Commentary on the Nyāyasūtra 49
Text of the Tokyo Indology Student Team 49
- Language
- Sanskrit
49.3
yasmāt prakaraṇacintā sa nirṇayārtham apadiṣṭaḥ prakaraṇasamaḥ ||
49.4
vimarśādhiṣṭhānau pakṣapratipakṣāv ubhāv anavasitau prakaraṇam, tasya cintā vimarśāt prabhṛti prāṅ nirṇayād yat samīkṣaṇam,
49.5
% prāṅ nirṇayād yat samīkṣaṇam,] p.381
sā jijñāsā yatkṛtā sa nirṇayārthaṃ prayukta ubhayapakṣasāmyāt prakaraṇam anativartamānaḥ prakaraṇasamo nirṇayāya na prakalpate/
prajñāpanaṃ tv anityaḥ śabdo nityadharmānupalabdher iti, anupalabhyamānan ity adharmakaṃ nityaṃ dṛṣṭam sthālyādi/ nityaḥ śabdo vānityadharmānupalabdheḥ anupalabhyamānānityadharmakaṃ nityaṃ dṛṣṭam ākāśādi/
yatra samāno dharmaḥ saṃśayakāraṇaṃ hetutvenopādīyate sa saṃśayasamaḥ savyabhicāra eva/
49.6
yā tu vimarśasya viśeṣāpekṣitā ubhayapakṣaviśeṣānupalabdhiś ca sā prakaraṇaṃ pravartayati/ yathā śabde nityadharmo nopalabhyata evam anityadharmo 'pi/ seyam ubhayapakṣaviśeṣānupalabdhiḥ prakaraṇacintāṃ pravartayati/
49.7
% prakaraṇacintāṃ pravartayati/] p.383
katham? viparyaye hi prakaraṇanivṛtteḥ --- yadi nityadharmaḥ śabde gṛhyeta na syāt prakaraṇam, yadi na syāt prakaraṇam, yadi vānityadharmo gṛhyeta evam api nivarteta prakaraṇam/ so 'yaṃ hetur ubhau pakṣau pravartayann anyatarasya nirṇayāya na prakalpate// 7 //