Pramāṇa · Search · About · API

Nyayasutra 2.1: Adhyāya 2, Āhnika 1

Nyāyasūtra 2.1

Language
Sanskrit

Contents

Adhyāya 2, Āhnika 1

2.1.1

samānānekadharmādhyavasāyāt anyataradharmādhyavasāyāt vā na saṃśayaḥ
{saṃśaya-}

2.1.2

viprattipattyavyavasthādhyavasāyāt ca
{saṃśaya-}

2.1.3

viprattipattau ca saṃprattipatteḥ
{saṃśaya-}

2.1.4

avyavasthā ātmani vyavasthitatvāt ca avyavasthāyāḥ
{saṃśaya-}

2.1.5

tathā atyantasaṃśayaḥ taddharmasātatyopapatteḥ
{saṃśaya-}

2.1.6

yathoktādhyavasāyāt eva tadviśeṣāpekṣāt saṃśaye na asaṃśayaḥ na atyantasaṃśayaḥ vā
{saṃśaya-}

2.1.7

yatra saṃśayaḥ tatra evam uttarottaraprasaṅgaḥ
{saṃśaya-}
[pramāṇasāmānyaparīkṣāprakaraṇam]

2.1.8

pratyakṣādīnām aprāmāṇyaṃ traikālyāsiddheḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.9

pūrvaṃ hi pramāṇasiddhau na indriyārthasannikarṣāt pratyakṣotpattiḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.10

paścātsiddhau na pramāṇebhyaḥ prameyasiddhiḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.11

yugapatsiddhau pratyarthaniyatatvāt kramavṛttitvābhāvaḥ buddhīnām
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.12

traikālyāsiddheḥ pratiṣedhānupapattiḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.13

sarvapramāṇapratiṣedhāt ca pratiṣedhānupapattiḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.14

tatprāmāṇye vā na sarvapramāṇavipratiṣedhaḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.15

traikālyāpratiṣedhaḥ ca śabdāt ātodyasiddhivat tatsiddheḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.16

prameyā ca tulāprāmāṇyavat
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.17

pramāṇataḥ siddheḥ pramāṇānām pramāṇāntarasiddhiprasaṅgaḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.18

tadvinivṛtteḥ vā pramāṇasiddhivat prameyasiddhiḥ
{pūrvapakṣasūtram}

2.1.19

na, pradīpaprakāśasiddhivat tatsiddheḥ
{siddhāntalakṣaṇam}

2.1.20

kvacit nivṛttidarśanāt anivṛttidarśanāt ca kvacit anekāntaḥ
{siddhāntalakṣaṇam}
[pratyakṣaparīkṣāprakaraṇām]

2.1.21

pratyakṣalakṣaṇānupapattiḥ asamagravacanāt
{pratyakṣalakṣaṇa-}
{pratyakṣalakṣaṇaparīkṣā}

2.1.22

na ātmamanasoḥ sannikarṣābhāve pratyakṣotpattiḥ
(do)

2.1.23

digdeśakālākāśeṣu api evaṃ prasaṅgaḥ
(do)

2.1.24

jñānaliṅgatvāt ātmanaḥ na anavarodhaḥ
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtram}

2.1.25

tadayaugapadyaliṅgatvāt ca na manasaḥ
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}

2.1.26

pratyakṣanimittatvāt ca indriyārthayoḥ sannikarṣasya svaśabdena vacanam
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}

2.1.27

suptavyāsaktamanasāṃ ca indriyārthayoḥ sannikarṣanimittatvāt
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}

2.1.28

taiḥ ca apadeśaḥ jñānaviśeṣāṇām
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}

2.1.29

vyāhatatvāt ahetuḥ
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}

2.1.30

na arthaviśeṣaprābalyāt
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}

2.1.30.p1

[viṣayaparīkṣā-prakaraṇām]

2.1.31

pratyakṣam anumānam ekadeśagrahaṇāt upalabdheḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.1.32

na, pratyakṣeṇa yāvat tāvat api upalambhāt
{siddhānta-sūtra}

2.1.33

na caikadeśopalabdhiravayavisadbhāvāt
{siddhānta-sūtra}
[prasaṅgopāttā avayaviparīkṣā]

2.1.34

sādhyatvāt avayavini sandehaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.1.35

sarvāgrahaṇam avayavyasiddheḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.36

dhāraṇākarṣaṇopapatteḥ ca
{siddhānta-sūtra}

2.1.37

senāvanavat grahaṇam iti cet na atīndriyatvāt aṇūnām
{siddhānta-sūtra}

2.1.37.p1

[anumānaparīkṣāprakaraṇam]

2.1.38

rodhopaghātasādṛśyebhyaḥ vyabhicārāt anumānam apramāṇam
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.1.39

na, ekadeśatrāsasādṛśyebhyaḥ arthāntarabhāvāt
{siddhānta-sūtra}
{vartamānakālaparīkṣā}

2.1.40

vartamānābhāvaḥ, patataḥ patitapatitavyakālopapatteḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.1.41

tayoḥ api abhāvaḥ vartamānābhāve, tadapekṣatvāt
{siddhānta-sūtra}

2.1.42

na atītānāgatayoḥ itaretarāpekṣā siddhiḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.43

vartamānābhāve sarvāgrahaṇaṃ pratyakṣānupapatteḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.44

kṛtatākarttavyatopapatteḥ tu ubhayathā grahaṇam
{siddhānta-sūtra}

2.1.44.p1

[upamānaparīkṣāprakaraṇam]

2.1.45

atyantaprāyaikadeśasādharmyāt upamānāsiddhiḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.46

prasiddhasādharmyāt upamānasiddheḥ yathoktadoṣānupapattiḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.1.47

pratyakṣeṇa apratyakṣasiddheḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.48

na apratyakṣe gavaye pramāṇārtham upamānasya paśyāmaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.49

tathā iti upasaṃhārāt upamānasiddheḥ na aviśeṣaḥ
{siddhānta-sūtra}
[śabdasāmānyaparīkṣāprakaraṇam]

2.1.50

śabdaḥ anumānam arthasya anupalabdheḥ anumeyatvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.1.51

upalabdheḥ advipravṛttitvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.1.52

sambandhāt ca
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.1.53

āptopadeśasāmarthyāt śabdāt arthasampratyayaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.54

pūraṇapradāhapāṭanānupalabdheḥ ca sambandhābhāvaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.55

śabdārthavyavasthānāt apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.56

na, sāmayikatvāt śabdārthasampratyayasya
{siddhānta-sūtra}

2.1.57

jātiviśeṣe ca aniyamāt
{siddhānta-sūtra}
[śabdaviśeṣaparīkṣāprakaraṇam]

2.1.58

tadaprāmāṇyam anṛtavyāghātapunaruktadoṣebhyaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.59

na, karmakartṛsādhanavaiguṇyāt
{siddhānta-sūtra}

2.1.60

abhyupetya kālabhede doṣavacanāt
{siddhānta-sūtra}

2.1.61

anuvādopapatteḥ ca
{siddhānta-sūtra}

2.1.62

vākyavibhāgasya ca arthagrahaṇāt
{siddhānta-sūtra}

2.1.63

vidhyarthavādānuvādavacanaviniyogāt
{siddhānta-sūtra}

2.1.64

vidhiḥ vidhāyakaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.65

stutiḥ nindā parakṛtiḥ purākalpaḥ iti arthavādaḥ
{siddhānta-sūtra}
{arthavāda-bhedaḥ}

2.1.66

vidhivihitasya anuvacanam anuvādaḥ
{arthavāda-}

2.1.67

na anuvādapunaruktayoḥ viśeṣaḥ, śabdābhyāsopapatteḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.68

śīghrataragamanopadeśavat abhyāsāt na aviśeṣaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.1.69

mantrāyurvedaprāmāṇyavat ca tatprāmāṇyam, āptaprāmāṇyāt
{siddhānta-sūtra}

2.1.69.p1

(iti nyāyasūtre dvitīyādhyāyasya prathamam āhnikam)

2.1.69.p2

(dvitīyam āhnikam)
[pramāṇacatuṣṭvaparīkṣāprakaraṇam]

Commentaries (5)