Commentary on the Nyāyasūtra 465
Text of the Tokyo Indology Student Team 465
- Language
- Sanskrit
465.3
sādhyadṛṣṭāntayor dharmavikalpād ubhayasādhyatvāc cotkarṣāpakarṣavarṇyāvarṇyavikalpasādhyasamāḥ ||
465.4
dṛṣṭāntadharmaṃ sādhye samāsañjayata utkarṣasamaḥ/ yadi kriyāhetuguṇayogāl loṣṭavat kriyāvān ātmā, loṣṭavad eva sparśavān api prāpnoti/ atha na sparśavān, loṣṭavat kriyāvān api na prāpnoti, viparyaye vā viśeṣo vaktavya iti/
sādhye dharmābhāvaṃ dṛṣṭāntāt prasañjayato 'pakarṣasamaḥ/ loṣṭaḥ khalu kriyāvān avibhur dṛṣṭaḥ,
465.5
% -vibhur dṛṣṭaḥ,] p.1110
kāmam ātmāpi kriyāvān avibhur astu, viparyaye vā viśeṣo vaktavya iti/
khyāpanīyo varṇyo viparyayād avarṇyaḥ/ tāv etau sādhyadṛṣṭāntadharmau viparyasyato varṇyāvarṇyasamau bhavataḥ/
sādhanadharmayukte dṛṣṭānte dharmāntaravikalpāt sādhyadharmavikalpaṃ prasañjayato vikalpasamaḥ/ kriyāhetuguṇayuktaṃ kiñcid guru yathā loṣṭaḥ, kiṃcil laghu yathā vāyuḥ, evaṃ kriyāhetuguṇayuktaṃ kiñcit kriyāvat syāt yathā loṣṭaḥ, kiñcid akriyaṃ yathātmā, viśeṣo vā vācya iti/
hetvādyavayavasāmarthyayogī dharmaḥ sādhyaḥ, taṃ dṛṣṭānte prasañjayataḥ sādhyasamaḥ/ yadi yathā loṣṭas tathātmā, prāptas tarhi yathātmā tathā loṣṭa iti/ sādhyaś cāyam ātmā kriyāvān iti kāmaṃ loṣṭo 'pi sādhyaḥ/ atha naivam, na tarhi yathā loṣṭaḥ tathātmā//4//
Linked texts (4)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit
- Nyāyasāra — Bhāsarvajña, Sanskrit
- Tārkikarakṣā — Varadarāja, Sanskrit
- Nyāyapariśiṣṭa — Udayana, Sanskrit