Pramāṇa · Search · About · API

Nyayasutra 2.2: Adhyāya 2, Āhnika 2

Nyāyasūtra 2.2

Language
Sanskrit

Contents

Adhyāya 2, Āhnika 2

2.2.1

na catuṣṭvam, aitihyārthāpattisambhavābhāvaprāmāṇyāt
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.2

śabde aitihyānarthāntarabhāvāt anumāne arthāpattisambhavābhāvānarthāntara bhāvāt ca apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.3

arthāpattiḥ apramāṇam anaikāntikatvāt
{arthāpattiprāmāṇyaparīkṣā}

2.2.4

anarthāpattau arthāpattyabhimānāt
{nānaikāntikatvamarthāpatteḥ}

2.2.5

pratiṣedhāprāmāṇyaṃ ca anaikāntikatvāt
(-)

2.2.6

tatprāmāṇye vā na arthāpattyaprāmāṇyam
{siddhānta-sūtra}
[abhāvaprāmāṇyasiddhiḥ - avāntaraprakaraṇam]

2.2.7

na abhāvaprāmāṇyaṃ prameyāsiddheḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.8

lakṣiteṣvalakṣaṇalakṣitatvāt alakṣitānāṃ tatprameyasiddheḥ
{udāharaṇa sūtra}

2.2.9

asati arthe na abhāvaḥ iti cet na, anyalakṣaṇopapatteḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.10

tatsiddheḥ alakṣiteṣu ahetuḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.11

na, lakṣaṇāvasthitāpekṣasiddheḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.12

prāk utpatteḥ abhāvopapatteḥ ca
{siddhānta-sūtra}

2.2.12.p1

[śabdānityatvaparīkṣāprakaraṇam(13-39)]

2.2.13

ādimatvāt aindriyakatvāt kṛtakavat upacārāt ca
{śabdānityatva-pratipādana-sūtra}

2.2.14

na, ghaṭābhāvasāmānyanityatvāt nityeṣu api anityavat upacārāt ca
{siddhānta-sūtra}

2.2.15

tattvabhāktayoḥ nānātvavibhāgāt avyabhicāraḥ
{śabdānityatva-pratipādana-sūtra}
{siddhānta-sūtra}

2.2.16

santānānumānaviśeṣaṇāt
{śabdānityatva-pratipādana-sūtra}
{siddhānta-sūtra}

2.2.17

kāraṇadravyasya pradeśaśabdenābhidhānāt
{śabdānityatva-pratipādana-sūtra}
{siddhānta-sūtra}

2.2.18

prāk uccāraṇāt anupalabdheḥ āvaraṇādyanupalabdheḥ ca
{śabdānityatva-pratipādana-sūtra}

2.2.19

tadanupalabdheḥ anupalambhāt āvaraṇopapattiḥ
{śabdānityatva-pratipādana-sūtra}

2.2.20

anupalambhāt anupalabdhisadbhāvāt na āvaraṇānupapattiḥ anupalambhāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.21

anupalambhātmakatvāt anupalabdheḥ ahetuḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.22

asparśatvāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.23

na, karmānityatvāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.24

na, aṇunityatvāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.25

sampradānāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.26

tadantarālānupalabdheḥ ahetuḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.27

adhyāpanāt apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.28

ubhayoḥ pakṣayoḥ anyatarasya adhyāpanāt apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.29

abhyāsāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.30

na anyatve api abhyāsasya upacārāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.31

anyat anyasmāt ananyatvāt ananyat iti anyatābhāvaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.32

tadabhāve na asti ananyatā, tayoḥ itaretarāpekṣasiddheḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.33

vināśakāraṇānupalabdheḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.34

aśravaṇakāraṇānupalabdheḥ satataśravaṇaprasaṅgaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.35

upalabhyamāne ca anupalabdheḥ asattvāt anapadeśaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.36

pāṇinimittapraśleṣāt śabdābhāve na anupalabdhiḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.37

vināśakāraṇānupalabdheḥ ca avasthāne tannityatvaprasaṅgaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.38

asparśatvāt apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.39

vibhaktyantaropapatteḥ ca samāse
{siddhānta-sūtra}

2.2.39.p1

[śabdapariṇāmaparīkṣāprakaraṇam(40-56)]

2.2.40

vikārādeśopadeśāt saṃśayaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.41

prakṛtivivṛddhau vikāravivṛddheḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.42

nyūnasamādhikopalabdheḥ vikārāṇām ahetuḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.43

dvividhasya api hetoḥ abhāvāt asādhanaṃ dṛṣṭāntaḥ
{udāharaṇasūtra}

2.2.44

na, atulyaprakṛtīnām vikāravikalpāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.45

dravyavikāravaiṣamyavat varṇavikāravikalaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.46

na, vikāradharmānupapatteḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.47

vikāraprāptānām apunarāpatteḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.48

suvarṇādīnāṃ punarāpatteḥ ahetuḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.49

na, tadvikārāṇāṃ suvarṇabhāvāvyatirekāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.50

varṇatvāvyatirekāt varṇavikārāṇām apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.51

sāmānyavato dharmayogo na sāmānyasya
{siddhānta-sūtra}

2.2.52

nityatve avikārāt anityatve ca anavasthānāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.53

nityānām atīndriyatvāt taddharmavikalpāt ca varṇavikārāṇām apratiṣedhaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.54

anavasthāyitve ca varṇopalabdhivat tadvikāropapattiḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.55

vikāradharmitve nityatvābhāvāt kālāntare vikāropapatteḥ ca apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.56

prakṛtyaniyamāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.57

aniyame niyamāt na aniyamaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.58

niyamāniyamavirodhāt aniyame niyamāt ca apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.59

guṇāntarāpattyupamarda-hrāsa-vṛddhi-śleṣebhyaḥ tu vikāropapatteḥ varṇavikārāḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.59.p1

[śabdaśaktiparīkṣāprakaraṇam]

2.2.60

te vibhaktyantāḥ padam
{pada-lakṣaṇa-sūtram}

2.2.61

vyaktyākṛtijātisannidhau upacārāt saṃśayaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.61.p1

[vyaktivāda-avāntaraprakaraṇam]

2.2.62

yāśabda-samūha-tyāga-parigraha-saṅkhyā-vṛddhyapacaya-varṇa-samāsānubandhānām vyaktau upacārāt vyaktiḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.63

na, tat anavasthānāt
{siddhānta-sūtra}

2.2.64

sahacaraṇa-sthāna-tādarthya-vṛtta-māna-dhāraṇa-sāmīpya-yoga-sādhanādhipatyebhyaḥ brāhmaṇa-mañca-kaṭa-rāja-saktu-candana-gaṅgā-śāṭakānna-puruṣeṣvatadbhāve api tadupacāraḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.64.p1

[ākṛtivāda-avāntaraprakaraṇam]

2.2.65

ākṛtiḥ, tadapekṣatvāt sattvavyavasthānasiddheḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.65.p1

[jātivāda-avāntaraprakaraṇam]

2.2.66

vyaktyākṛtiyukte api aprasaṅgāt prokṣaṇādināṃ mṛdgavake jātiḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}

2.2.67

na, ākṛtivyaktyapekṣatvāt jātyabhivyakteḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.67.p1

[siddhāntavāda-avāntaraprakaraṇam]

2.2.68

vyaktyākṛtijātayaḥ tu padārthaḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.69

vyaktiḥ guṇaviśeṣāśrayaḥ mūrtiḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.70

ākṛtiḥ jātiliṅgākhyā
{siddhānta-sūtra}

2.2.71

samānaprasavātmikā jātiḥ
{siddhānta-sūtra}

2.2.71.p1

(iti nyāyasūtre dvitīyādhyāyasya dvitīyam āhnikam)

2.2.71.p2

samāptaḥ ca ayam dvitīyādhyāyaḥ

2.2.71.p3

(atha tṛtīyaḥ adhyāyaḥ)
(prathamam āhnikam)
[indriyavyatiriktātmaparīkṣāprakaraṇaṃ(1-3)]

Commentaries (4)