<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.2.23 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [A Cluster of Nyāya Flowers](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari) › 1.2.23

# A Cluster of Nyāya Flowers 1.2.23

Nyāyamañjarī 1.2.23

- **Language:** Sanskrit

### [1.2.23](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.2.23)

sa punarityādi . dhūmajñānaṃ yathā vahnyanumitihetuḥ, tathā so'yaṃ kapitthajātīyaḥ iti parāmarśaḥ sukhasādhanasāmarthyānumitiheturbhavatītyarthaḥ . pratyakṣajanitaḥ—sukhasādhanatvānusmṛtijanitaḥ . paraṃparayā pratyakṣajanito vā . svānubhavajanita iti yāvat . tathā ca upādānādiṣu sukhasādhanatvānusmṛtiḥ pratyakṣaṃ pramāṇaṃ, parāmarśaścānumānarūpaṃ pramāṇamiti vivekaḥ . prakṛte upādeyaṃ vastu aindriyikaṃ, anumānasthale tu tat parokṣamiti viśeṣaḥ anantaravākyeṣu spaṣṭaḥ .. yadyapi na kācidatīndriyā śaktirasmanmate vidyate; tathā'pi svarūpasahakāryādidṛṣṭādṛṣṭakāraṇasamūhasannidhānasvabhāvamapi sāmarthyamatīndriyameva .. tasmādeṣa kapitthādijātīyo'rthaḥ sukhasādhanamiti vahnimatparvatapratītivat tajjātīyaliṅgakamānumānikamidaṃ jñānam . tadidamanumānaphalamapi sukhasādhanatvaniścayātmakaṃ jñānaṃ indriyaviṣaye kapitthādāvupādeyajñānaṃ indriyārthasannikarṣeṇa saha janayat pratyakṣaṃ pramāṇaṃ bhavati . tadeva ca hṛdi vyavasthāpya bhāṣyakṛt vabhāṣe—yadā jñānaṃ vṛttiḥ tadā hānopādānopekṣābuddhayaḥ pramitiḥ iti .. ālocanājñānaṃ mukhyaṃ pramāṇameva vyākhyātārastu bruvate—nāyamīdṛśo jñānānāṃ kramaḥ; ādyamālocanājñānaṃ sukhasādhanatvānusmṛtiṃ upajanayatīti—satyam— smṛtyā ca tasya vinaśyattā; vinaśyadavasthaṃ cendriyaviṣaye kapitthādau sukhasādhanatvaniścayamādadhāti, sukhasādhanatvajñānameva copādeyatājñānamucyate, nānyat . parāmarśastu na kaścidantarāle saṃvedyate . nanu kathaṃ sukhasādhanasāmarthyaṃ bhavanmate'numeyam ? atīndriyasya śaktyaparaparyāyasya sāmarthyasyānabhyupagamāditi āśaṅkya samādhatte—yadyapītyādi . atīndriyadharmādharmādighaṭitatvāt sāmagryāḥ atīndriyameva sāmarthyamityarthaḥ ..

- [Previous: 1.2.22](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.2.22)
- [Next: 1.2.24](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.2.24)
- [Up: 1.2](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.2)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.2.23](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.2.23) · Pramāṇa
