi . pramāṇameva khalu parīkṣakāṇāṃ cakṣuḥ . pramāṇaśāstraṃ cedaṃ sarvavidyānāṃ bhavati pradīpatulyam . evaṃ aharahaḥpravṛttīnāṃ sarvāsāmapi anumānamūlatvāt sarvakarmaṇāmupāyaḥ . bhojanādāvapi hi hyodṛṣṭeṣṭasādhanatvaniścayātpravartante sarve . ata eva sarvadharmāṇāṃ āśrayaḥ—ādhāraḥ— ityeṣa ṣoḍaśapadārthanibandhanena niḥśreyasasya muninā niradeśi panthāḥ . anyastu sannapi padārthagaṇo'pavarga- mārgopayogavirahādiha nopadiṣṭaḥ .. 37 .. iti uddeśasūtravivaraṇam tredhā śāstraṃ pravartate trividhā cāsya śāstrasya pravṛttiḥ—uddeśaḥ, lakṣaṇaṃ, parīkṣā ceti . nāmadheyena padārthābhidhānamuddeśaḥ . uddiṣṭasya tattvavyavasthāpako dharmo lakṣaṇam . lakṣitasya tallakṣaṇamupapadyate na veti vicāraḥ parīkṣā .. caturtho'pi prakāro'traivāntarbhavati nanu ca vibhāgalakṣaṇā caturthyapi pravṛttirastyeva . bhedavatsu pramāṇasiddhāntacchalādiṣu tathā vyavahārāt—satyam—prathamasūtroddiṣṭe bhedavati padārthe bhavatyeva vibhāgaḥ; uddeśarūpānapāyāttu uddeśa evāsau . sāmānyasaṃjñayā kīrtanamuddeśaḥ, prakārabhedasaṃjñayā kīrtanaṃ vibhāga iti . tathā coddeśatayaiva tatra tatra bhāṣyakāro vyavaharati ayathārthaḥ pramāṇoddeśaḥ—ityākṣepe—tasmādyathārtha eva pramāṇoddeśaḥ iti samādhānamabhidadhānaḥ . tasmāt trividhaiva pravṛttiḥ .. sannyāyavyutpādanāt . tathoktaṃ—ārṣaṃ dharmopadeśaṃ ca vedaśāstrāvirodhinā . yastarkeṇānusandhatte sa dharmaṃ veda netaraḥ iti . ata iyaṃ ānvīkṣikī vidyāsthāneṣu gaṇyata iti . prakīrtitā iti prāyaḥ pāṭhaḥ . vyākhyābhedāstu vārtika-ṭīkādiṣu draṣṭavyāḥ ..

- [Previous: 1.1.119](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.119)
- [Next: 1.1.121](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.121)
- [Up: 1.1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.120](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.120) · Pramāṇa
