<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!kesava-misra-tarkacarya.6.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [Nyāyasūtra](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra) › [Prakasha of Keshava Mishra Tarkacarya](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!kesava-misra-tarkacarya) › 6.1

# Nyayasutra 6.1

Prakāśa of Keśava Miśra Tarkācārya 6.1

- **Language:** Sanskrit

### [6.1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!kesava-misra-tarkacarya.6.1)

evaṃ prathamāhnike, pañcāvayavātmake sāṅgopāṅge nyāye lakṣite, samprati nyāyatadābhāsa vivekahetubhūtopālambhaparāṇāṃ kathāhetvābhāsacchalakathakāśaktiliṅgānāṃ lakṣaṇamityāhnikayorhetuhetumadbhāvarūpā saṅgatiḥ |  
tatrādau kathāprakaraṇam prādhānyāt | hetvābhāsādīnāṃ sādhanadūṣaṇavacanasandarbhātmakakathaikadeśatvāt | tatrāpyetacchāstroddeśyatattatvajñānasākṣādupāyatvāt vādasya prādhānyāt ādau tallakṣaṇāya sūtram—‘‘pramāṇa……vādaḥ’’ |  
sūtrākṣiptaṃ kathāsāmānyalakṣaṇaṃ vibhāgaśca | tacca pakṣapratipakṣaparigraha iti sūtraikadeśena kṛtamiti kaścit | kathakāśaktiliṅgavadvākyatvamityanye | jātiviśeṣa evetyapare | sāmānyalakṣaṇaṃ ca prakaraṇaikyāya nirvāncyameveti dik | vibhāgaśca sā tredhā vādo jalpo vitaṇḍā ceti |  
sūtrārthastu vāda iti lakṣyanirdeśaḥ | śeṣaṃ lakṣaṇāya parikaraśodhanāya ca | pakṣaḥ siṣādhayiṣito'rthaḥ pratipakṣastadvirodhī siṣādhayiṣita eva | tayoḥ parigraho'ṅgīkāro yatreti kathāprayojako viruddhārthāṅgīkāra uktaḥ | etāvanmātraṃ kathāntarasādhāraṇaṃ vitaṇḍāyāmapi | sādhanīyaṃ mayā, dūṣaṇīyaṃ tvayeti pakṣapratipakṣaparigrahādityata uktam—pramāṇatarkasādhanopālambha iti | pramāṇena tarkeṇa ca sādhanaṃ sthāpanamupālambhaḥ parapakṣapratiṣedhaśca yasmin sa tathā | yadvā pramāṇatarketi sādhanopālambhābhyāmanvīyate | vāde pramāṇatarkābhyāmeva sādhanopālambhaḥ vītarāgatvādvadinoḥ | jalpādau chalādisādhanopālambhatā vijigīṣukathātvāt | siddhāntāviruddha ityanenāpasiddhāntopagrahaḥ | sarvahetvābhāsānāṃ ca teṣāṃ siddhānte niṣedhena tadvirodhāt | avayavopapattyā vā teṣāmupagrahaḥ pañca\[kṣa\]grahaṇāt | nyūnādhikayorityaṣṭanigrahādhikaraṇo vādaḥ | tattvanirṇāyukathā vāda iti lakṣaṇākarṣaḥ |

- [Previous: 5.40](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!kesava-misra-tarkacarya.5.40)
- [Next: 6.2](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!kesava-misra-tarkacarya.6.2)
- [Up: 6](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!kesava-misra-tarkacarya.6)

## Linked texts (1)

- [Nyāyasūtra](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra.1.2.1) — Akṣapāda Gautama, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!kesava-misra-tarkacarya.6.1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!kesava-misra-tarkacarya.6.1) · Pramāṇa
