Commentary on the Nyāyasūtra 44
Text of the Tokyo Indology Student Team 44
- Language
- Sanskrit
44.3
yathoktopapannaś chalajātinigrahasthānasādhanopālambho jalpaḥ ||
44.4
yathoktopapanna iti, pramāṇatarkasādhanopālambhaḥ siddhāntāviruddhaḥ pañcāvayavopapannaḥ pakṣapratipakṣaparigrahaḥ/ chalajātinigrahasthānasādhanopālambha iti, chalajātinigrahasthānaiḥ sādhanam upālambhaś cāsmin kriyata iti evaṃviśeṣaṇo jalpaḥ/
44.5
na khalu vai chalajātinigrahasthānaiḥ sādhanaṃ kasyacid arthasya sambhavati, pratiṣedhārthataivaiṣāṃ sāmānyalakṣaṇe viśeṣalakṣaṇe ca śrūyate --- ``vacanavighāto 'rthavikalpopapattyā chalam'' iti ``sādharmyavaidharmyābhyāṃ pratyavasthānaṃ jātiḥ'' ``vipratipattir apratipattiś ca nigrahasthānam'' iti/
44.6
% -sthānam'' iti/] p.359
viśeṣalakṣaṇeṣv api yathāsvam iti/ na caitad vijānīyāt pratiṣedhārthatayaivārthaṃ sādhayantīti, chalajātinigrahasthānopālambho jalpa ity evam apy ucyamāne vijñāyata etad iti/
pramāṇaiḥ sādhanopālambhayoś chalajātinigrahasthānānām aṅgabhāvaḥ svapakṣarakṣaṇārthatvāt/ na svatantrāṇāṃ sādhanabhāvaḥ --- yat tat pramāṇair arthasya sādhanaṃ tatra chalajātinigrahasthānānām aṅgabhāvo rakṣaṇārthatvāt/ tāni hi prayujyamānāni parapakṣavighātena svapakṣaṃ rakṣanti/
44.7
% -vighātena svapakṣaṃ rakṣanti/] p.360
tathā coktaṃ ``tattvādhyavasāyasaṃrakṣaṇāthaṃ jalpavitaṇḍe bījaprarohasaṃrakṣaṇārthaṃ kaṇṭakaśākhāvaraṇavat'' iti/ yaś cāsau pramāṇaiḥ pratipakṣasyopālambhas tasya caitāni prayujyamānāni pratiṣedhavighātāt sahakārīṇi bhavanti/ tad evam aṅgībhūtanāṃ chalādīnām upādānaṃ jalpe, na svatantrāṇāṃ sādhanabhāvaḥ/ upālambhe tu svātantryam apy astīti// 2 //