<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.122 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [A Cluster of Nyāya Flowers](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari) › 1.1.122

# A Cluster of Nyāya Flowers 1.1.122

Nyāyamañjarī 1.1.122

- **Language:** Sanskrit

### [1.1.122](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.122)

satyamityādi . ayaṃ bhāvaḥ—sāvāntarabhedo hi padārthaṃ uddeśasūtre uddiṣṭaḥ . ataḥ uddeśe vibhāgo'pyantarbhūta eva . kiñca nirviśeṣaṃ na sāmānyamiti nyāyāt bhedavāneva padārtho nirdiśyate . tadevopapādayati—sāmānyetyādi . vibhāgasyāpyuddeśarūpatve bhāṣyasammatimāha—tathā ceti . ayathārtha ityādi . uddeśādīnāṃ kramaḥ tatroddeśaḥ prathamamavaśyaṃ kartavyaḥ . anuddiṣṭasya lakṣaṇaparīkṣānupapatteḥ . sāmānyaviśeṣalakṣaṇayorapi, paurvāparyaniyamo'styeva . alakṣite sāmānye viśeṣalakṣaṇāvasarābhāvāt . parīkṣā tu lakṣaṇottarakālabhāvinīti tatsvarūpanirūpaṇādeva gamyate . vibhāgasāmānyalakṣaṇayostu nāsti paurvāparyaniyamaḥ . pūrvaṃ vā sāmānyalakṣaṇaṃ tato vibhāgaḥ, pūrvaṃ vā vibhāgaḥ tatassāmānyalakṣaṇamucyata iti . tadihoddeśastāvadvyākhyātaḥ . asmābhistu lakṣaṇasūtrāṇyeva vyākhyāsyante . parīkṣāsūtrasūcitaṃ tu vastu sopayogalakṣaṇavarṇanāvasara eva yathābuddhi darśayiṣyate; na pṛthak parīkṣāsūtravivaraṇaśramaḥ kariṣyate . ata eva prathamasūtrānantaraṃ duḥkhajanma— ityādidvitīyasūtraṃ lakṣaṇānaupayikatvānneha vivṛtam . apavargaparīkṣāśeṣabhūtatvāttu tadavasara eva nirṇayiṣyate .. dvitīyādhyāyadvitīyāhnikopakramabhāṣyamidam . ayamarthaḥ—na catuṣṭvamaitihyārthāpattisaṃbhavābhāvaprāmāṇyāt itisūtramavatārayati bhāṣyakāraḥ—ayathārtha iti . pratyakṣānumānopamānaśabdāḥ pramāṇāni iti nirdeśo na yuktaḥ, aitihyādīnāṃ pramāṇānāṃ bahūnāṃ sattvāt . ataḥ pūrvamuktaḥ pramāṇoddeśaḥ ayathārthaḥ—na vastusthityanuguṇa iti bhāṣyasyārthaḥ . evamākṣepe kḷpteṣveva teṣāmantarbhāvamuktvā upasaṃharati bhāṣyakāraḥ—tasmāditi . atra bahūnāṃ pramāṇānāṃ sattvāt catvāri pramāṇānīti vibhāgo na yukta iti vaktavye pramāṇoddeśeḥ iti kathanena, upasaṃhāre'pi tathaiva kathanena ca vibhāgo'pyuddeśaviśeṣa eveti bhāṣyakārāśayaḥ spaṣṭa iti bhāvaḥ ..

- [Previous: 1.1.121](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.121)
- [Next: 1.1.123](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.123)
- [Up: 1.1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.122](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.1.122) · Pramāṇa
