<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*complete.11.p17 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [Nyāyasūtra](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra) › [Nyāyabhāṣya](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana) › [Nyayabhashya (complete text)](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*complete) › 11.p17

# Commentary on the Nyāyasūtra 11.p17

Nyāyabhāṣya (complete text) 11.p17

- **Language:** Sanskrit

### [11.p17](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*complete.11.p17)

ityādismṛteradhikāra evāvasīyate| tasmād yathā sa eva viśiṣṭaḥ svargo vaidikayāgādyanadhikṛtenāpi upāyāntareṇa traivarṇikaśuśrūṣādinā sādhyate, tathopāyānteṇānumānādinā yadyātmādhigamaḥ kriyate śūdreṇāpi, tadā kīdṛśo doṣaḥ? satyam, kiṃ tvanumānamapyāgamāvirodhenānusandhīyamānamathaniścāyakam, natu tadviruddhamapi| yadāha--yattu pratyakṣāgamaviruddhaṃ nyāyābhāsaḥ saḥ iti| sa cāgamāvirodhādavirodhaniścayaḥ tadarthaniścayādhīnaḥ| tatra cānadhikṛta evāyaṃ śūdrāti| tannirapekṣastu anumānamātraśaraṇo naraśiraḥpāvitryādivadanarthameva samāsādayet| tasmādāgamaikavākyatayā pravṛtte śāstre tadadhikāryevādhikārīti śūdrādayo'nadhikṛtā iva| ato yāvadadhikāriparo'yaṃ jagacchabda iti kecit| tatrāha--paramakārūṇiko hīti| santyeva hi kecit karuṇāmṛdumanaso yeṣāṃ jagadeva mitram| anyathā bhūtevo'bhayaṃ dattveti vidhivaiyarthyaprasaṅgaḥ| niṣkāraṇameva paraduḥkhaprahāṇecchā kāruṇyam| sā ca yathaikaṃ duḥkhita paśyato bhavati, tathā jagadeva duḥkhita paśyataḥ kiṃ na syāt? bhavati cet--tatprahāṇopāyapravṛttau kā nāmānupapattiḥ? nanu

- [Previous: 11.p16](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*complete.11.p16)
- [Next: 11.p18](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*complete.11.p18)
- [Up: 11](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*complete.11)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*complete.11.p17](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*complete.11.p17) · Pramāṇa
